categories: phat phap, phật pháp, thuyet phap, thuyết pháp, phap am, pháp âm, thuyết pháp sư, giảng đạo, giang pháp, thuyet giang phap, thuyết giảng đạo, mp3 thuyết pháp, mp3 thuyet phap, thuyết pháp cd, thuyet phap cd, Phật Thuyết Kinh A Di Đà, Khai Thị, Tinh Hoa Tinh Độ, mp3 thuyết pháp Tinh Hoa Tịnh Độ, phat hoc, phật học, ton giao, mp3 thuyết pháp Hé Mở Cửa Giải Thoát, mp3 thuyet phap Tinh Hoa Tinh Do, mp3 thuyet phap He Mo Cua Giai Thoat, thuyết pháp Bố Thí Cúng Dường, thuyet phap Bo Thi Cung Duong, tôn giáo, Tinh Do, pháp môn Tịnh Độ, chùa Tịnh Độ,Tịnh Độ, Tu Vien, Tu Vien Temple, Tu Vien Tu, Niem Phat Duong, Tu Viện, Niệm Phật Đường, Tu Viện Tự, Tầm Sư Học Đạo, Bổn Tánh Hoàn Nguyên, name: Tu Vien, giang dao, giảng đạo, tam linh, tâm linh, tiem hieu ton giao, tiềm hiểu tôn giáo, hanh phuc, hạnh phúc, hanh phuc gia dinh, hạnh phúc gia đ́nh, cau sieu, cầu siêu, sieu do, siêu độ, cau an, cầu an, thien chua va phat, thiên chúa và phật, cong giao phat giao công giáo phật giáo, vang sanh, văng sanh, trong một kiếp, nhứt kiếp, nhất kiếp, phóng quang độ, cực lạc quốc, cơi cực lạc, niệm Phật nhứt tâm bất loạn, hồng danh đức Phật A Di Đà, sanh về Cơi Phật, sanh ve Coi Phat, phép tu, phep tu, pháp tu Tịnh Độ, tu hoc, tu học, phat tu, phật tử, giai thoat, giải thoát, luc lam trung, lúc lâm trung, luc sap chet, lúc sắp chết, tren giuong benh, trên giường bệnh, niem phat, niệm phật, niem A Di Đa Phat, niệm A Di Đà Phật, A Di Da Phat, A-di-da phat, A-di-đà, Amitaba,Amitābha, Amitabha, viet nam phat giao, Việt Nam Phật Giáo, Vietnamese buddhism

 

Audio Truyện Phật Giáo Audio Kinh điển đại thừa Audio Đại tạng kinh (Nikaya) Audio Kinh Tụng Audio Luận tạng Audio Luật tạng Phật pháp cho người bắt đầu Audio Thiền học Audio Tịnh độ Audio Triết học phật giáo Âm nhạc phật giáo Upload nhạc Phật Giáo Thư viện media tổng hợp Cư sĩ - Diệu Âm (Australia) Pháp Sư Ngộ Thông Pháp Sư Tịnh Không Các bài Thuyết Pháp Truyện Phật Giáo Chết & Tái sinh Nghệ thuật sống đẹp Thơ Thiệp điện tử H́nh ảnh Phật Giáo Ăn chay Hướng dẫn nấu chay Tài liệu chữa bệnh Bồ Tát Hạnh Kinh Điển I Kinh Điển II Lịch sử Phật Giáo Nghi Lễ Danh Nhân Thế Giới Phật Học I Phật Học II Đức Phật Luận Giải Giới Luật Thiền Nguyên Thủy Tổ Sư Thiền Mật Tông Triết Học Phật Giáo
  .

 
 

Đọc   "Giấc Mơ Trường Sơn"
Thi tập của Tuệ Sỹ

Đan  Hà

---o0o---
 

...............

Người ở lại giữa ḷng tay bạo chúa
Cọng lau gầy trĩu nặng bóng tà dương

 (trích Tôi Vẫn Đợi, trong Giấc Mơ Trường Sơn)

 Đây là h́nh ảnh Thượng Tọa Tuệ Sỹ, thế danh Phạm Văn Thương, sinh năm 1943, xuất gia tiểu đồng khi c̣n cư ngụ bên Lào. Thầy là một trí thức Phật giáo mà tâm thức và hành sử hướng về Dân tộc và Đạo pháp. Trước năm 1975, Thầy là Khoa trưởng Phật học Viện Đại Học Vạn Hạnh, tác giả nhiều cuốn sách biên khảo đặc sắc về Văn học, Triết học Trung Hoa, Thơ Tô Đông Pha, một số thơ, truyện và thơ dịch, đă đăng liên tiếp trên nhiều tạp chí Văn học tại Sài g̣n.

Tháng 3-1999, Ḥa Thượng  Huyền Quang đă gặp Ḥa Thượng Quảng Độ và đề bạt Thượng Tọa Tuệ Sỹ làm Tổng thư kư Viện Hóa Đạo, thuộc Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

 Hai câu thơ trong bài Tôi Vẫn Đợi là h́nh ảnh bi tráng của một thực tại, ví như một cọng lau gầy, nhưng không gảy đổ trước gió dông băo loạn, vẫn đứng sừng sững với thiên thu. Với tấm ḷng yêu quê cha đất tổ, nên Người quyết chí ở lại với quê hương. Cho dù phải ở lại giữa ḷng tay bạo chúa!

 

Chân dung Thầy Tuệ Sỹ

 Đây có thể là tâm sự chung của cả một thế hệ đồng cảnh ngộ đă phải lạc loài. Mang một tâm trạng xót xa cho vận nước; một hoài băo xoay chiều thế cuộc. Đang sống trong thực tại rối rắm và hoang mang, mọi lối thoát nằm ngoài, cách ly với chủ thể hiện thời nên tư tưởng đành bay ngoài "viễn mộng"... 

 Vị Thiền sư đa mang một tâm hồn thi sĩ, nên thơ nở trên hai b́nh diện Trí tuệ thâm diệu của bậc đại hạnh, và một tấm ḷng Từ Bi thơ mộng của nhân sinh.

Thi Nhân sinh trưởng trên dăy trường sơn của đất Thượng Lào, trong một giai đoạn (tạm gọi) là thanh b́nh. Nơi chốn núi rừng ấy đă hiến dâng cho Người những nguồn sống tươi mát và đẹp nhất; đă ghi lại trong ḷng những thiết tha yêu mến muôn đời. Nhưng trong sự chuyển hóa của vô thường, vẫn ẩn dấu những chuyển biến của tan hợp:

Đôi mắt ướt tuổi vàng khung trời hội cũ

Áo màu xanh không xanh măi trên đồi hoang ...             

 Hai câu thơ đầu của một tuyệt tác, có tựa là "Không Đề" (sau in vào thi tập đổi lại tựa "Khung Trời Cũ") một bài thơ mà cố Thi sĩ Bùi Giáng đă nhận xét: "Chỉ một bài thơ, Tuệ Sỹ đă trùm lấp hết chân trời mới cũ từ Đường Thi Trung Hoa tới Siêu Thực Tây Phương."  (trích Đi Vào Cơi Thơ của Bùi Giáng, viết về Thầy Tuệ Sỹ).

  Tâm cảnh ấy đẹp biết bao, v́ đă chan chứa một thời hoa mộng. Nơi chốn bao dung cho những tấm ḷng chân nguyên;  chở che cho con người chưa hề biết đến hệ lụy của cuộc đời. V́ thế mà Người thấy mến yêu như chưa bao giờ... Ḷng yêu mến quê hương và những kỷ niệm tuổi thơ đă trải dài từ núi lạnh đến biển trời mênh mông, c̣n măi ghi khắc như những hạt muối đó chưa tan. Để biến thành một chí khí kiên cường trước tất cả những sức mạnh của bạo lực. Nên Người đă thể hiện tinh thần vô úy với hùng khí chất ngất, đă sống ngạo nghễ giữa ḷng dân tộc. Khi thấy vận nước thăng trầm th́ Người cũng dấn thân vào con đường của Kẻ Sĩ. Cất cao tinh thần bất khuất, để mong sao cho đất nước được thoát khỏi ṿng trầm luân khổ nạn. Đứng trước cảnh đất nước suy vong ấy, Người cũng đă một lần "cởi áo cà sa khoác chiến bào". Chiến bào ở đây là sử dụng Trí Tuệ và ḷng Từ Bi của đấng Như Lai, mong xoay vận nước thăng trầm trở lại thăng b́nh. Nhưng bạo quyền không thấy được, nên đă giáng xuống Người những bản án bất nhân! (năm 1979 đến năm 1981, Người bị bạo quyền cộng sản nhốt tù. Rồi đến năm 1984 bị bắt lại, sau đó bị ra ṭa với bản án tử h́nh). Được các tổ chức của thế giới như Ủy Ban Nhân Quyền, Văn Bút Quốc Tế... can thiệp, nên án được giảm xuống 20 năm cấm cố! đến 02 tháng 9 năm 1998, Thầy được trả tự do sau 14 năm khổ sai.

 Thầy Tuệ Sỹ không những là một lănh tụ Phật Giáo Việt Nam khả kính, một học giả uyên bác về Triết Học Đông Tây, về Phật Giáo Nguyên Thủy và Đại Thừa, Thầy c̣n mang một tâm hồn nghệ sĩ trong thế giới thi ca âm nhạc: làm thơ, thổi sáo, đánh dương cầm và vĩ cầm...

 Thầy Tuệ Sỹ làm thơ rất nhiều, nhưng chỉ lưu lại với bản thảo mà thôi. Sau nầy Ni cô Tuệ Hạnh thu nhặt lại một số thơ của Thầy in thành thi tập "Ngục Trung Mị Ngữ" do Quảng Hương Tùng Thư xuất bản. Với thi tập nầy, thơ Thầy làm  hầu hết là thơ bằng chữ Hán. Cảm động nhất là bài thơ Cúng Dường:

           Phụng thử ngục tù phạn

           Cúng dường Tối Thắng Tôn

           Thế gian trường huyết hận

           Bỉnh bát lệ vô ngôn.

 Thượng Tọa Viên Lư dịch như sau:

  Hai tay nâng chén cơm tù

  Dâng lên từ phụ bậc thầy nhân thiên

  Thế gian huyết hận triền miên

  Bưng b́nh cơm độn lặng yên lệ trào.

 

  Đến thi tập "Giấc Mơ Trường Sơn", (nhà xuất bản An Tiêm, San Jose, California, 2002.) cũng góp nhặt như thế. Thi tập nầy được kết hợp bởi các tập thơ mỏng của bản thảo như :

 -Phương Trời Viễn Mộng có 9 bài thơ

 -Giấc Mơ Trường Sơn gồm 29 bài thơ

 -Tĩnh Tọa  gồm 9 bài thơ

 -Tĩnh Thất gồm 32 bài thơ

 Tuy nhiên, trong các tập Tĩnh Tọa và Tĩnh Thất, với một tựa đề nhưng gồm nhiều bài thơ được đánh dấu 1-2-3.như "Trúc và Nhện" lại có đến 5 bài thơ...

  Hai tập đầu (Phương Trời Viễn Mộng làm trước năm 1975, và Giấc Mơ Trường Sơn, làm từ 1975 đến 80) thuộc loại thơ diễn tả những suy tư về thân phận con người, về cảnh vô thường của tạo hóa, về vận nước thăng trầm, về ḷng ái quốc và tinh thần dấn thân của kẻ sĩ...

 C̣n hai tập sau (Tĩnh Tọa, làm từ 1983 đến 2000, và Tĩnh Thất, làm từ 2000 đến 2001) phần lớn là những bài thơ rất cô đọng, được sử dụng ngôn ngữ siêu thực ḥa với ngôn ngữ cổ phong hiện thực, tạo thành những h́nh ảnh kỳ ảo riêng tây. Mà bóng dáng của những h́nh ảnh ấy ảo hóa đến vô cùng. 

 Chúng ta hảy thưởng thức các thể thơ:

 1) Thể thơ như loại thơ Heiku của Nhật.

          Bài số 7 (trong Tĩnh Thất)

             Trời cuối thu se lạnh

             Chó giỡn nắng bên hè

             Nắng chợt tắt

             Buồn lê thê.

  2) Thể thơ Ngu~Ngôn Tứ Tuyệt:

             Buổi Sáng Tập Viết Chữ Thảo.

             Sương mai lịm khói trà

             Gió lạnh vuốt tờ hoa

             Nhè nhẹ tay nâng bút

             Nghe ḷng rộn âm ba.

                              Sài g̣n 80

  3) Thể thơ Lục Bát:

             Phố Trưa. (toàn bài)

  Phố trưa nắng đỏ cờ hồng

  Người yêu cát bụi đời không tự t́nh

  Sầu trên thế kỷ điêu linh

  Giấc mơ hoang đảo thu h́nh tịch liêu

  Hận thù sôi giữa ráng chiều

 Sông tràn núi lỡ nước triều mênh mông

  Khói mù lấp kín trời đông

  Trời ơi, tóc trắng rũ ḷng quê cha

  Con đi xào xạc tiếng gà

  Đêm đêm trông bóng thiên hà buồn tênh.

  Đời không cát bụi chung t́nh

Người yêu cát bụi quê ḿnh là đâu ?

                               N.Tr 4-1975

 

   4) Thể thơ Tự Do:

         Bài Ca Cuối Cùng. (toàn bài)

Chim trời xếp cánh

Hát vu vơ mấy tiếng trong ḷng;

Nhớ măi rừng cây thăm thẳm

Ủ tâm tư cho hạt thóc cay nồng

Rát bổng với nỗi hờn khổ nhục

Nó nhịn ăn

Rồi chết gục.

 

Tôi đă hát những bài ca phố chợ:

Người ăn mày kêu lịch sử đi lui;

Chàng tuổi trẻ cụt chân từ chiến địa

Vỗ lề đường đoán mộng tương lai.

 

Lộng lẫy chiếc lồng son

Hạt thóc căng nỗi hờn

Giữa tường cao bóng mát

Âm u lời ca khổ nhục

Nó nhịn ăn

Và chết.

 

Tôi đă hát bài ca của suối:

Gă anh hùng bẻ vụn mặt trời,

Gọi quỷ sứ từ âm ty kéo dậy,

Ngập rừng xanh lấp lánh ma trơi.

 

Đêm qua chiêm bao ta thấy máu

Từ sông Ngân đổ xuống cơi người

Bà mẹ xoi tim con thành lỗ

Móc bên trong hạt ngọc sáng ngời

 

Lồng son hạt cơm trắng

Cánh nhỏ run uất hận

Tiếng hát lịm tắt dần

Nó đi về vô tận.

 

 5 Thể thơ  8 Chữ:

          Tôi Vẫn Đợi. (toàn bài)

Tôi vẫn đợi những đêm dài khắc khoải

Màu xanh xao trong tiếng khóc ven rừng

Trong bóng tối hận thù, tha thiết măi

Một v́ sao bên khóe miệng rưng rưng

Tôi vẫn đợi những đêm đen lặng gió

Màu đen tuyền ánh mắt tự ngàn xưa

Nh́n hun hút cho dài thêm lịch sử

Dài con sông tràn máu lệ quê cha

Tôi vẫn đợi suốt đời quên sống vỗ

Quên những người xuôi ngược Thái B́nh Dương

Người ở lại giữa ḷng tay bạo chúa

Cọng lau gầy trĩu nặng ánh tà dương

Rồi trước mắt ngục tù thân bé bỏng

Ngón tay nào gơ nhịp xuống tường rêu

Rồi nhắm mắt ta đi vào cơi mộng

Như sương mai, như ánh chớp, mây chiều.   

       (trích Giấc Mơ Trường Sơn)

 

 Những bài thơ trích dẫn trên đây, chỉ với mục đích giới thiệu các "thể, loại thơ" mà thôi. Cũng như hai bài thơ "Bài ca Cuối Cùng" và "Tôi Vẫn Đợi" cả hai chưa phải là những bài thơ đẹp nhất, tuyệt tác nhất của thi phẩm. Nhưng theo chủ quan, th́ hai bài thơ nầy đại biểu cho hành trạng dấn thân cứu nước của Thầy. Nói lên tấm ḷng mến yêu Dân tộc và Đạo pháp trên tất cả. Thơ diễn tả cô đọng lại một giai đoạn lịch sử nuớc nhà. Chỉ qua một vài đường nét... Có thể hiểu là những bài thơ "Ngụ Ngôn" cũng được; hay có thể hiểu là thơ hiện thực cũng không sao. V́ h́nh ảnh phác họa ấy, sau năm 1975 chúng ta ai cũng đă biết. Hơn hai mươi triệu đồng bào miền Nam, trong tháng tư năm ấy cũng như: "Chim trời xếp cánh. Hát vu vơ mấy tiếng trong lồng". Chiếc lồng (dù là lồng son) cũng là chốn tù ngục của loài chim, cho nên vẫn nhớ đến bầu trời bao la, nhớ măi rừng cây thăm thẳm... th́ chẳng khác ǵ dân chúng tại thành phố Sài g̣n (nói riêng) cũng đă hát như chim:

Tôi đă hát những bài ca phố chợ:

Người ăn mày kêu lịch sử đi lui;

Chàng tuổi trẻ cụt chân từ chiến địa

Vỗ lề đường đoán mộng tương lai.

                 (Bài Ca Cuối Cùng)

 Thế cho nên tôi vẫn đợi đă mở ra một sinh lộ mới cho tương lai Việt Nam. V́ hiện tại vừa tan tác, quê hương c̣n điêu tàn, thảm cảnh chiến tranh tuy đă chấm dứt, nhưng hận thù th́ vẫn c̣n tiếp diễn. Câu thứ hai của đoạn thơ trên, phải chăng là nỗi khủng hoảng tột cùng của biến chuyển tháng tư đen? Nên người ăn mày cũng đang thảng thốt kêu gọi lịch sử hảy đi lui? để được thấy cảnh "thanh b́nh" trong "tao loạn", để được thấy lại cái dĩ văng tuy không như ư, nhưng cũng c̣n được chút hơi thở tự do.

 Sau 28 năm qua đi, nhưng cảnh ấy bây giờ ở Sài g̣n có c̣n không nhỉ? Hay mỗi ngày t́nh cảnh c̣n bi đát thêm hơn, khi nỗi tuyệt vọng vẫn kéo dài măi ra. Khiến cho niềm chờ cứ vẫn ngày thêm khắc khoải.

 Hay vẫn c̣n cảnh:

Đêm qua chiêm bao ta thấy máu

Từ sông Ngân đổ xuống cơi người

Bà mẹ xoi tim con thành lỗ

Móc bên trong hạt ngọc sáng ngời.

                  (Bài Ca Cuối Cùng)

 Những bài thơ trích đăng trên đây hầu hết là thơ Thầy làm ở trong tù, cho nên giá trị văn học có thể bị giới hạn. Tuy nhiên, nếu nghĩ đến sự hy sinh của một bậc tu hành, th́ những bài thơ nầy đă nói lên tất cả tinh thần muốn vinh danh, những ǵ muốn suy tôn.

 Như bài thơ Tôi Vẫn Đợi, đă thể hiện ḷng son sắt với lư tưởng, ư chí quyết tâm của con đường Thầy đă và đang đi cho tương lai của dân tộc Việt Nam:

Tôi vẫn đợi những đêm đen lặng gió

Màu đen tuyền ánh mắt tự ngàn xưa

Nh́n hun hút cho dài thêm lịch sử

Dài con sông tràn máu lệ quê cha.

                              (Tôi Vẫn Đợi)

 Lịch sử chiến tranh Việt Nam đă trải dài, xương đă chất thành núi, máu đă chảy thành sông. Trong đó Phật giáo đă đóng góp rất nhiều công sức, kể cả máu xương để chống lại ngoại xâm bảo toàn đất tổ, thế mà Phật giáo chẳng được một phần thưởng nào cả. Trái lại c̣n bị chính quyền Cộng sản ngược đăi, đàn áp!  

 Đến bây giờ sau 28 năm chấm dứt chiến tranh, nhưng vết thương cũ chẵng những chưa lành hẳn, mà c̣n tạo nên  vết thương mới, bời hận thù phân hóa. Gần đây, chính quyền Cộng sản đă phải thú nhận: "Buổi đầu có thiếu sót, có nhiều sai trái..."  Như vậy, công cuộc đấu tranh của Phật giáo đă có chính nghĩa. Và, trong suốt thời gian bị đàn áp, Phật giáo chỉ đấu tranh trong thầm lặng, dùng lời ái ngữ để kêu gọi sự quan tâm  của chính quyền. Nhờ vậy mà được sự ủng hộ của thế giới.

  "Tôi Vẫn Đợi", phải chăng là đợi một ngày vết thương cũ được hàn gắn, hay đợi một ngày mà giang san gấm vóc của dân tộc Việt không c̣n sâu mọt đục khoét, người người không c̣n phân ly,  được sống trong tự do và hạnh phúc.

  Và, một trong những người chờ đợi ấy là Thượng Tọa Tuệ Sỹ, vị Tu Sĩ có đủ khả năng đại diện cho Phật giáo và Dân tộc Việt Nam, với thành tích của một người tù lương tâm, với bản án tử h́nh năm 1988 và trên 14 năm ngục tù lao lung... nên vẫn sẵn sàng:

.....................

Người ở lại giữa ḷng tay bạo chúa
Cọng lau gầy trĩu nặng bóng tà dương!

 


---o0o---

Cập nhật : 29-05-03


(nguồn: http://quangduc.com)

<< về trang Thơ >>