categories: phat phap, phật pháp, thuyet phap, thuyết pháp, phap am, pháp âm, thuyết pháp sư, giảng đạo, giang pháp, thuyet giang phap, thuyết giảng đạo, mp3 thuyết pháp, mp3 thuyet phap, thuyết pháp cd, thuyet phap cd, Phật Thuyết Kinh A Di Đà, Khai Thị, Tinh Hoa Tinh Độ, mp3 thuyết pháp Tinh Hoa Tịnh Độ, phat hoc, phật học, ton giao, mp3 thuyết pháp Hé Mở Cửa Giải Thoát, mp3 thuyet phap Tinh Hoa Tinh Do, mp3 thuyet phap He Mo Cua Giai Thoat, thuyết pháp Bố Thí Cúng Dường, thuyet phap Bo Thi Cung Duong, tôn giáo, Tinh Do, pháp môn Tịnh Độ, chùa Tịnh Độ,Tịnh Độ, Tu Vien, Tu Vien Temple, Tu Vien Tu, Niem Phat Duong, Tu Viện, Niệm Phật Đường, Tu Viện Tự, Tầm Sư Học Đạo, Bổn Tánh Hoàn Nguyên, name: Tu Vien, giang dao, giảng đạo, tam linh, tâm linh, tiem hieu ton giao, tiềm hiểu tôn giáo, hanh phuc, hạnh phúc, hanh phuc gia dinh, hạnh phúc gia đ́nh, cau sieu, cầu siêu, sieu do, siêu độ, cau an, cầu an, thien chua va phat, thiên chúa và phật, cong giao phat giao công giáo phật giáo, vang sanh, văng sanh, trong một kiếp, nhứt kiếp, nhất kiếp, phóng quang độ, cực lạc quốc, cơi cực lạc, niệm Phật nhứt tâm bất loạn, hồng danh đức Phật A Di Đà, sanh về Cơi Phật, sanh ve Coi Phat, phép tu, phep tu, pháp tu Tịnh Độ, tu hoc, tu học, phat tu, phật tử, giai thoat, giải thoát, luc lam trung, lúc lâm trung, luc sap chet, lúc sắp chết, tren giuong benh, trên giường bệnh, niem phat, niệm phật, niem A Di Đa Phat, niệm A Di Đà Phật, A Di Da Phat, A-di-da phat, A-di-đà, Amitaba,Amitābha, Amitabha, viet nam phat giao, Việt Nam Phật Giáo, Vietnamese buddhism

 

Audio Truyện Phật Giáo Audio Kinh điển đại thừa Audio Đại tạng kinh (Nikaya) Audio Kinh Tụng Audio Luận tạng Audio Luật tạng Phật pháp cho người bắt đầu Audio Thiền học Audio Tịnh độ Audio Triết học phật giáo Âm nhạc phật giáo Upload nhạc Phật Giáo Thư viện media tổng hợp Cư sĩ - Diệu Âm (Australia) Pháp Sư Ngộ Thông Pháp Sư Tịnh Không Các bài Thuyết Pháp Truyện Phật Giáo Chết & Tái sinh Nghệ thuật sống đẹp Thơ Thiệp điện tử H́nh ảnh Phật Giáo Ăn chay Hướng dẫn nấu chay Tài liệu chữa bệnh Bồ Tát Hạnh Kinh Điển I Kinh Điển II Lịch sử Phật Giáo Nghi Lễ Danh Nhân Thế Giới Phật Học I Phật Học II Đức Phật Luận Giải Giới Luật Thiền Nguyên Thủy Tổ Sư Thiền Mật Tông Triết Học Phật Giáo
.

 

 


Vô Tự Thị Chân Kinh
Diệu Trân
Gió Đông xuất bản tháng 4-2005

---o0o---
 

 

 

Mục Lục 

Phần I – Từng Bước Quán Tâm

 

Đến Chùa Lạy Phật

Tam Bộ Nhất Bái

Sujata

Đồi Gió

Trúc Tím Hoa Vàng

Tảo Nghiệp

Vô Tự Thị Chân Kinh

Nắng trên sông Neranjara

Mưa Núi

Đường Lên Yên Tử

Gịng Hợp Tấu Bất Tận

Quang Minh Chiếu Thập Phương

Tầm Sư Học Đạo

Truyền Tâm Ấn

Luân Hồi

Trói Buộc Từ Đâu?

Mây Trên Đỉnh Núi

Tự Hữu Thần Tiên Thái

Thiếp Trả Nợ Chàng

Lên Rừng Lượm Hái

 

Phần II – Bài Viết Về Tuệ Ca

 

Tiếng Sư Tử Hống

Hương Trầm Lỡ Cuộc Say

Tóc Trắng Nhện Tơ Ḷa

Khuất Thân Cho Trọn

Chim Trời Xếp Cánh

Núi Rừng Hợp Tấu

Luống Cải Chân Đồi

Lá Xa Mùa

Chiêm Bao Hạc Trắng.

 

Phần III – Nhạc Tuệ Ca


Thơ Thiền Sư Thích Tuệ Sỹ
Nhạc: Trần Quan Long
Thực hiện: Diệu Trân

STT Nhạc phẩm Ca sĩ
1 Hạ Sơn Sơn Nam
2 Khung Trời Cũ Kim Ngân
3 Tống Biệt Hành Ngọc Nga
4 Trúc và Nhện Yến Xuân
5 Một Bóng Trăng Gầy Sơn Nam
6 Tôi Vẫn Đợi Sơn Nam
7 Bài Ca Cuối Cùng Sơn Nam
8 Hạ Sơn nhạc ḥa tấu
9 Khung Trời Cũ nhạc ḥa tấu
10 Tống Biệt Hành nhạc ḥa tấu
11 Trúc và Nhện nhạc ḥa tấu
12 Một Bóng Trăng Gầy nhạc ḥa tấu

13

Tôi Vẫn Đợi

nhạc ḥa tấu

14

Bài Ca Cuối Cùng

nhạc ḥa tấu

 

 

Đức Phật từng dạy: “Con đường ta đă chỉ bày, các con phải tự đốt đuốc lên mà đi.” 

Cuốn sách nhỏ này chỉ là sự chia xẻ giữa những người con Phật, tuân lời Phật dạy, cùng nhau khởi bước trên con đường t́m về Trung Đạo. 

Diệu Trân

 

ĐẾN CHÙA LẠY PHẬT

Ai đến chùa cũng vào lạy Phật, trừ người hảo tâm đưa giùm người khác đến cửa chùa, rồi đi. Không người nào lạy Phật mà không lâm râm khấn vái. Tôi đoan chắc những lời khấn vái đều là những điều thiện, lành, không cầu phước cầu lộc cho ḿnh th́ cầu cho chồng cho con, cho họ hàng thân thuộc, bằng hữu xa gần; người có tâm lượng rộng răi hơn th́ cầu cho quốc thái dân an, thiên hạ thái b́nh …… Người lạy Phật bận rộn cầu xin nên trong lúc cầu, ai cũng cúi rạp xuống mà tỏ ḷng kính ngưỡng. Tự suy nghĩ như thế, tôi mới dám kết luận rằng, khi người Phật tử đến chùa lạy Phật, ít ai ngước mắt lên CHIÊM NGƯỠNG TÔN NHAN ĐỨC PHẬT, MẮT KHÔNG TẠM RỜI (như một câu trong Kinh A Di Đà.)

Là Phật tử sơ cơ nên khi chợt nghiệm ra như thế, tôi sửng sốt và có cảm tưởng  ḿnh chưa từng nh́n rơ tôn nhan Đức Thế Tôn mà chỉ biết qua Kinh là Ngài có 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp. Biết như thế th́ cũng như không biết v́ 32 tướng tốt đó thế nào, 80 vẻ đẹp ra sao? Những lời tả đó không giúp cho Phật tử “thấy” được Phật hơn là sự chăm chú chiêm ngưỡng tôn tượng. Tất nhiên, tượng cũng chẳng chứng thực được tôn nhan Phật nhưng qua h́nh tướng chúng ta c̣n có thể “thấy” Phật. Nghĩ thế, tôi dọ dẫm, tự kiểm chứng. 

Lần đến chùa sau đó, thay v́ quỳ rạp lạy Phật, tôi chắp tay, lắng tâm thanh tịnh rồi từ từ nh́n lên chánh điện. Tôi chăm chú ngắm tượng Đức Thích Ca Mâu Ni tọa trên ṭa sen. Mắt tôi chạm vào đôi mắt Ngài trước nhất. Lạ thay, tôi phảng phất thấy nụ cười từ ái nơi đuôi hai con mắt nh́n xuống. Nụ cười bằng mắt tỏa ra bát ngát bao dung và thương xót. Đôi mắt đang nh́n xuống thế gian mà biểu lộ cả tấm ḷng Ngài. Chính đôi mắt đó đă chứng kiến bốn nỗi khổ Sinh, Lăo, Bệnh, Tử của thế gian khi đi dạo ngoài bốn cửa thành. Những cảnh khổ đó không phải chỉ riêng đôi mắt Thái Tử Tất Đạt Đa thấy, mà hàng tỷ tỷ đôi mắt nhân gian đă thấy; nhưng nhân gian thấy chỉ để mà thấy, thấy rồi lại tiếp tục ngụp lặn trong biển khổ. Chỉ có vị Thái tử con vua Tịnh Phạn thành Ca Tỳ La Vệ là băn khoăn ray rứt v́ biển khổ triền miên này.

Từ đôi mắt thấy cảnh thương đau, đôi tai Ngài đă lắng nghe bao lời rên siết. Tất cả những tôn tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni mà tôi từng được nh́n thấy, tuy nét mặt, có khác đôi chút (có lẽ tùy tâm trạng nghệ nhân khi đúc tượng) nhưng hai tai Phật đều được thực hiện như nhau. Đó là vành tai lớn và dài, biểu tượng ḷng từ bi lắng nghe hết thảy thống khổ của nhân gian. Sự thật nhĩ căn của Phật có như thế hay không, điều đó không quan trọng. Điều quan trọng chính là ḷng Từ Bi và Trí Tuệ tuyệt luân của Ngài. Ḷng từ bi đă thúc đẩy Thái tử từ bỏ cung vàng điện ngọc trở thành sa-môn Gotama, quyết đi t́m con đường giải thoát khỏi trói buộc của khổ đau. Với trí tuệ và kiên cường, sau sáu năm khổ hạnh, sa-môn Gotama đă t́m ra tên cai ngục cái nhà tù khổng lồ từng triền miên giam hăm, trói chặt nhân loại trầm luân trong thống khổ. Tên cai ngục đó là Vô Minh. V́ vô minh mà chúng sanh cho Vô Thường là Thường, Khổ là Lạc, Vô Ngă là Ngă, Không là Tịnh. Đó là đầu mối của mọi khổ đau.

T́m ra được sự thật đó, sa-môn Gotama lập tức thoát xác! Bao giây trói vô h́nh chằng chịt bấy lâu như đều đứt tung ra! Bao phiền năo như vừa bật rễ, trốc gốc, ào ạt lăn trôi, mất hút. Chỉ c̣n vầng thái dương rực rỡ, khai sinh Đạo Cả cứu độ chúng sanh.

Và đó là lúc nụ cười mầu nhiệm nở trên môi sa-môn Gotama khi Ngài đạt Giác Ngộ, thành Phật; nụ cười ban vui, cứu khổ, nụ cười an ủi, chở che được tạc lại trên hầu hết tôn tượng Ngài. Chỉ cần tĩnh lặng chiêm ngưỡng nụ cười ấy, ta sẽ cảm ngay được lạc thọ của gịng suối trong vắt, ngọt lịm đang từ triền non cao chảy xuống miền đồng bằng nắng cháy. Nh́n kỹ thêm, h́nh như ẩn sau nụ cười đầy thương yêu, là lời dạy: “Ta là Phật đă thành; các con là Phật sẽ thành”. Lời dạy này cốt nhắc nhở chúng sanh phản quang tự kỷ, phải biết nh́n lại ḿnh, phải biết gạn lọc sỏi đá cho hạt minh châu vốn sẵn có, sớm được hiển lộ.  

Từ khi tự chuyển “Đến chùa lạy Phật” thành “Đến chùa ngắm Phật”, tôi có được bao nhiêu là an vui hồi nào không hay. Này nhé, vừa tới trước cổng chùa, tôi đă dặn ḷng “Không cầu xin ǵ cả, chỉ ngắm Phật thôi”; thế là tâm mong cầu, hờn giận biến mất. Tôi đă “XẢ” được tâm thế gian bên ngoài. Sau đó, quỳ trước Phật đài với ḷng nhẹ tênh, với tâm thanh tịnh, tôi thấy được ánh điện quang Từ Bi của Phật hiển lộ rơ hơn trên mắt, trên môi Ngài, trên suốt con đường Trung Đạo Ngài đă đi, thể hiện qua chính bản thân Đức Phật, dũng mănh mà lặng thầm, uy nghi mà điềm đạm, trí tuệ mà đơn sơ, nhẹ nhàng mà quyết liệt ……. Bằng đời sống của chính ḿnh, Đức Phật đă dung ḥa, đă hóa giải mọi trạng thái đối nghịch của thế gian để từ đó, Ngài dẫn dắt chúng sanh t́m dần về con đường Giác Ngộ. 

“Đến chùa ngắm Phật” c̣n vô t́nh giúp tôi cơ duyên liễu nghĩa được nhiều bài pháp mà trước đây càng nghe tôi càng mù tối, v́ rơ ràng nghe thế, mà sao không phải thế? Tri và Hành nếu chẳng đi đôi được với nhau th́ Tri đó chẳng phải tri, mà Hành kia cũng chẳng phải hành! 

Tới đây tôi mới thấm thía câu Phật dạy: “49 năm qua, ta chưa nói lời nào”.

Đóa sen đưa lên.

Nụ cười Ca Diếp.

Đă là bài pháp vô ngôn mà bất tận. 

Tôi cứ tiếp tục cách “lạy Phật” của ḿnh như thế. Nghĩa là, dù đến chùa nào tôi cũng lạy Phật bằng cách “Ngắm Phật” mà thôi. Chính v́ chỉ ngắm Phật tôi mới khám phá ra rằng, cũng vẫn là tượng Phật Thích Ca với những nét tiêu biểu đặc thù nhưng thật ra không hề có tượng nào giống tượng nào cả, cho dù tôn tượng đó có cùng một xuất xứ. Tôi không cho là lạ v́ ngoài nét tinh xảo khác nhau của mỗi nghệ nhân khi đúc tượng, c̣n tâm ư của Đức Thế Tôn trao cho người đúc tượng nữa. Chẳng phải ai cũng đúc tượng Phật được đâu! Tại sao có những tác phẩm nghệ thuật qua nhiều ngàn năm vẫn là vô giá? V́ đó là những tác phẩm CÓ HỒN. Với những tác phẩm này, chúng ta chỉ có thể cảm nhận mà không thể dùng bất cứ loại ngôn từ nào để giải thích hay diễn đạt được. Tượng Phật, tự thể đă mang ư nghĩa thiêng liêng, người đúc tượng Phật nếu c̣n biết đặt cả ḷng thành kính trên việc làm này th́ khi hoàn thành, bức tượng không thể chỉ là sự kết hợp của đất đá vôi vữa. Bức tượng sẽ mang những bài thuyết pháp của Đức Thế Tôn, những bài pháp ẩn trong ánh mắt từ bi, qua môi cười độ lượng, trên vầng trán trí tuệ, nơi dáng ngồi kiết già vững chăi an nhiên, nơi ṿng tay nhân ái muốn ôm hết muôn loài mà cứu độ ……

Tôi vô cùng xúc động khi khám phá ra điều đó. Nhờ thế, mỗi khi ngắm Phật tôi lại có cảm tưởng như đang được nghe bài pháp mới. Và niềm vui bất tận khi thầm lặng theo dơi bước chân Phật đă vô t́nh XẢ cho tôi mọi mong cầu ước muốn vị kỷ của nhân gian.

Ngay cả khi phải nhận những oan trái, vạ lây mà nhân thế vô t́nh hay cố ư ném vào, tôi cũng chỉ thấy đôi mắt Phật, nụ cười Phật bảo rằng “Hăy chọn sự im lặng của người Phật tử. Đó là sự im lặng của gịng sông”.

Tháng Hai 2005

 

TAM BỘ NHẤT BÁI

Người bạn đạo nói với tôi rằng, đọc sách về gương tu học của người xưa, ḷng chỉ biết ngưỡng phục chứ theo th́ làm sao theo nổi. Tôi nói bạn cho một thí dụ th́ bạn bảo “Tam bộ nhất bái.”

Chiều hôm đó, bạn ghé tôi để mượn một cuốn sách. Tôi cũng có chút th́ giờ nên pha b́nh trà và chúng tôi ra vườn sau, ngồi trong lều trúc, cùng trao đổi về “Tam bộ nhất bái”, là hạnh nguyện của Đại lăo Ḥa Thượng Hư Vân năm ngài 43 tuổi, muốn báo đáp công ơn sanh thành của cha mẹ.

Ḥa Thượng Hư Vân sanh tại tỉnh Hồ Nam, Trung Hoa, năm 1840. Từ thuở ấu thơ ngài đă tỏ ư chí xuất trần nên dù bao nhiêu cản trở ngài vẫn quyết một ḷng lặn lội t́m thầy học đạo. Ngài từng tu khổ hạnh “Tam thường bất túc”, ngày chỉ ăn một chén cơm nhỏ và ai cho ǵ thêm cũng không nhận, y áo chỉ có hai bộ đổi thay dù đông hàn giá lạnh hay hè rực lửa nồng. Miệt mài nhiều năm chẳng thấy được gương tâm, ngài quyết dốc ḷng tận lực thêm nữa, bèn rời nơi thị tứ, t́m vào hang động rừng sâu, ăn đọt lá, uống nước suối, màn trời chiếu đất, y áo rách rưới tả tơi chẳng đủ che thân ngài vẫn chẳng màng. Vậy mà lạ thay, sức khỏe của ngài mỗi ngày mỗi thêm tráng kiện, tâm nhẹ như mây, bước nhanh như gió, tai nghe tiếng từ xa, mắt thấy vật nhiều dặm. Nhận ra sự đổi thay nơi công lực, ngài rời hang động, vân du đây đó để tự kiểm chứng. Trên bước đường du hóa, t́nh cờ ngài gặp một đạo sư. Thấy diện mạo cổ quái của ngài, vị đạo sư hỏi ngài tu theo môn phái ǵ? Ngài thành thật trả lời là ngài theo gương người xưa, “ép xác t́m tâm” tự tu tự chứng. Vị đạo sỹ bèn nói: “Vậy là ngài chỉ học theo cách tu thân thôi, c̣n người xưa tu tâm ra sao, ngài có biết hay không? Tu thân cách này, bất quá chỉ giải thoát ḿnh chứ chẳng cứu được ai. Nếu phát Bồ Đề Tâm theo lời Phật dạy th́ tuy tu đạo xuất thế gian mà phải không rời thế gian pháp mới là con đường Trung Đạo.” Nghe thế, ngài giật ḿnh, tỉnh ngộ, từ đấy đem sở học bôn ba hoằng pháp.

Suốt cuộc đời 120 năm, không lúc nào ngài ngưng nghỉ Phật sự, đi tới đâu cũng tu sửa chùa chiền đổ nát v́ chiến tranh, thiết lập đạo tràng, d́u dắt tứ chúng. Ngài đă đạt thành 10 hạnh nghiệp lớn lao mà Tam Bộ Nhất Bái nằm trong Hạnh Hiếu Thảo.

Khi đọc lên bốn chữ Tam Bộ Nhất Bái, ai cũng có thể hiểu là “Đi ba bước, lạy một lạy” nhưng h́nh dung ra bốn chữ này th́ thật khó tưởng tượng là đi thế nào, lạy thế nào; đi đâu và lạy ai? Hạnh nguyện của ngài quả là điều ngoài sức con người. Với bối cảnh chiến tranh, loạn lạc thời xưa, đường xá gập ghềnh, núi đồi ngăn trở, thú dữ khắp nơi, khí hậu nghiệt ngă …..một vị tăng đơn độc, lặng lẽ, cứ bước ba bước lại quỳ xuống, thành tâm lạy một lạy suốt non ba ngàn dặm gian nan, quả thật là không ai theo nổi. Nhưng khi khởi tâm nguyện, có lẽ ngài chỉ tự nghĩ rằng, ơn cha mẹ như trời biển, làm con chẳng đền đáp được mảy may; Nay, cha mẹ không c̣n, muốn báo đền hăy tận dụng hết tâm hết lực mà thôi. Tâm lực ấy, nếu không thực hành th́ biết thế nào mới là hết tâm hết lực. Với ư nghĩ đó, ngài tự nguyện sẽ khởi đi từ hướng đông núi Phổ Đà tới hướng bắc núi Ngũ Đài, đường thiên lư hiểm trở gian nan đó dài non ba ngàn dặm!!!!!.  

Trong lều trúc b́nh yên, giữa khu vườn chan ḥa nắng ấm, người bạn đạo của tôi rơi nước mắt khi chúng tôi nói tới đoạn ngài suưt tử vong bên bờ sông Hoàng Hà vào mùa đông tuyết rơi ngập lối. Khi ngài quỳ lạy đến nơi này th́ trời đổ băo tuyết; chung quanh hoang vắng, không nhà cửa, không bóng người, chỉ thấy một cḥi lá ven sông. Ngài vào đó trốn tuyết nhưng cḥi lá trống trải, bốn bề gió thốc. Tuyết tiếp tục rơi ba ngày ba đêm. Đói, lạnh đă đưa ngài dần vào hôn mê …..Giữa ranh giới của sự sống và cơi chết, ngài bỗng lờ mờ thấy dáng dấp một người hành khất bước vào cḥi. Người ấy cởi bớt y phục của ḿnh mà đắp cho ngài, lại lấy trong túi vải một nắm gạo rang, nhóm lửa, nấu cháo rồi đỡ ngài dậy. Ngài được người hành khất đó cứu sống, không phải chỉ một lần mà hầu như suốt chặng đường gian truân, khi nào gặp hiểm nguy cùng cực th́ người ấy lại t́nh cờ có mặt. Suốt thời gian thực hành hạnh nguyện, chỉ trừ khi qua sông, lội suối hoặc băo giông không thể cất bước, ngoài ra, ngài không hề ngưng nghỉ, chỉ Nhất Tâm bước ba bước, quỳ xuống lạy một lạy. Cuối cùng, sau ba năm ṛng ră, ngài cũng tới được chùa Hiển Thông trên núi Ngũ Đài. Nơi đây, ngài muốn t́m tung tích người hành khất ân nhân để tạ ơn th́ một lăo- sư, khi nghe xong câu chuyện đă điềm đạm bảo ngài rằng: “Chính là Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát đó. Bồ Tát thường hiện thân hành khất trợ duyên cho người cầu đạo.” Nghe thế, Ḥa Thượng Hư Vân sụp xuống, lạy khắp mười phương tạ ơn vị Bồ Tát xuất thế gian mà không rời thế gian pháp. 

Nắng trong vườn thơm hương hoa bưởi, nắng gió ngạt ngào quyện bát ngát cơi tâm hương. Giới, Định, Huệ là đây; Giải Thoát, Giải Thoát Tri Kiến cũng là đây. Ôn lại truyện xưa, chúng tôi cùng quán chiếu để hiểu rằng noi gương xưa không phải là noi theo đúng h́nh thức mới là theo, mà phải hiểu cốt lơi, tinh túy của sự việc, của hành động. Đại lăo Ḥa thượng Hư Vân dạy chúng ta những ǵ qua hạnh nguyện phi thường mà ngài đă đạt? Ngài dạy chúng ta sự quyết tâm. Phàm làm ǵ cũng phải quyết tâm. Quyết tâm là hùng lực đưa tới thành công v́ nếu không quyết tâm th́ chỉ một trở ngại nhỏ cũng đủ khiến tâm lung lay, thối chuyển; Khi tâm lung lay, thối chuyển rồi th́ sự thành công sẽ ở ngoài tầm tay.

Với hoàn cảnh xă hội khác xưa, với tâm lực yếu kém, chúng ta chẳng thể vượt ba ngàn dặm, ba bước lạy một lạy mới là tu, mà phải tỉnh thức biết rằng trong sinh hoạt hàng ngày, nếu ta cố gắng bớt một phần tập khí là thêm một phần sáng suốt; bớt mười phần phiền năo sẽ chứng một phần Bồ Đề. Luôn tâm niệm như thế th́ đi, đứng là tu; ăn, ngủ cũng là tu; làm việc, nghỉ ngơi cũng là tu; trong tu viện hay ngoài xă hội cũng là tu …….

Biết thế, nhưng tâm chúng sanh thường quen dễ dăi với ḿnh mà vô t́nh để sự buông lung lấn át. Sau buổi uống trà ngoài lều trúc với bạn, chính tôi đă bị sự lười mỏi lấn át lúc nào không hay. Khi nhận ra th́ tâm đă vẩn đục bao phiền năo. Tôi cố gắng ngồi thiền nhiều thời hơn nhưng càng ngồi, phiền năo càng bủa vây trùng điệp!. Biết là đang bị thử thách, một buổi, sau khi ngồi yên trong bóng đêm từ 12giờ đến 3giờ sáng, tôi đứng dậy, tấm gội sạch sẽ rồi niệm Đức Quan Thế Âm. Không biết tôi niệm hồng danh Ngài bao lâu th́ bỗng một ư nghĩ lóe sáng. “Nếu định lực yếu kém, hăy dùng h́nh thức bên ngoài trợ lực; h́nh thức nào gần nhất với thân, h́nh thức nào ta có thể nh́n thấy, nhận thấy từng phút, từng giây mới có thể liên tục nhắc nhở ta tinh tấn.”. Ư nghĩ đó vừa thoáng qua, tôi cảm thấy như vừa nhấc khỏi vai một gánh nặng ngàn cân!. Tôi quỳ ngay xuống, Đảnh lễ Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát đă soi sáng cho tôi. H́nh thức bên ngoài nào gần nhất với thân ta mà dễ thấy, dễ nhận hơn là mái tóc? Không phút chần chờ, tôi biết rất rơ trong buổi sáng hôm nay tôi phải làm ǵ. Tôi chuẩn bị những thứ cần thiết. Địa chỉ một tu viện sư nữ, một tấm áo tràng, một bộ dao cạo tóc. Tôi phải t́m đến một ni sư, xin được chứng minh trước Tam Bảo, ḷng sám hối và quyết tâm tinh tấn tu học. Tôi sẽ xuống tóc hôm nay, như là một h́nh thức tự nhắc nhở, chứ không phải xuống tóc xuất gia. Tôi biết ḿnh chưa đủ cơ duyên lớn đó.

Trong lúc ngồi chờ b́nh minh, bỗng nhiên, câu chuyện trao đổi với bạn đạo ngoài lều trúc về hạnh nguyện “Tam Bộ Nhất Bái” của Đại Lăo Ḥa Thượng Hư Vân trở thành đậm nét. Trước đây, đă đôi lần tôi có ư nghĩ xuống tóc mà chưa “dám” làm v́ chưa đủ quyết tâm. Khi quyết tâm, mọi sự sẽ hạnh thông.

Trên đường tới gặp ni-sư, tôi mong liên lạc được với bạn để cùng chia xẻ, nhưng bạn vắng nhà. Không sao, hôm nào gặp, tôi sẽ tặng bạn vài sợi tóc và nói với bạn rằng, hạnh phúc này của tôi cũng từ bài học Nhất Tâm khi Ḥa Thượng Hư Vân thực hành “Tam Bộ Nhất Bái” đấy. Vậy đừng thất vọng, đừng lo sợ rằng nh́n gương người xưa, ḷng ngưỡng phục mà không theo nổi. Nói như vậy là chúng ta đă bị chấp vào h́nh tướng, vào văn tự, v́ gương đó là đuốc sáng, ta phải tùy hoàn cảnh và nhu cầu mà chọn đường đi. Bên cạnh đó, ta c̣n một niềm tin là khi vấp ngă, Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát sẽ hiện thân nâng đỡ; không nhất thiết thị hiện dưới thân hành khất, mà có thể là lời an ủi của bạn đồng môn, là sự khuyến khích của giảng sư, là âm thanh tiếng chuông tỉnh thức giữa đạo tràng thanh tịnh…v…v… Hiểu như thế chính là ta đang học từ những bài học ngàn vàng.

Lần tới gặp nhau, tôi cũng sẽ đưa lại bạn chiếc lược đồi mồi rất đẹp bạn mua tặng tôi hôm trước.

V́ nay tôi không c̣n dùng đến nữa.

  2 tháng Ba năm 2005

(22 tháng Giêng năm Ất Dậu)

 

SUJATA

Sujata, tiếng Pali được tạm dịch là Tu Già Đa, tên một cô bé nhà giầu ở thôn Uruvela, gần Gaya, cách thủ phủ Patna của tỉnh Bihar 80 dặm về hướng đông nam Ấn Độ. Trong quốc gia mênh mông và phức tạp đó, thôn làng Uruvela quá nhỏ bé, sẽ chẳng ai cần biết đến, nếu nơi đó không có gịng sông Ni Liên Thuyền mà Đức Phật từng xuống tắm, không có khu rừng mà Đức Phật từng trú ngụ, không có cây bồ đề mà Đức Phật thường ngồi thiền định và sau cùng, t́m ra Đạo Lớn. Tất cả đều đă trở thành Linh Địa, với ḷng ngưỡng kính của Phật tử muôn phương hướng về.

Nhưng c̣n Sujata? Có mấy ai nhắc tới cô bé đă dâng bát sữa cứu mạng Đấng Thế Tôn khi Ngài c̣n là sa-môn Gotama? V́ tu khổ hạnh lâu ngày, sa-môn Gotama quá đuối sức đă ngất xỉu bên bờ sông. Dưới ánh nắng chói chang và sức nóng như thiêu đốt, Sujata mặc sari mầu hồng, bưng một mâm đầy thực phẩm tinh sạch vào rừng để cúng thần linh. Tới bờ sông th́ cô bé chợt nh́n thấy một vị sa-môn gầy yếu, nằm lả trên nền đất. Cô bé biết ngay đây là một nhà tu khổ hạnh bị kiệt sức. Cô bèn vội vă rót sữa rồi quỳ xuống, từ từ đổ từng giọt sữa cho sa-môn. Khi bát sữa cạn, cô bé hồi hộp chờ đợi phản ứng của sa-môn. Quả thật, sữa đă như thần dược với người kiệt sức v́ chỉ một lát th́ vị sa-môn mở mắt. Cô bé vội dâng bát sữa thứ hai. Ngài nhận lấy, chậm răi uống cạn và không bao lâu, Ngài có thể tự ngồi dậy, nói lời cám ơn cô bé và cho cô biết Ngài là ai.

Sujata! Sao âm thanh ngắn ngủi, xa lạ đó cứ măi luẩn quẩn tâm tôi? Nếu ngày rằm đó, Sujata không đi bằng đường bờ sông để  vào rừng cúng thần linh? Hoặc đi bằng đường ấy mà không nh́n thấy sa-môn Gotama? Hoặc thấy Ngài, nhưng đă quá trễ?

Những “nếu”, những “hoặc” đó mà xẩy ra th́ nhân loại đă không được có Phật Thích Ca, không được có Đạo Cả để nương theo!  Chao ơi! Sự bất hạnh đó khủng khiếp quá! lớn lao quá!

Nhưng cô bé Sujata đă tới kịp và đă lập tức làm ngay những ǵ cô biết là phải làm. Khi hai bàn tay nhỏ nâng bát sữa, kê miệng vị sa-môn và dịu dàng đổ vào, cô không hề biết là cô đang góp phần vào một biến cố trọng đại của nhân loại, một phước báu vượt trên mọi phước báu vô lượng vô biên của cả muôn người muôn loài thâu gồm lại! Mà cô cần biết chi điều đó! Cô chỉ cần nh́n thấy vị sa-môn kiệt sức kia hồi tỉnh lại. Chỉ thế thôi! Và Ngài đă không phụ ḷng cô. Ngài đă tỉnh lại để hàng ngày cô được cúng dường Ngài một nắm cơm muối mè cho tới khi Ngài thành đạo.

Ơn cứu mạng lớn lắm chứ! Vậy mà chúng ta không thấy Đức Phật đặc biệt ưu ái Sujata. Sau khi thành đạt, Ngài lưu lại Uruvela một tuần trăng để dạy đạo cho đám trẻ trong thôn, trong đó có Sujata. Ngài coi tất cả như nhau, từ những trẻ con nhà giầu mặc gấm lụa tới những trẻ nghèo chỉ có mảnh vải rách che thân, đều đến ngồi trên nền cỏ, xúm xít quanh ngài.

Và Sujata, có công cứu mạng một vị Phật th́ phước đức nhường bao! nhưng cô bé chẳng hề thấy ḿnh khác những đứa trẻ trong làng. Trái lại, được có chút học thức, cô hiểu về lễ nghi và thường hết sức cung kính Phật để đám trẻ noi theo.

Kẻ cúng dường, người nhận lănh đều an nhiên tự tại.

Gần một năm, sau khi Đức Phật rời thôn Uruvela để bắt đầu hoằng pháp, Sujata chỉ c̣n được gặp Ngài một lần khi Ngài trở lại thăm bọn trẻ. Cũng thời gian đó, tăng đoàn của đạo sĩ Kassapa - giáo phái thờ Thần Lửa - đang tu học đông đảo ở khu rừng bên kia sông. Đức Phật đă đàm đạo với đạo sĩ Kassapa và thuyết phục được ba anh em đạo sĩ đem cả tăng đoàn gần 900 trăm người về tu học Đạo Giác Ngộ.

Đó là lần cuối cùng Sujata được diện kiến Đức Phật, cùng với bọn trẻ trong làng!.  

Cô bé có một tâm lành như vậy, sao không nương theo Đạo Cả Đức Phật vừa mở ra mà t́m đường giải thoát? Suốt dặm trường hoằng pháp, Đức Phật đă độ cho biết bao người từ vua, quan, trưởng giả đến cùng khổ, nghèo hèn, sao Ngài không độ cho người đă cứu mạng ḿnh? Ngay cả đến mười năm sau, khi Đức Phật trở lại thôn Uruvela như lời hứa với Svastika - chú bé chăn trâu thường cúng dường cỏ tươi để Ngài trải làm tọa cụ khi ngồi thiền dưới gốc cây bồ đề - để tiếp nhận chú vào tăng đoàn của Ngài, mà không nhắc đến cô thí chủ nhỏ bé năm xưa?

Đem tâm thế gian mà luận sự nhiệm mầu th́ những dấu hỏi ấy sẽ chẳng có lời giải đáp ổn thỏa.

Hăy thử gột rửa thân tâm.

Hăy lắng mọi giao động xôn xao.

Hăy tĩnh lặng thiền định.

Hăy ươm trong tâm ḿnh một mầm sen.

Hăy khai gịng Cam Lộ cho đóa sen hé nở.

Hăy lấy lửa bản thể đốt lên Tâm Hương…….

May ra, tâm-thế-gian có cơ duyên chuyển hóa, thấy được phần nào biển trí bao la của Pháp Phật nhiệm mầu.

Sa-môn Gotama nhận lănh ơn cứu mạng như một sắp đặt cho cô bé Sujata có cơ duyên được gieo trồng phước báu ở đời này và đời sau. Phải chăng đời này cô c̣n những nợ duyên chưa dứt nên Ngài chỉ độ cô gieo được hạt lành? Nếu v́ ơn đó mà phải ưu đăi Sujata hơn những đứa trẻ khác th́ chính Ngài đă không thực thi được sự b́nh đẳng như Ngài thuyết giảng. Sâu xa hơn, ai nói Ngài chưa trả đủ ơn cứu mạng? Ngài đă trả bát sữa đó bằng trọn vẹn trí tuệ và t́nh thương qua 49 năm hoằng pháp và 84 ngàn pháp môn phương tiện, lưu truyền cho đến đời này và muôn ngàn đời sau, đem phúc lợi cho muôn người, muôn loài. Đó là cách trả ơn của Đấng Toàn Giác. Nếu chỉ nghĩ đối tượng là cá nhân cô bé dâng sữa th́ quá hẹp ḥi, cạn cợt!

Phần Sujata, khi sa-môn Gotama đạt đạo, cô biết rằng Ngài sẽ là một vị Phật tối thượng, muôn người muôn loài đều cung kính. Đứng trước Ngài, cô chỉ thấy ḿnh là một chúng sanh bé nhỏ, rạp đầu kính lễ. Nếu kiêu mạn nghĩ rằng ḿnh đă có công cứu mạng vị Phật uy linh kia, th́ c̣n chi phước báu! 

Phải chăng, chính Đức Phật đă truyền cho cô trí tuệ này để cô nhận thức được như thế mà thể hiện tinh thần Vô Ngă, thể hiện hạnh đầu tiên trong Lục Độ Ba La Mật bằng tuyệt đích của ư nghĩa CHO và NHẬN.

Cho không dính.

Nhận không mắc.

Không dính mắc mới đạt được an nhiên tự tại để khởi đi những bước vững chăi trên con đường Trung Đạo./.

Tháng bẩy 2004

 

ĐỒI GIÓ 

Mới quá trưa, trời bỗng tối sầm, mây đen ở đâu kéo đến nhanh quá, và không bao lâu, mưa bắt đầu rơi. Tôi ngồi trước ban thờ Phật, lặng lẽ nh́n mưa rạt rào ngoài khung cửa kính, ḷng lắng trong, an tịnh sau thời kinh Bát Nhă. Nhưng mưa mỗi lúc một nặng hạt hơn, rồi gió vần vũ ngả nghiêng những nhánh hồng, đập vào cửa kính, phút chốc, cuốn giạt tâm tĩnh lặng trong tôi, lên tới một vùng đồi tầm tă băo giông và đầy gió nổi!

Mấy ngày nay, khi tọa thiền, tâm tôi lại lang thang về đồi gió đó, một nơi chốn tôi chưa từng được biết, được tới. Chỉ v́ tờ tạp chí t́nh cờ có được, trong đó có bài của ngài Huyền Không nhắc đôi gịng về ngôi chùa cổ rất nghèo, rất khuất lánh, trên ngọn đồi Kim Sơn nh́n xuống phía bắc sông Bạch Yến. Chùa thuộc làng Lựu Bảo, gần chùa Linh Mụ ở Huế. Sau khi bị trấn động v́ một vài chi tiết trong bài viết đó, tôi lục tung cả hai kệ sách, giở tất cả những cuốn có di tích về chùa chiền miền Trung, t́m thấy hàng trăm tên chùa lớn nhỏ, trừ chùa Kim Sơn! Ngôi chùa nhỏ “vô ngă” đến thế nên mấy ai biết chùa đă gắn liền với lịch sử nổi trôi của vận nước từ hơn ba thế kỷ qua và thời thập niên bốn mươi, đă để lại viên Xá Lợi sáng ngời Bi Trí Dũng trong ngôi tháp tại khuôn viên chùa. Tuy không t́m được sách vở, h́nh ảnh ǵ về chùa Kim Sơn nhưng những chi tiết hiếm hoi đọc được qua tờ tạp chí đă không ngừng thôi thúc tôi quán chiếu về bao dữ kiện lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam thời đó, thời người Pháp đă thẳng tay tiêu diệt những phần tử cách mạng yêu nước, tiêu biểu nhất là Việt Nam Quốc Dân Đảng, nổi dậy từ thập niên ba mươi. Không riêng ǵ Việt Nam, lịch sử thế giới đă chứng minh từ ngàn năm là khi không c̣n ǵ để mất th́ không c̣n ǵ để sợ! Bao nhiêu năm dưới ách thống trị của người Pháp, người dân Việt Nam đă không c̣n ǵ để mất nữa, nên người Việt Nam vẫn tiếp tục đứng dậy đ̣i lại quyền làm người. Cũng từ ngàn xưa, người Phật tử hiểu rằng Đạo Pháp với Dân Tộc là một.

“Đạo như Trời đất

Vận hành mang mang

Lặng thinh dũng mănh

Rạt rào thơm ngát Kim Cang….”

Thế nên vào những năm cực kỳ đen tối của Đạo Pháp và Dân Tộc th́ Thất Hiền đă tùy duyên mà cứu độ chúng sanh. Đó là những năm 1946, 1947 bẩy vị Thầy ưu tú nhất, tốt nghiệp Phật Học Đường Báo Quốc tại Huế (tương đương với bằng đại học Phật Giáo đầu tiên thời ấy) đă nương hạnh Bồ Tát Quán Âm mà tải đạo giúp đời. Có vị lánh vào Nam, âm thầm củng cố Giáo hội Tăng già, có vị cởi áo cà-sa tham gia kháng chiến, theo đúng tinh thần Quán Âm, nghe tiếng kêu thương quằn quại của cuộc đời là t́m đến bằng mọi cách, bằng bất cứ h́nh dáng nào thích hợp “Ưng dĩ trưởng giả, cư sĩ, tể quan, bà la môn, phụ nữ thân đắc độ giả, tức hiện trưởng giả, cư sĩ, tể quan, bà la môn, phụ nữ thân nhi vị thuyết pháp. Ưng dĩ đồng nam đồng nữ thân đắc độ giả, tức hiện đồng nam đồng nữ thân nhi vị thuyết pháp. Ưng dĩ thiên, long, dạ xoa, càn thát bà, atula, cẩn na la, ma hầu la già, nhân phi nhân đẳng thân đắc độ giả, tức giai hiện chi nhi vị thuyết pháp”, chỉ c̣n một Thầy t́nh nguyện ở lại với ngôi chùa xiêu vẹo để cùng chia xẻ gian nguy và làm nơi nương tựa tinh thần cho dân nghèo quanh vùng. Đó là Thầy Trí Thuyên, một trong Thất Hiền ưu việt của Phật giáo Việt Nam thời đó. Với lưới t́nh báo bủa vây khắp nơi, người Pháp đă nghe phong phanh về ngọn đồi khô cằn sỏi đá trên đó có ngôi chùa đổ nát đă đào tạo những bậc trí tuệ, đang rải gịng Cam Lộ ngọt ngào cho vơi bớt cùng khổ của muôn dân. Ngày 23 tháng 2 năm 1947, người Pháp được chỉ điểm đă bất thần kéo lực lượng vơ trang hùng hậu tràn lên đồi Kim Sơn, xông vào chùa khi thầy Trí Thuyên đang tọa thiền trước chánh điện. Chúng lên đạn rầm rập, định bắn Thầy ngay. Thầy chỉ điềm đạm yêu cầu để Thầy tụng xong một thời kinh rồi hăy bắn, cũng không muộn. Chúng đồng ư. Và Thầy khai chuông mơ, an nhiên tụng kinh. Khi phiên kinh dứt, Thầy điểm chuông, lạy ba lạy. Tiếng chuông c̣n ngân dài mà tiếng súng đă chát chúa vang lên!

Thầy Trí Thuyên gục xuống trước Tam Bảo trong hồi chuông Bát Nhă khi Thầy chỉ vừa hai mươi bốn tuổi!!!

 

Kính lạy Mười Phương Chư Phật   

Tiếng chuông cứu độ quyện vào tiếng súng oan nghiệt đó, tới nay đă gần sáu thập niên, có lúc, có kẻ tưởng rằng cát bụi ta-bà đă phủ lấp Chân Như; nhưng không, trên ngọn đồi Bi Trí Dũng đó, gió có bao giờ ngừng thổi, mây có bao giờ ngừng bay, mặt trời có bao giờ ngừng mọc, trăng có bao giờ ngừng sáng, mưa có bao giờ ngừng rơi, nắng có bao giờ ngừng chiếu..…. nên thầy Trí Thuyên có bao giờ mà không c̣n đó với Kim Sơn, khi gió chính là mây, mây chính là mặt trời, mặt trời chính là mặt trăng, mưa lạnh chính là nắng ấm và thầy Trí Thuyên chính là Đạo Cả, là Chánh Pháp, là trùng trùng duyên khởi của vạn hữu bất sanh bất diệt. 

Với tất cả tấm ḷng hướng về Chư Phật, con tin chắc thầy Trí Thuyên c̣n đó, con tin chắc không bao giờ thầy Trí Thuyên lại không c̣n đó. Không phải thầy chỉ c̣n đó mà thầy vẫn đang tụng kinh. Thầy chỉ mới dứt kinh Bát Nhă, đem trí tuệ Phật soi tâm thế gian; Thầy c̣n tụng Phổ Môn cứu khổ cứu nạn, c̣n tụng A Di Đà đưa người nhất tâm bất loạn về Tịnh Độ, c̣n tụng Địa Tạng chuyển nghiệp cho kẻ đọa trầm luân….Bạch Chư Phật, tiếng chuông hôm đó vẫn c̣n ngân vang, tiếng chuông đó chưa dứt, tiếng chuông đó không bao giờ dứt v́ đó là tiếng đại hồng chung trong ḷng Phật tử Việt Nam, những người con Phật hướng về Đạo Pháp trong tinh thần tải đạo cứu đời, thể hiện hạnh nguyện Quán Âm độ thế. 

Thương thay cho những kẻ vô minh, v́ nếu biết được điều đó, họ đă không lên đạn để diệt cái bất diệt ./.  

Tháng Giêng 2005

 

 

TRÚC TÍM, HOA VÀNG

Trong thi ca Đại- thừa có hai câu thơ diễn tả tuyệt vời chân-như, bản-thể qua bức tranh hài ḥa mầu sắc đến gần như toàn hảo:

“Túy trúc hoàng hoa phi ngoại cảnh

Bạch vân minh nguyệt hiện toàn chân”

Vô thỉ vô chung, không đi cũng chẳng đến th́ nơi đây trúc tím hoa vàng chính là chân như; nơi kia mây trắng trăng tỏ khác ǵ bản thể; tự nơi tâm trong suốt này, đâu chẳng là trúc tím hoa vàng, đâu chẳng là mây trắng trăng tỏ? Đó chính là tâm đối cảnh mà không dính cảnh th́ tâm, cảnh, hiện toàn chân.

Buổi đầu, hành giả tọa thiền c̣n phải dùng cái dụng- của- trí để nhận biết mặt mũi của vọng; nhận ra vọng th́ tâm buông; vọng buông th́ tâm tịnh; tâm tịnh rồi th́ vạn hữu với ta là một, đâu c̣n lăng kính phân biệt nào để trúc tím hoa vàng là đẹp xấu hay héo tươi, mà nh́n trúc tím chỉ là trúc tím, nh́n hoa vàng chỉ là hoa vàng; chỉ là thế, và chỉ thế thôi, nguyên thủy, trong suốt tới mức tâm cảnh là một. Đă là một th́ cũng không c̣n thời gian, không gian nữa.

Hành giả chuyên cần có thể đạt được điều đó, nhưng giữ được trạng thái đó lâu hay mau mới là công lực, bởi v́ vọng luôn đầy ắp trong tâm như bọn trộm đông đảo luôn ŕnh rập ngoài cửa, một chút chểnh mảng là chúng lẻn vào đánh cắp những ǵ quư giá! Phút mất chánh niệm là phút vọng khởi lên, bị trộm xô ngă rồi mới nhận ra sáu cánh cửa lục-căn bỏ ngỏ th́ c̣n chi bản thể chân như!

Đó là lúc tôi ngồi thiền đêm qua, trăng mười sáu vằng vặc bên song đă thừa phút mơ màng kéo tôi về tuốt đêm trăng quê nội. Ngày về quê giă từ ông nội để xuôi Nam, tôi mới mười tuổi, biết ǵ đâu dáng núi Ba-V́ tắm đẫm hồn thơ Quang Dũng, biết ǵ đâu ngă ba sông Đáy u hoài Đôi Mắt Người Sơn Tây. Nếu thuở ấu thơ xưa tôi biết đất quê nội chính là chiếc nôi hồng chở đầy cung bậc, vần điệu của thơ bất tử, của nhạc ngàn đời đó, th́ không biết tâm hồn tôi có thay đổi ǵ không. Chỉ biết quê nội lúc nào cũng ở trong tôi, ở phần ấm áp nhất của trái tim, nơi góp nhặt, chứa đựng đủ loại cảm thọ rắc rối! Trên bờ đê sông Hồng dẫn về thôn Phương Viên, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông, tôi chỉ thấy mắt ông nội đỏ hoe, cha tôi th́ vội vă nắm tay chị em tôi, nghẹn ngào quay đi. Khi chúng tôi gào lên “Nội ơi, nội!” th́ cha mẹ tôi không c̣n ḱm giữ được nữa, cùng ̣a lên, vừa khóc, vừa chạy. Dạo đó tôi không hiểu, v́ sao  ḿnh không muốn xa nội mà phải xa? Có ai bắt buộc đâu? Quê ḿnh, nhà ḿnh ở miền Bắc, sao lại bỏ để vào miền Nam? v..v..

Thời gian đầu, sau cái ngày tháng ấy của năm 1954, hầu như không lúc nào nghĩ về quê nội mà tôi không khóc. Mà có phải chúng tôi được ở quê nhiều đâu, chỉ mùa hè ông tôi cho người ra Hà Nội đón, mấy chị em tôi mới được về quê chơi dăm bữa, nửa tháng. Ấy thế mà tôi nhớ từng hàng cau, từng gốc bưởi, gốc lựu, gốc na, bể nước mưa, chuồng trâu ḅ, gà vịt, đàn ngỗng ồn ào, vào cổng sau là đi qua bếp rơm, chuồng lợn, vào cổng trước là gặp ngay đền thờ Đức Thánh Trần, dăy nhà ngang chứa thóc v…v…

Ngày được tin ông nội bị Cộng Sản Việt Nam đấu tố đến chết, sự bi thương đă quá sức chịu đựng của tôi. Tôi ốm liệt giường một tuần, trong những cơn mê sảng chỉ thấy h́nh ảnh ông nội quằn quại dưới đ̣n thù cuồng tín vô minh. Từ đó, kỷ niệm về quê nội càng hằn sâu trong ḷng tôi với niềm mơ ước một ngày được trở lại, được bắc chiếc chơng tre dưới gốc cây đào trong sân gạch rộng mênh mông một đêm trăng sáng, chờ rổ khoai bác Cả đang lùi thơm phức trong bếp tro, nghe ông nội giảng nghĩa câu “Nhân tri sơ, tính bản thiện”. Nhưng niềm mơ ước đó đă không bao giờ thành sự thật. Toàn bộ nhà cửa, ruộng nương, trang trại của ông nội đă được nhanh chóng chia vụn ra cho những người trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào việc thảm sát ông. Tin này, mấy năm sau, do chú tôi lưu lạc ngoài Trung măi, khi vào Nam mới cho biết. Lạ thay, điều ấy không hề làm phai mờ một h́nh ảnh nào mà tôi đă ghi khắc. Hai bể nước mưa vẫn trong vắt, ngọt lịm, hàng cau vẫn thẳng tắp, đùa với mây xanh, dăy nhà ngang vẫn chất đầy thóc lúa, những đụn rơm vẫn cao ngất góc sân, đền thờ Đức Thánh Trần vẫn phảng phất uy linh, mười ba bực thềm gạch dẫn lên ngôi nhà chính vẫn in đầy dấu chân chúng tôi nhảy nhót, chuồng trâu chuồng ḅ vẫn đậm nét câu chuyện đầu năm ông tôi thường kể khi bà nội c̣n sống. Cứ trưa mồng một Tết, sau khi cúng bái, bà nội tôi lại bưng một mâm cỗ đặt trước chuồng trâu ḅ rồi ngồi thụp xuống dỗ dành: “Ông Trâu ông Ḅ ơi, năm hết tết đến, xin các ông ăn cho chúng tôi một miếng. Suốt năm các ông đă khó nhọc giúp chúng tôi làm nên hạt lúa. Các ông làm thật mà ăn giả, chẳng quản công lao, chúng tôi biết lấy ǵ đền đáp”. Và mâm cỗ đầu năm cứ để trước chuồng trâu ḅ như thế cho đến chiều mới mang sang chuồng lợn. Gia đ́nh lợn không làm khách như ông Trâu ông Ḅ nên chỉ một loáng là mâm cỗ đă được thanh toán gọn ghẽ, dù bà nội tôi không ngồi đó để dỗ dành, mời mọc…..

Bên cạnh những ngọt ngào không hề mất ấy là niềm đau đớn chẳng thể nguôi ngoai. Rơ ràng là một tâm trạng mâu thuẫn, phức tạp, nhưng tôi chưa từng phân tách nó cho đến sau 30 tháng tư năm 1975, người anh họ gửi sang cho tôi một tấm h́nh chụp con đường đất ngoằn ngoèo với hai hàng trúc xiêu vẹo. Cuối con đường đất đó là một bức tường gạch loang lổ. Mặt sau tấm h́nh anh tôi ghi: “Toàn bộ dinh cơ của nội chỉ c̣n bức tường gạch này thôi. Em có nhận ra đây là cổng trước, vào đền Đức Thánh Trần không?”.Tôi đă ngồi lặng, nh́n bức tường trong h́nh, đau đớn như đang  nh́n ông nội trong những phút cuối đời đầy nhục nhă, uất ức. Chính bức h́nh này mới thực sự kéo tôi ra khỏi tâm trạng mơ hồ để chấp nhận thực tế là quê nội tuy vẫn đó nhưng thật ra không c̣n nữa, không c̣n ǵ nữa!

Qua những lần điện đàm, anh họ tôi c̣n cho biết thêm, sau khi Cộng Sản bức tử ông nội, họ lập tức đuổi anh ra khỏi nhà. Nơi trú ngụ của anh khi đó là căn cḥi ngoài trại, nơi khi xưa vẫn dùng để nông cụ. V́ anh c̣n nhỏ quá nên mỗi sáng, anh được phép cán bộ cho bưng nồi về nhà cũ, chờ người Cộng Sản đang quản lư nhà ḿnh, phát cho lon gạo nhỏ lấy từ vựa thóc của nhà!!Lon gạo không đủ no, anh tôi phải ra đồng mót khoai, mót sắn. Ngày đầu anh chỉ mót được dăm củ khoai sùng bé bằng hai ngón tay. Nhưng hôm sau, khi anh ra đồng, dân làng len lén nh́n anh. Anh nghe thấy có người th́ thầm: “Tội nghiệp, cháu cụ Tổng đấy”. Anh chẳng cần họ tội nghiệp, anh chỉ cần mót được dăm củ khoai, vài cọng lúa để tối nay no ḷng. Lạ chưa, những ngày sau đó anh rất may mắn. Sao có những củ khoai to thế này, những nhánh lúa chĩu nặng thế kia mà họ bỏ sót? Anh mừng rỡ nhặt vào rổ. Những hôm sau, rồi những hôm sau nữa vẫn thế, anh mót dễ dàng được cả rổ khoai sắn. Những người nông dân đi hái hoa mầu thường nh́n anh, kín đáo mỉm cười. Và anh đă hiểu. Th́ ra, không phải những nông dân kia bỏ sót hoa mầu mà họ đă cố t́nh chừa lại chút đỉnh cho thằng bé tội nghiệp, cháu cụ Tổng, dù họ cũng nghèo đói. Anh tôi đă bật khóc khi nhận ra như thế. Giữa những tang thương đổ nát, vẫn c̣n một điều thấp thoáng nhưng không biến, không mất. Đó là T́nh Người. 

Đêm qua, trăng mười sáu vừa đưa tôi về quê cũ với những đêm trăng thơm phức khoai lùi, ngạt ngào hương bưởi hương cau và say sưa cổ tích Tấm Cám. Tôi đă lạc lối thiền, bèn nhắm mắt, t́m về hơi thở. Thở vào, tôi biết ḿnh đang thở vào. Thở ra, tôi biết ḿnh đang thở ra. Tôi nắm bắt hơi thở và làm chủ nó. Thở vào, bụng tôi nhè nhẹ thót vào. Thở ra, bụng tôi nhè nhẹ dăn ra. Tôi theo dơi hơi thở và đặt chú tâm nơi bụng, cốt không cho ư luẩn quẩn trên đầu để không suy nghĩ, không c̣n niệm phân biệt nữa. Cứ thế, trăng cùng với tôi, thở nhịp nhàng, khoan thai. Trăng thở và tôi thở. Trăng là tôi và tôi là trăng…..

Không biết bao lâu, trong tĩnh lặng, dưới ánh trăng, quê nội lại hiện ra, cùng với tôi, với trăng, tọa thiền êm ả, không c̣n oan cừu, không c̣n thù hận mà chỉ là bát ngát trúc tím hoa vàng. Và bạn ơi, bạn biết không, tôi vừa bàng hoàng nh́n thấy tôi ngay nơi trúc ấy, ngay nơi hoa kia.

Hóa ra, TÔI CHƯA TỪNG MẤT G̀, BỞI TÔI CHƯA HỀ THẬT CÓ.

Muốn kiểm chứng lời tôi, bạn hăy ngồi xuống đi, khoanh chân và khép hờ đôi mắt. Khi cảm thấy thoải mái, hăy theo dơi hơi thở, hăy nắm bắt hơi thở và làm chủ nó, bạn sẽ nhận ra sự mầu nhiệm là, có bao giờ ta ngưng thở đâu (cho đến khi ta…. tắt thở), vậy mà, rất ít khi ta nhận ra là ta đang thở. Ta thờ ơ, lănh đạm với hơi thở của ta quá, trong khi, nếu theo dơi nó, làm chủ nó, sẽ có lúc bạn bất chợt mỉm cười mà không hay, v́ đó chính là lúc:

Túy trúc hoàng hoa phi ngoại cảnh

Bạch vân minh nguyệt hiện toàn chân.

25 tháng Hai 2005 

(17 tháng Giêng năm Ất Dậu)

 

TẢO NGHIỆP

Sáng nay, khi tôi mở máy, “lên lưới” th́ trời bỗng lất phất mưa. Nh́n lịch thấy c̣n ba ngày nữa là Mồng Một Tết khiến tôi chợt có ư nghĩ ngộ nghĩnh “Gớm, lịch sự quá, trời đất Âu Mỹ cũng biết tặng chút mưa Xuân cho Tết Á Đông”. Niềm vui nhỏ chưa kịp nở thành nụ cười th́ trên lưới vừa hiện lên bản tin ngắn về một người đàn ông Việt Nam có thể bị kết tội từ 74 năm tù đến chung thân v́ can tội hăm hiếp em vợ rồi bắn chết người bạn trai của cô ấy bằng 10 phát đạn lạnh lùng! Người thiếu nữ trẻ vừa được bảo lănh từ Việt Nam sang, chung sống với gia đ́nh chị ruột như là chặng cuối của một ước mơ huy hoàng đă biến thành sự thật. Hạnh phúc này, tôi nghĩ, không phải chỉ riêng của thiếu nữ đó mà có lẽ c̣n của cha mẹ, thân thưộc, bạn bè cô ở Việt Nam khi chia xẻ vui mừng với cô; và hạnh phúc này, lớn không kém với người từ Mỹ, bảo lănh cô. Mọi diễn tiến đều hoàn toàn tốt đẹp từ mọi phía, trừ L̉NG NGƯỜI là điều không một ai lường được. Ḷng người ở đây là tấm ḷng người anh rể của cô, người cùng với chị ruột đă v́ thương yêu mà lo toan cho cô. Trong cuộc sống chung hàng ngày, người anh rể đă chuyển t́nh thương theo nghĩa Phật dạy (ban vui cứu khổ) sang t́nh thương ích kỷ của nhân thế (chiếm hữu) lúc nào, có lẽ chính anh ta cũng không hay! Khi dục vọng đă tới mức mù quáng th́ nghiệp ác sẽ dẫn dắt tạo nghiệp! Và nghiệp nặng hay nhẹ là tùy theo mức độ si mê, mù quáng.

Sự việc của thảm kịch trên khi xẩy ra chắc nhanh lắm! Mười phát đạn vuột khỏi ṇng súng trong cơn mê loạn, chắc không quá mười giây, nhưng hậu quả của nó có thể mười đời, mười kiếp chưa rửa hết oán hờn v́ hậu quả này chẳng phải chỉ liên hệ tới một thế hệ, một gia đ́nh! Kẻ làm tội, đền tội đă đành nhưng c̣n người vô tội th́ sao? Đây có phải là sự cộng nghiệp trong nhiều kiếp trầm luân hay không? Làm sao để chặn niệm ác trước khi nó phát khởi? Làm sao nhận diện được bước đi tinh quái nhưng rất thầm lặng của ác nghiệp, trước khi nó bất thần vùng dậy như con hổ đói, chụp lấy ta mà cắn xé cho đến thịt nát xương tan! 

Đức Phật dạy phải biết phản quang tự kỷ, biết nh́n chính ḿnh, biết rơ sự mạnh yếu, xấu tốt của ḿnh, may ra mới có cách tránh nghiệp. Ta hăy nh́n ta cẩn trọng như nh́n con đường đang đi trước mặt, có thấy hố sâu gai góc mới né được, chứ chân bước trên đất mà mắt chỉ nh́n trời th́ dù sa hố rồi cũng chưa hiểu tại sao! 

Thấy cơi ta-bà chập chùng khổ đau và vô minh dầy đặc nên Đức Phật đă thị hiện thế gian với một mục đích duy nhất là “Khai, Thị, Ngộ, Nhập, Phật tri kiến” nghĩa là chỉ cho thế gian biết được, thấy được Phật tánh của ḿnh và thể nhập làm một với Phật tánh đó. Khi đă thấy được cái “Bất sanh bất diệt bất cấu bất tịnh ……” ta đâu c̣n khởi niệm tham sân si mà tạo nghiệp nữa.

Nhưng lời Phật dạy đă từ gần 2600 năm mà thảm kịch cơi ta-bà vẫn kinh hoàng hơn địa ngục vậy? Là v́, Phật từng nói “Con đường ta đă chỉ; đốt đuốc lên mà đi hay không là nơi mỗi chúng sanh”.

Tới đây, chúng ta phải can đảm tự nhận lỗi nơi ḿnh. Lời Phật dạy không phải để đọc suông, tụng suông. TU mà không HÀNH chỉ là Tu Rị (rị xuống!!!) Nhưng nhân thế vốn huân tập thói quen dễ dăi với ḿnh nên Tu đă khó, Hành lại càng khó hơn, biết bắt đầu từ đâu, nương tựa nơi đâu để thấy đường ngay lẽ thật?

Đây chính là trách nhiệm của những vị tự nhận, tự nguyện là Sứ Giả Như-Lai. Lời quư ngài dạy không quan trọng bằng việc quư ngài làm, v́ nếu quư ngài thể hiện được lời Phật dạy bằng chính bản thân quư ngài th́ ngay nơi đó, Phật tử đă có tấm gương soi, hiển lộ, minh chứng rơ ràng rằng, khi đốt đuốc lên mà đi th́ con đường Trung Đạo lập tức ở ngay trước mắt. Con đường đó, qua h́nh ảnh, qua nhân cách Từ Bi, Trí Tuệ của quư ngài, chính là sự khuyến khích mạnh mẽ nhất để chúng sanh tin tưởng mà cất bước TU và HÀNH.

Có tu hành th́ ma Ba-Tuần khó c̣n cơ hội tác hại nên những thảm kịch kinh hoàng như bản tin trên! 

Trong khi chờ lửa bén ngọn đuốc, ta hăy tạm cầm chổi “Tảo nghiệp”, học bài học tương đối dễ mà Đức Phật chỉ cho ngài Châu-Lợi-Bàn-Đà-Già khi xưa, là chỉ cần tảo nghiệp, quét, quét  và quét….Chỉ cần cứ chăm chỉ quét thôi, quét rác quét bụi th́ tâm sạch, quét nghiệp th́ tâm tịnh, quét vô minh th́ trí tuệ hiển bầy. Ngài Châu-Lợi-Bàn-Đà-Già may mắn gặp Đức Phật nên cây chổi quét bụi đă thành cây gươm Bát Nhă; chúng ta cũng có thể may mắn gặp được Sứ-Giả-Như-Lai chân chính, th́ chổi tuy chẳng thành gươm, ít nhất, đời vô thường này cũng đỡ bụi. Chỉ cần một chút cẩn trọng, tự nhắc rằng “TU dễ hơn HÀNH”.

V́ thế, trên đường  đi t́m minh-sư, ta hăy cố NH̀N, trước khi NGHE.

Tháng Hai 2005        

 

VÔ TỰ THỊ CHÂN KINH 

Thi hào Nguyễn Du là một Phật tử mộ đạo, rất siêng năng tụng đọc kinh điển, nhưng cụ đă từng thú nhận là đọc kinh Kim Cương cả ngàn lần mà vẫn không nắm bắt được ư kinh; cho tới khi được nghe bài kệ của Lục Tổ Huệ Năng cụ mới liễu ngộ rằng “Chân kinh vốn không lời”. Cụ đă viết bốn câu thơ bằng chữ Hán để diễn tả tâm trạng của ḿnh:   

Ngă độc Kim Cương thiên biến linh

Kỳ trung áo nghĩa đa bất minh

Cập đáo phần kinh Thạch đài hạ

Chung tri: vô tự thị chân kinh

Chữ Hán, tôi lơm bơm chưa qua nổi cuốn Tam Tự Kinh, nhưng ráng phỏng dịch như sau:

Ngàn lần tụng đọc Kim Cương

Vẫn như mờ ảo khói sương tơ trời

Trước đài gương, bỗng tỏ ngời

Là: Chân kinh vốn không lời mà thôi!

Người bạn đạo của tôi tỏ ư nghi ngờ. Bạn nói, tối nào cũng tụng kinh, tụng rơ ràng, mạch lạc từng tiếng mà nhiều khi c̣n phải đi t́m sách của các bậc cao minh, giảng giải cho thêm mới tạm hiểu. Nay, nói chân kinh vốn không lời th́ biết nương vào đâu mà hiểu đạo? Tôi cũng ….nghi lắm! nhưng vừa khởi niệm nghi bỗng giật ḿnh. Khi nghe điều ǵ, ta phải t́m hiểu điều đó thế nào rồi mới luận đúng hay sai chứ. Ngay cả sau khi t́m hiểu rồi, cái kết luận cũng chỉ mới căn cứ trên tầm hiểu biết chủ quan thôi, chưa chắc đă là cái kết luận có giá trị. Chúng tôi cùng đồng ư chọn con đường ngắn nhất, là t́m xem cụ Nguyễn Du nghe được bài kệ nào của Lục Tổ Huệ Năng mà t́m ra chân lư ấy. Kệ của Lục Tổ như vầy:

Nhân liễu thử tâm nhân tự độ

Linh sơn chỉ tại nhữ tâm đầu

Minh kính diệc phi đài

Bồ đề bổn vô thụ.

T́m được bài kệ, đọc lên, bạn nh́n tôi, chờ đợi. Tôi lại ṿ đầu bứt tai, tận dụng cái vốn …. Tam Tự Kinh mà dịch như sau:

Người tự tại khi tâm sáng tỏ

Th́ Linh Sơn ngay ở tâm này

Gương kia sáng chẳng v́ đài

Bồ Đề vốn chẳng là cây bao giờ.

Có lẽ tôi dịch lơ mơ quá nên bạn phản đối ngay:

- Bồ Đề mà không là cây th́ là ǵ? 

 A, câu này th́ tôi trả lời được, tại bạn chưa ôn bài đó thôi. Khi Lục Tổ nói “Bồ đề bổn vô thụ” là ư nhắc về bản chất huyễn hóa của vạn hữu, chỉ do duyên hợp mà thành. Nh́n cây Bồ đề xanh tươi cành lá, đó là sau khi hạt đă nẩy mầm, chồi lên mặt đất, tiếp nhận mưa, nắng, gió v…v… tăng trưởng với thời gian mà ta thấy “cái gọi là cây Bồ đề.” Nhưng nếu tách rời hạt nhỏ li ti kia với đất, cát, mưa, nắng …..sẽ chẳng bao giờ có cái gọi là cây Bồ đề cả. Vậy th́, bản chất chân thực của mỗi sự vật là ǵ? Nó sẽ chẳng là ǵ, nếu không do nhiều duyên hợp mà thành. Ngay như tấm thân tứ đại của chúng ta đây, cái mà, đối với chúng ta là quan trọng lắm lắm, cũng chỉ là huyễn giả. Thân ta có, là do đất, nước, gió, lửa hợp lại mà thành. Tách rời đất (chất cứng như xương, móng….), nước (chất lỏng như máu, mồ hôi …..), gió (chất hơi như hơi thở), lửa (chất nóng như nhiệt độ), sẽ chẳng c̣n ǵ để gọi là thân ta nữa. Bạn lại hỏi tôi một câu thật bất ngờ, nhưng rất hay:

- Cái ǵ nhận ra sự huyễn giả đó?

Câu hỏi quyện vào tiếng reo vui của ấm nước vừa sôi. Tôi lặng lẽ nh́n bạn trịnh trọng mở tủ, bưng ra bộ tách có đủ cả chén tống, chén quân. Tôi biết bạn có bộ tách quư này do cụ thân sinh để lại, nhưng chưa từng được bạn mang ra đăi. Hôm nay sao đặc biệt thế? Dù cố t́nh làm ra vẻ thản nhiên nhưng bạn biết, tôi đang theo dơi bạn từng cử chỉ. Mở hộp trà thơm, nhón một dúm trà nhỏ bỏ vào chén tống. Nước sôi rót vào vừa ngập trà, bạn cầm lên, tráng nhẹ rồi đổ bỏ nước nhất. Lần rót nước nh́, bạn cũng cầm lên, tráng nhẹ rồi đặt tách xuống khay. Trong khi chờ trà ngấm, bạn dùng nước nóng tráng hai cái chén quân; xong, bạn đặt một chén trước tôi, chén kia trước bạn. Rồi, rất từ tốn, bạn chắt nước đă ngấm trà từ chén tống ra chén quân, tức là cái chén nhỏ như hạt mít!

Tôi cố nín cười, nhưng tới đây th́ hết chịu nổi. Ngờ đâu, bạn cũng giả nghiêm suốt thời gian biểu diễn. Chúng tôi cùng cười thoải mái. Bạn thú nhận:

- Chỉ loáng thoáng thấy bố lui cui pha trà như vầy nhưng không thực sự chú ư; Thôi, th́ cứ tưởng tượng như chúng ta đang ngồi trong trà thất, uống trà, chờ hoa nở.

Tôi chỉ vào cái chén nhỏ xíu:

- Uống bao nhiêu chén này mới đă khát?

 Bạn trả lời đầy ư nhị:

- Tâm khát chừng nào, chén đầy chừng nấy.

Hôm nay bạn nói chuyện như một thi sĩ. Đúng là muôn sự do tâm, nhưng tâm khởi lên từ mọi loại cảm thọ buồn, vui, thương, ghét, thiện, ác ..v..v.. dựa trên những đối tượng luôn biến hoại đổi thay của căn và trần, là những đối tượng không có bản chất thật. Vậy tâm nào mới chính là tâm?  Những tâm ấy thay đổi luôn luôn, theo từng trạng huống. Và nếu chúng không phải thực là tâm th́ CÁI G̀ đang nhận ra những diễn biến luân lưu thành hoại đó? CÁI G̀ nh́n rơ mặt mũi từ tâm buồn sang tâm vui, từ tâm thương sang tâm ghét, từ tâm thiện sang tâm ác??? “Cái ǵ đó” chính là CÁI NHẬN BIẾT MỌI HIỆN TƯỢNG MÀ KHÔNG QUA MỘT LĂNG KÍNH PHÂN BIỆT NÀO. Cái nhận biết này, bởi không từ một niệm nào mà ra nên nó không sinh cũng chẳng diệt theo hiện tượng. Nó như tấm gương trong suốt, phản ảnh trung thực những ǵ tới nó, trung thực tới mức như hai mà một, nhưng lại không hề bị đồng hóa với vật mà nó phản ảnh. Khi ghi nhận điều tốt, nó chẳng trở nên tốt, khi đối diện điều xấu, nó cũng chẳng trở thành xấu. Nó hiện hữu tự nhiên như gịng nước ngầm, ai đào tới sẽ gặp; không người đào, nước vẫn chảy, như chưa từng đầu ghềnh, chưa từng cuối băi. Cái nhận biết này là Tâm Chân Thật thường hằng vô thỉ vô chung; đó chính là Tâm Phật, là Phật Tánh. Khai được nguồn tâm này là hiển lộ Chân Như, là giải thoát khỏi ràng buộc vô minh, là bừng sáng Trí Tuệ; khi ấy, thiền tông diễn tả bằng h́nh ảnh “Thơng tay vào chợ”; nghĩa là, ngay giữa chốn xôn xao nhất cũng chẳng làm tâm kia lay động. Đạt được tới đây, hành giả đă là “người vô sự”, an nhiên tự tại, đối cảnh chẳng sanh tâm th́ ngàn trang kinh cũng đồng với tâm trong suốt, làm ǵ c̣n văn tự, c̣n lư giải ngược xuôi nữa.

Chặng đường tu tập này, người đủ căn cơ, trí tuệ, nếu quyết tâm có thể ngộ. Ngược lại, người trí kém, cần rất nhiều kiên tŕ, cố gắng, mới mong tâm kia không bị chôn vùi dưới lớp vô minh. Hàng Phật tử sơ cơ như chúng tôi biết thế, nên hằng nhắc nhở, sách tấn nhau chớ biếng lười.

Những chén trà hạt mít thong thả vơi dần qua câu chuyện “Đế Thích tán hoa” thường được kể để minh chứng “Vô tự thị chân kinh”; mà muốn liễu ngộ “chân kinh vốn không lời” hành giả phải đạt tới bản tâm chân thật. Ngài Tu Bồ Đề là một, trong những đại đệ tử của Phật, một hôm lặng lẽ ngồi thiền dưới chân núi. Mây rất xanh, nắng rất ấm, suối róc rách ven đồi, chim líu lo ca hát, ngài cứ an tịnh kiết già. Dáng ngồi thật thẳng trên phiến đá bằng, như nét chấm phá của bức tranh “Tung Hoành” tuyệt kỷ. Ngài ngồi lâu, rất lâu, không biết bao lâu, th́ bỗng hoa trời rơi xuống như mưa. Phút chốc, cả không gian thơm ngát hương hoa như ôm trọn nhà sư khắc khổ, ngồi thiền đẹp như tranh vẽ. Ngài Tu Bồ Đề xả thiền và khẽ hỏi:

- Ai tán hoa đó?

Trên thinh không có tiếng đáp:

- Tôi là Đế Thích đây.

- V́ lẽ ǵ Đế Thích tán hoa?

- V́ ngài thuyết pháp hay quá!

- Ta ngồi lặng yên, có thuyết ǵ đâu?

- Ngài không thuyết, tôi không nghe, đó là pháp vi diệu. 

Th́ ra, biết nghe bằng “Tánh-Nghe”, mới nghe được “Lời-Không-Lời”, và thể hiện được Sự-Im-Lặng-Hùng-Tráng của Chân Kinh.

Tháng Ba 2005

 

NẮNG TRÊN SÔNG NERANJARA

Buổi sáng hôm đó, nắng vàng rất đẹp, mây xanh trong vắt và những bông hoa lựu đỏ thắm, nở rực rỡ trên con đường dẫn ra bờ sông Neranjara. Trong không gian ấm áp đó, một vị sa-môn như đang cố gắng tiến về bến sông. Nh́n thân h́nh quá gầy ốm, tiều tụy của ông, ai cũng có thể biết rằng ông là một nhà tu khổ hạnh như rất nhiều nhà tu khổ hạnh khác, dùng h́nh thức ép xác để mong t́m sự giải thoát cho tâm linh. Vị sa-môn này đă quá yếu, bước chân khẳng khiu nghiêng ngả như không mang nổi tấm thân chỉ c̣n da bọc xương. Nhưng bước đi xiêu vẹo của ông rơ ràng là có chủ đích. Đúng thế, sa-môn muốn xuống tắm gội dưới sông Neranjara, một việc mà lâu nay ông đă chẳng bận tâm làm! Nhưng trong buổi sáng nắng vàng này th́ khác v́ ông vừa nhận ra rằng thân và tâm chẳng thể rời nhau, trái lại, thân có khỏe th́ tâm mới sáng, tâm có sáng mới quán chiếu sự vật tinh thông. Và ông có một quyết định quan trọng là xả bỏ lối tu khổ hạnh để chuyên tâm thiền định lắng sâu hơn. Ông sẽ xuống sông tắm gội rồi sau đó, sẽ ôm bát vào làng xóm khất thực. Quyết định này ông chưa kịp nói cho năm người bạn đồng tu biết nhưng ông tự nhủ, rồi sẽ t́m họ sau, cũng không muộn.

Khó nhọc lắm, rồi vị sa-môn cũng lần được tới ven sông.

Neranjara là con sông chảy qua ngôi làng nhỏ Uruvela gần thị trấn Gaya hướng đông nam Ấn Độ. Bên kia sông là làng mạc, đồng cỏ, ruộng lúa. Bên này sông th́ chỉ có rừng cây, đặc biệt là những cây pippala tuổi thọ hàng mấy trăm năm, đă khoác lên khu rừng một vẻ đẹp vừa hùng tráng, vững chăi vừa dịu dàng êm mát. Khi chảy ngang qua đây, sông có những khúc rất cạn, trẻ mục đồng có thể lùa trâu qua rừng khi trâu đă ăn cỏ no nê ở bờ bên kia để khỏi phải canh chừng trâu dẫm đạp lên ruộng lúa. Nhưng cũng có nhiều khúc khá sâu, nước trong và mát, khách bộ hành đường xa mỏi mệt có thể xuống tắm một lát là lại khỏe khoắn đi tiếp. Neranjara, tự thân chỉ có thế, chỉ như muôn ngàn con sông khác, nhưng nhân gian đă đội vương miện lên cho nó v́ chính nơi khúc sông này, một người trí tuệ vô song - vượt lên trên muôn triệu người - đă từng xuống tắm. Rồi khu rừng nữa, nó cũng chỉ như bao khu rừng khác nhưng nhân gian đă tô phết hào quang lên nó chỉ v́ dưới bóng đại thụ đă có một người trí tuệ vô song - vượt lên trên muôn triệu người - đă từng ngồi thiền định. Gịng sông đó, khu rừng đó và vị sa-môn quyết không rời gốc đại thụ nếu không t́m ra đường giải thoát, nay, đă trở thành những biểu tượng tột cùng thiêng liêng, tột cùng tôn quư đối với thế nhân. Nhưng tự thể, gịng sông Neranjara không hề khác ǵ hơn sau khi được đội vương miện. Khu rừng pippala cũng thế, vẫn thản nhiên bốn mùa mưa nắng dù được sơn phết hào quang; nhưng mấy ai nhận ra rằng những vương miện tưởng là rực rỡ đó, những hào quang tưởng là sáng chói đó chẳng có một chút giá trị nào đối với sông kia, rừng nọ mà Cái giá trị vô giá là ở những phương thức giải thoát, người đạt đạo đă t́m ra và nó chỉ vô giá với ai nhận biết rồi thực hành. Biết mà không hành th́ nó vẫn chỉ là vô giá trị. Theo dơi bước chân người đạt đạo để thấy rằng, trước khi ánh sao mai kỳ diệu hiện lên ở canh ba, soi tỏ lẽ vô thường vô ngă; trước khi nắm được ch́a khóa của tên cai ngục phiền năo vô minh, người ấy cũng như bao nhiêu sa-môn, đạo-sỹ khác, lang thang đó đây khổ công t́m đạo, vấp váp sai lầm…. Chỉ khác, cái dũng của người trí tuệ là không chùn bước trước gian khổ, hiểm nguy thử thách. Người đó chỉ nh́n thẳng vào mục đích đă vạch ra. Mục đích đó là tự độ rồi độ tha. Đường đi của những người chỉ sống v́ lợi ích chúng sanh không bao giờ là những con đường bằng phẳng, dễ đi. Nghe có vẻ nghịch lư nhưng chỉ suy nghĩ một chút thôi nó sẽ rất dễ hiểu v́ tâm thế gian vốn hẹp ḥi, ích kỷ, ganh ghét, đố kỵ, tham sân……Làm sao những cái tâm ấy dễ dàng để cho những người tốt lành, nhân ái, trong sạch hơn họ làm những điều họ không làm được?

Dù là Phật tử hay không, chúng ta cũng đă ít nhiều biết về con người trí tuệ vô song từng xuống tắm trên gịng sông Neranjara, từng ngồi thiền trong rừng cây pippala gần 2600 năm trước. Người đó đă t́m ra Đạo Cả, người đó được môn đồ tứ chúng gọi ngài là Phật. Phật là giác ngộ, Đạo Phật là đạo giác ngộ. Dù đă t́m ra chân lư, dù đă miệt mài đi khắp đó đây giáo hóa cho chúng sanh cùng khổ, dù đời sống ngài chỉ v́ lợi người nhưng suốt 49 năm hoằng pháp ngài thường xuyên gặp kẻ chống báng, vu cáo, bôi lọ, ganh ghét, tỵ hiềm…..Với tất cả bao chuỗi ác nghiệp trùng trùng bất tận đó Đức Thích Ca Mâu Ni vẫn b́nh tâm hoằng pháp và chỉ dùng hai thứ khí giới là Từ Bi và Trí Tuệ để chuyển nghiệp cho kẻ tạo nghiệp. Và sự thật vẫn là sự thật. Trong màn đêm vô minh, sự thật là đuốc. Người biết nương đuốc mà đi sẽ tới nơi muốn tới. Chỉ những kẻ tự bịt mắt ḿnh mới không thấy đuốc mà thôi.   

Hăy như Sujata, Svastika, Rupak, Bala….. những đứa trẻ hồn nhiên hiền ḥa trong thôn Uruvela, chúng cúng dường sa-môn Gotama cũng như khi đảnh lễ Phật Thích Ca chỉ cùng một tâm trong suốt.   

Hăy như ngũ huynh đệ Kondanna, tuy bất đồng v́ không hiểu rơ nguyên do sa-môn Gotama chuyển phương pháp tu tập, nhưng khi biết ra liền xả bỏ tự ngă để hài ḥa.

Hăy như voi Nalagiri, nhận ra tiếng hú voi chúa qua âm thanh của Phật là lập tức ngưng ngay sự ác độc hung hăn mà nó được lệnh phải thi hành.

Hăy đừng như Đại Đức Devadatta, ném đá toan sát hại Phật chỉ v́ ḷng ganh tỵ

Hăy đừng như các giáo phái chống đối Phật thời Phật c̣n tại thế, chỉ v́ tự ái ghét ghen.

Hay, cho đến rốt ráo, tâm thế gian nếu chẳng thể nhu ḥa từ ái th́ xin hăy được như gịng sông Neranjara, sang không mừng, hèn không tủi v́ nó hiểu rằng sang hèn chỉ là thước đo của nhân gian vọng động. Neranjara chỉ đích thực là gịng sông khi nó lặng thinh mà trong suốt, thực chứng tâm đạo, ư đời, một nguồn xuôi chảy, dù gần 2600 năm trước, vị sa-môn ngồi thiền trong cánh rừng bên kia sông có từng xuống tắm hay không.

 Hăy như con nước chảy

 Vương bước chân người qua

 Nước xuôi gịng ra biển

 Tâm người sẽ thăng hoa. 

 

MƯA NÚI 

Người bạn đạo rủ tôi lên chùa trên núi nghe pháp v́ có người cho quá giang. Thật là duyên lành v́ đấy là ngôi chùa tôi mong một lần được viếng mà chưa có phương tiện.

Buổi chiều trước ngày đi, tin khí tượng báo, đêm sẽ mưa và hôm sau c̣n mưa nữa! Bạn tôi gọi, và lo lắng:

- Mưa, làm sao mà lên núi?

- Thế người cho quá giang có đi không?

- Chưa nghe họ nói ǵ cả.

- Vậy ḿnh cứ coi như trời không mưa, sáng mai ḿnh cứ đến điểm hẹn.

Điểm hẹn chính là tư gia của người sẽ cho chúng tôi quá giang. Tin khí tượng lâu lâu đoán sai nhưng lần này họ lại đoán đúng quá! Đêm qua tôi nằm thao thức nghe mưa rạt rào bên khung cửa, nghĩ đến bầy chim sẻ đông đảo làm tổ trên cây thông rậm rạp tàn lá, lối cửa vào nhà bếp. Bản năng sinh tồn thật là kỳ diệu, sau những cơn giông băo tả tơi của đất trời, tưởng như những sinh vật nhỏ bé không c̣n cơ sống sót, vậy mà, chỉ một tia nắng ban mai yếu ớt thôi là chúng lại reo vui cùng vạn hữu. Tôi biết chúng sẽ qua được đêm mưa này để ngày mai lại chịu cơn mưa khác. Sự khổ đau của con người cũng như vậy chăng? Có những nỗi đau ta tưởng không chịu nổi nhưng rồi nỗi đau đó vẫn qua, ta vẫn c̣n đó để sẵn sàng chịu bao nỗi đau khác tới!

Sáng sớm hôm sau, hai đứa tôi lội mưa tới điểm hẹn. Chủ nhà đă sẵn sàng, và chúng tôi cùng lên đường trên chiếc xe Van của họ do con trai họ lái. Ở thời buổi này, hai người thanh niên trẻ trung, năng động, dành ngày cuối tuần đưa bố mẹ đi chùa là điều khá hiếm. Hiếm hơn nữa, câu chuyện trên xe họ nói với nhau chỉ là những sinh hoạt trên chùa, thỉnh thoảng nhắc đến tên những vị tăng ni mà họ quư mến mà không hề có tiếng thị phi qua lại.

Mưa nhẹ hơn khi xe rẽ vào đường núi. Phút chốc, cảnh ồn ào phố thị đă khuất sau lưng. Núi rừng hùng vĩ bao la ngạo nghễ trong màn mưa trắng đục. Xe chạy qua rừng thông, qua rừng sồi, qua những vách đá cheo leo mà vững chăi, niềm vui trong ḷng tôi, theo với mưa mà chan ḥa trời đất……

Mưa lại nhẹ hạt hơn, chỉ c̣n như những làn bụi mỏng khi xe ngừng trước thiền đường khang trang trên một ngọn đồi. Đó đây, những bóng áo nâu, áo lam thấp thoáng như những nét chấm phá tuyệt vời trên bức tranh thủy mạc linh động. Không có tiếng cười nói ồn ào, không có những bước chân khua động vội vă, không có những gương mặt nhăn nhó, ưu tư…..chỉ thấy những nụ cười nhẹ nhàng, những cái chắp tay chào nhau thầm lặng mà đầy thân ái, những bước chân khoan thai mà đầy an lạc, thảnh thơi. Không ai bảo ai, họ thư thái, nhu ḥa, thể hiện chân-như bát ngát.

Hai chúng tôi ḥa nhập vào đạo tràng đó và dù cố gắng thế nào vẫn lộ rơ sự lúng túng, lăng xăng. Rồi giờ thực hành nghi lễ bắt đầu. Tuy không thấy vị Thầy chủ lễ nhưng trên những hàng tọa cụ đối diện nhau, chúng tôi thấy quư Sư chú, Sư cô đông đến hơn ba mươi người. Các vị ngồi xuống, rất nhẹ nhàng, và gương mặt đều toát ra tràn đầy vẻ từ ái. Chính tư thái đoan nghiêm của các vị tu sĩ đă truyền năng lượng trực tiếp đến tất cả Phật tử hiện diện và mọi người đều đồng nhất ngồi xuống như thế, thanh thản như thế và nhu ḥa như thế. Không khí này tôi chưa từng được thấy ở bất cứ ngôi chùa nào, tu viện nào mà tôi đă viếng thăm. Và ḷng tôi rung động khi nghĩ tới hai câu thơ của thầy Tuệ Không Phạm Thiên Thư: “Làm trang nghiêm cơi Phật. Tức trang nghiêm cơi người”. Tâm náo động mà đi t́m cơi Phật trang nghiêm th́ có khác ǵ nàng Diễn Nhă Đạt Đa trong Kinh Lăng Nghiêm, cứ lắc đầu mà khóc rằng “ Đầu tôi đâu? Tôi đă mất đầu!!!”

Khi đại chúng đều an tọa, vị duy-na điểm nhẹ ba tiếng chuông rồi cất giọng, xướng bài kệ Dâng Hương. Mọi người lặng yên quán tưởng. Bên ngoài, trời lại bắt đầu mưa. Xung quanh thiền đường toàn là cửa kính nên có thể thấy rất rơ từng cái oằn ḿnh của nhánh thông non, từng chiếc lá sồi lượn lờ trong màn mưa trong vắt, nghe được từng tiếng gió rít qua hàng tiêu lả ngọn, và, ở một phút nào, có phải là mưa đang cùng tụng Bát Nhă? Ôi, kỳ diệu thay! mưa đang ḥa âm thanh trầm bổng với tăng chúng

“…Sắc chẳng khác ǵ không

Không chẳng khác ǵ sắc

Sắc chính thực là không

Không chính thực là sắc

C̣n lại bốn uẩn kia

Cũng đều như vậy cả….

……………………..

Gate

Gate

Paragate

Parasamgate

Bodhi

Svaha”

Chỉ khi đọc tới câu chú này tôi mới định thần rằng ḿnh vừa mộng tưởng. Nhưng cái ǵ là mộng, cái ǵ là thực khi “Sắc chẳng khác ǵ không. Không chẳng khác ǵ sắc”? Âm thanh tôi đang nghe được qua nhĩ căn có thực là âm thanh Bát Nhă, hay chính cơn mưa hùng tráng tinh khôi ngoài đồi núi bạt ngàn kia mới là bài ca Bát Nhă bất tận? Mưa xuống như rong chơi, núi lặng yên tắm mát, rừng đùa vui cùng gió rạt rào, những tảng đá th́ thào to nhỏ….vạn hữu thể hiện tràn đầy tự tại an nhiên, trong sáng và đơn giản, đứng ngoài mọi biệt phân, hư luận chính là tinh thần Bồ Tát Tự Tại  

“…Nên khi vị Bồ Tát

Nương diệu pháp Trí Độ    

Bát Nhă Ba La Mật   

Th́ tâm không chướng ngại

V́ tâm không chướng ngại

Nên không có sợ hăi…”

Năng lượng của tăng chúng, của gió núi mưa rừng, của tiếng chuông rất nhẹ mà như ngân vô tận, của tiếng mơ rất nhỏ mà như thoảng khôn dừng, tất cả, trong một sát na, bỗng lắng yên. Một cánh cửa hé mở. Một chút mưa, một chút gió đùa nghịch lén theo gót chân Thầy. Nhẹ tay khép cửa, Thầy bước vào, cởi chiếc nón lá, rũ nhẹ những giọt mưa c̣n lưu luyến rồi từ tốn đặt nón ở góc pḥng. Thầy bước từng bước chậm nhưng vững chăi, an nhiên. Thầy tiến lên bục giảng. Thầy chắp tay. Và Thầy nói:

- Xin chào đại chúng.

Tất cả đại chúng chắp tay và cúi đầu.

Trời ơi, tôi chưa thấy nơi nào mà cung cách đón vị giảng sư vào đạo tràng lại đơn giản mà tôn nghiêm đến thế! Có cần chi chuông khánh rộn ràng mà tâm thiếu tôn kính trang nghiêm? Nơi đây, Thầy tự bước vào, cất tiếng chào đại chúng trước. Và Phật tử lặng yên chắp tay đáp lễ, chính là đang nhiếp tâm chánh niệm, cúng dường Thầy nội tâm thanh tịnh của ḿnh. Một kẻ c̣n ngơ ngác như tôi mà cũng nhận được ra như thế! Tôi liếc nh́n người bạn đạo ngồi bên, cũng là lúc chị ngửng đầu lên, môi điểm nụ-cười-Ca-Diếp trong Hội Liên Hoa.

Rồi Thầy cất tiếng giảng. Giọng Thầy cũng nhẹ như khi Thầy bước vào cùng mưa, nhưng rơ ràng, khúc chiết như những gịng chữ Thầy đang ghi trên bảng đen. Bài giảng xen lẫn những áng thơ óng chuốt mà Thầy phiên dịch từ chữ Hán sang chữ nôm. Với viên phấn trắng, Thầy viết nguyên bản chữ Hán đến đâu th́ cất giọng phiên dịch đến đấy. Không phải là giấy điều, bút lông mà nét chữ Thầy đă rất đẹp, rất bay bướm. Hôm đó, Thầy mở đầu bằng bài thơ của vua Trần Nhân Tông tức là Thiền sư Hương Vân, để giảng về Hạnh Bồ Tát. Thỉnh thoảng Thầy nâng tách nước, uống một ngụm nhỏ, như để đại chúng có chút không gian, thời gian thấm được những lời Thầy nói. Bằng ái ngữ dịu dàng, cử chỉ khoan thai, Thầy giảng bài pháp thâm diệu hết sức xúc tích mà lại vô cùng dễ hiểu. Hạnh phúc biết bao khi được thọ nhận pháp thí này!

Khi Thầy vào như thế nào th́ ra như thế ấy. Sau kệ hồi hướng, Thầy chắp tay xá đại chúng, bước xuống bục giảng, đi về hướng cửa. Tới góc pḥng, Thầy cúi xuống, cầm chiếc nón lá, nh́n ra khung trời mưa bay rồi chậm răi đội nón, mở nhẹ cánh cửa. Không nói thêm một lời mà như để lại ngàn lời.

Đại chúng đều ngồi chắp tay lặng yên, nhiếp tâm chánh niệm theo bóng áo nâu nḥa dần sau làn mưa núi….

Tôi khóc tầm tă như mưa! Hạnh phúc như mưa! Lắng trong và ngọt lịm như mưa! Pháp là thế mà thôi, là Từ Bi Trí Tuệ thể hiện viên dung, như Đức Phật đă dạy: “49 năm ta chưa từng nói.” Nhưng hăy nh́n những bước Đức Phật đi, hăy thấy những việc Đức Phật làm mới biết đâu là cửa đạo.

Trên đường xuống núi, người bạn đạo nhặt một bông hoa vàng đă vui theo mưa mà vương trên bụi cỏ. Bạn im lặng đưa cho tôi. Tôi nhận bông hoa và im lặng mỉm cười. Bỗng nhiên tôi hiểu bạn như bạn đang hiểu tôi.

Chúng tôi vừa thực chứng giai thoại “Niêm hoa vi tiếu” thuở nào…….

Tháng Giêng 2005

 

 

ĐƯỜNG LÊN YÊN TỬ

Mảnh trăng non quyến luyến ngọn tre, lung linh giải lụa ngà trên những ṿm lá nhọn; sương sớm như tấm chăn đơn mỏng c̣n phủ hờ vạn vật mà cánh cổng gỗ bên hông chùa Vạn Hạnh đă hé mở. Một bóng người nhỏ nhắn, trang phục gọn gàng lách ra. Đó là người khách lạ phương xa vào chùa xin nghỉ trọ đêm qua. Người ấy đi về cuối sân chùa. Con ngựa dậm vó, vui mừng khi thấy chủ. Người ấy vỗ nhẹ đầu con vật thân yêu, tháo giây buộc rồi thong thả dắt nó ra khỏi cổng tam quan. Cơn gió sớm đầu thu làm rụng đợt lá ngô đồng xạc xào trên thềm rêu vắng như những vẫy tay chào.

Đường mỗi lúc mỗi quanh co hiểm trở, trèo đèo rồi lội suối, tới quá trưa, người và ngựa đều thấm mệt. Đă mấy ngày qua, lúc có thể đi thong thả trên đường vắng, lúc lại phải lẩn tránh chỗ đông người, nay dường như đă sắp tơi nơi muốn tới. Người ấy bâng khuâng nh́n quanh, rồi vuốt ve con vật, buộc nó nơi gốc soan già bên đường và th́ thầm: “Ta phải đi thôi, Nhu-Yên, ngươi hăy tạm nghỉ mệt nơi đây, thế nào lát nữa cũng có người đến nhận ngươi. Hăy ngoan với chủ mới như cái tên ta đă đặt cho ngươi.” Nhu-Yên dậm vó, lúc lắc bờm, nh́n chủ. Nhưng chủ nó đă quay lưng đi nhanh về hướng chân núi Yên Tử.

Đường lên núi tím ngắt hoa sim, gập ghềnh sỏi đá. Người ấy vấp ngă nhiều lần nhưng mỗi lần gắng gượng đứng dậy, h́nh như người ấy cố bước nhanh hơn, như bị thúc đẩy bởi quyết tâm nào trong ḷng…..Lên tới đỉnh núi, hai bàn chân người ấy đă sưng vù, rớm máu, nhưng vẻ măn nguyện hiện rơ trên gương mặt khi tiến vào thạch động.

- Trời! Bệ hạ…

- Quốc sư…

Hai người cùng quỳ xuống trước nhau.

Đó là vua Trần Thái Tông âm thầm rời cung điện, lên núi Yên Tử t́m Thiền sư Phù Vân với ư định đi tu.

Nước mắt lă chă tuôn rơi, nhà vua nghẹn ngào:

- Quốc sư đă thấu ḷng trẫm rồi, trẫm sớm mất mẹ cha từ thuở ấu thơ, chỉ có người bạn đời là niềm an ủi, hương lửa một ngày là trọng, huống chi hơn mười năm ṛng, bao nhiêu là chia xẻ. Nay bị buộc phải phụ người, làm sao trẫm c̣n xứng đáng chăn dắt trăm họ. Đời trẫm, cho đến phút này chưa từng được chọn điều ḿnh mong cầu.

Thiền sư Phù Vân điềm đạm hỏi:

- Bệ hạ từng cầu điều chi?

- Trẫm chỉ cầu làm Phật.

- Phật ở trong tâm, không ở trên núi, không ở đâu khác ngoài tâm. Nếu tâm lặng, trí huệ hiển bầy th́ đó chính là Phật.

Nước mắt vẫn đầm đ́a, vua ngước nh́n thiền-sư. Thay v́ phải đỡ vua đứng dậy, thiền-sư vẫn lặng lẽ trong thế quỳ đối diện thiên-tử. Chính trong giây phút lặng lẽ đó, giây phút của Tâm-Truyền-Tâm mà nhà vua đă nghe rơ bốn tiếng “PHẬT Ở TRONG TÂM”, ngay nơi tâm đang quằn quại bi thương của ḿnh. 

Vua Trần Thái Tông trở lại triều đ́nh, chấp nhận sự đau khổ VÔ THƯỜNG của thế gian mà trong phút giây quá đớn đau, ngài đă tưởng là THƯỜNG. Cậu bé mồ côi được sắp đặt để làm vua, mở đầu triều đại họ Trần, Hoàng Hậu Lư Chiêu Hoàng bị giáng xuống làm Công Chúa v́ chậm có con nối dơi, Thuận Thiên Công Chúa lên ngôi Hoàng Hậu v́ đang mang thai …… cũng chỉ là những hạt cát vô thường, biến động, trong biển cát vô thường mênh mông bất tận của tam thiên đại thiên thế giới. Nhà vua rời Yên Tử với tín tâm vững chắc “Phật ở trong tâm” để trở về làm một vị vua anh minh, nhân hậu, lỗi lạc, anh hùng, đem lại thái b́nh cho đất nước, thịnh vượng cho muôn dân. Nhà vua đă hiểu rằng, là bậc quân vương, phải lấy ư dân làm ư ḿnh, lấy tâm dân làm tâm ḿnh. Đến khi, “những ǵ cần làm, đă làm”, vua Trần Thái Tông bèn nhường ngôi ngay cho Thái-tử rồi về rừng Vĩ Lâm, đất Hoa Lư, lập am Thái Vi, dốc ḷng tu học.

Trang sử vàng son đời Trần có được chính là nhờ vị vua đầu tiên đă biết đem trí huệ Bát Nhă, gieo hạt Bồ Đề trong tâm kiên cố. Đúng thế, Phật đă ở trong tâm Nhà-Vua-Thiền-Sư từ phút rời Yên Tử với hai gịng nước mắt tuôn rơi, khi ngay cả ngai vàng cũng chỉ là đôi dép rách! “Vô Niệm Vi Tông” nên lục-căn chẳng c̣n vướng lục-trần mới thênh thang lục-thức.   

Chỉ liễu ngộ câu “Phật ở trong tâm” mà vua Trần Thái Tông đă dựng nên cả một triều đại huy hoàng, cả một thời hưng pháp với những vị vua tâm thành mộ đạo; nhất là, đời vua Trần Nhân Tông, Ngài đă khai sáng gịng thiền Trúc Lâm trên núi thiêng Yên Tử, như nguồn suối vi diệu chảy mênh mang bất tận đến ngày nay.  

Khải tấu Thượng-Hoàng, Nhà-Vua-Thiền-Sư lỗi lạc của nước Nam, xin hăy nh́n xuống rừng già vô minh này, chỉ cho con cháu Đường- Lên- Yên- Tử.

28 tháng hai 2005

 (Đêm chợt thức v́ chuông điện thoại reo!) 

 

GỈNG HỢP TẤU BẤT TẬN

Kính dâng Giác-linh ni-sư Thích nữ Trí Hải 

Người làm vườn chậm răi quét lá. Cuối đông, những cây phong - lá đổi mầu từ xanh tươi sang đỏ, vàng - đang rụng những chiếc cuối. Thời gian không âm thanh, không h́nh tướng mà lại hiện hữu rơ rệt ở mọi nơi, mọi vật qua những đổi thay, luân chuyển của đất trời. Hoa ấy rực rỡ đầu hè, đă úa tàn cuối thu; mầm ấy trồi xanh tháng lạnh, cành lá đă xum xê khi nắng ấm; quỳnh nẩy nụ ngày xuân, đêm trăng rằm tháng hạ đă chợt ngạt ngào hương sắc…….

Người làm vườn đă thong dong quét lá, nhặt hoa bao năm tháng. Không vui cũng chẳng buồn, không mong cũng chẳng đợi. Người ấy lẳng lặng và an nhiên. Khi lá đă gom, rác đă dọn, người ấy ngồi bên gốc, lắng nghe gịng nhựa ấm luân lưu trong thân cây. Ồ, âm thanh đó thật là tuyệt diệu! Không phải âm thanh của suối, của biển mà là âm thanh của ṿng tay ôm, của nguồn sữa mẹ. Có âm thanh từ ṿng tay ôm, từ nguồn sữa mẹ ư? Có chứ, v́ gịng nhựa đó chính là lá khi chưa thành, là hoa khi chưa nở, là nụ khi chưa đơm. Th́ ra, thấy bông mai nở trong mùa xuân nhưng chẳng phải chỉ mùa xuân mai mới đến mà bông mai đó đă đến từ bao giờ, từ vô thỉ, từ ngay nơi gịng nhựa ấy. Cũng thế, chiếc lá vàng vừa rụng chẳng phải từ đêm qua mới rụng mà nó thực đă rụng từ khi chưa sinh v́ nó chính là chu kỳ của lá xanh, của trồi non, của nụ hé. Lá biết thế nên khi ĺa cành mà vẫn lao xao ca hát cùng gió, sương biết thế nên khi long lanh vẫn đùa vui với ánh mặt trời dù biết rằng mặt trời rực rỡ bao nhiêu th́ nó sẽ tan nhanh bấy nhiêu. Đó chính là giá-trị-của-phút-giây-hiện-tại. Nếu sống trong hiện tại mà chỉ hoài tưởng quá khứ, mong ngóng tương lai th́ kẻ ấy đang chưa-từng-sống!. Khi quán tưởng sâu sắc hoa lá, cỏ cây, người làm vườn biết rằng chúng đă hiểu được rơ rệt điều đó nên lá ĺa cành mà vẫn hát, sương đang tan mà vẫn vui. Cỏ cây, vạn hữu tuy thầm lặng mà vẫn thể hiện được sự an nhiên dũng mănh trước luật tuần hoàn. Vậy mà, sao đôi lúc, con người, với trí tuệ vượt trội lại ch́m đắm trong bi thương với những toan tính vô thường chẳng trọn?  

Người làm vườn cảm nhận được lư duyên sinh vô ngă, vô thường như thế nên bao năm qua, người ấy đă an nhiên tự tại mà quét lá, nhặt hoa trong Vườn-Bát-Nhă. 

Nhưng hôm nay, người làm vườn đang ngồi dưới gốc cây, ôm mặt khóc!!!  

Gă không c̣n nghe được tiếng th́ thầm của cây, tiếng đùa vui của lá, tiếng xôn xao của gió mơn man trên vạt nắng lung linh. Gă không nghe thấy ǵ nữa bởi ḷng gă chẳng c̣n tĩnh lặng! Gă đang phẫn nộ, đang uất ức! Ḷng gă đang như biển lửa! Phải, đúng thế, nếu ngay lúc này mà trở thành biển lửa, gă sẽ không ngần ngại đốt cháy cả tam thiên đại thiên thế giới! 

“Sao thế, hỡi vị Sa-môn từng thầm lặng dọn vườn-tâm-thế-gian? Tôi là gốc thông già, tôi là hàng tre Mạnh Tông, tôi là bụi hồng Tiểu Muội, c̣n tôi là khóm Thủy Trúc góc hồ sen đây. Này vị Sa-môn thầm lặng nhu ḥa, sao ngài ngồi đây mà khóc? Chẳng phải ngài đă thấu hiểu lẽ vô thường rồi ư? Mà khi vạn hữu đă vô thường th́ do đâu c̣n phiền năo?”

Bỏ thế ngồi bó gối thảm năo, gă khoanh chân, kiết già. Không buồn trả lời vườn cây, gă lặng lẽ thiền định. Nhưng, vọng lập tức nổi lên như sóng cồn! Ta hiểu được lá vàng th́ rụng, hoa héo th́ rơi nên đă bỏ ḷng thương tưởng lá xanh hoa đẹp. Nhưng, những Cây-Trí-Tuệ đang hiến dâng lợi ích cho đời, sao cuồng phong vô t́nh lại tràn qua, gẫy đổ???  Những Cây-Trí-Tuệ xum xuê cành-lá-lợi-ích, đầy ắp nhựa-Từ-Bi-Hỷ- Xả đă và đang hiến dâng nguồn nhựa ấm trong thân cho khắp chúng sanh; không phải chỉ “lợi ḿnh lợi người” mà lấy “việc ḿnh” làm “lợi người”. Ôi, đất Ta-Bà nào có thể vun trồng nên những Cây-Trí-Tuệ như thế, để cho trận cuồng phong t́nh cờ mà oan nghiệt nhường bao!?

“Này vị sa-môn thầm lặng nhu ḥa, ngài đă từng biết, chẳng phải tiếng gió, chiếc lá, bông hoa chỉ mới hiện hữu khi tai nghe, mắt thấy mà thực ra chúng đă đến, đă đi từ vô thỷ, từ nguồn mạch vô h́nh luân lưu trong vạn hữu? Cây-Trí-Tuệ mà ngài đang nghẹn ngào thương tưởng, trận cuồng phong mà ngài đang phẫn uất rủa nguyền có đi ra ngoài gịng luân lưu bất tận đó không? Gịng luân lưu đó có bao giờ đứt quăng, có bao giờ ngừng trôi không?”

 Ồ, không, gă đă biết là không. Vạn hữu trùng trùng duyên khởi, lư duyên sinh vô ngă, vô thường cũng trôi chảy trong Gịng-Hợp-Tấu bất tận đó. Sự có mặt của cái này nói lên sự hiện hữu của cái kia. Cái này được tiếp nối là từ cái kia đang ra đi. Không bao giờ, không nơi nào, sự hợp tấu kỳ diệu ấy mất đi.

Lạ thay, vườn cây như thấu suốt từng niệm khởi trong gă nên gă lại nghe những lời ân cần từ hàng tre, từ khóm trúc:

“Trận cuồng phong vừa làm đổ gập Cây-Trí-Tuệ kia cũng chỉ là một chuyển hóa. Không có ǵ bắt đầu, không có ǵ chấm dứt. Vô thỷ, vô chung. Cây-Trí-Tuệ vừa đổ gập nơi đây, chẳng phải là đang xanh tươi bát ngát ở nơi nào đó chăng? Và, với gịng-hợp-tấu bất tận, chẳng phải là nơi đó cũng đang hưởng bao lợi ích mà Cây-Trí-Tuệ tiếp tục hiến dâng trong tinh thần “lợi người” là “việc ḿnh” đó chăng?” 

Gă làm vườn vụt bật đứng dậy. Biển lửa trong ḷng gă hốt nhiên lặng tắt. Giữa không gian thơm ngát hương sen, gă quỳ xuống, đảnh lễ Cây-Trí-Tuệ vừa hóa thân. Đó chính là vị Bồ Tát đă tùy duyên chuyển hóa - Ni-sư Thích nữ Trí Hải -  người chỉ “ Ra đời và sống v́ lợi lạc chúng sanh” để lại bao thương tưởng trong ḷng tứ chúng, dù biết rằng ngài vẫn tận tụy hiến dâng hoa ngọt trái lành trong gịng hợp tấu luân lưu bất tận.

    Tháng 12-2003 

 

QUANG MINH CHIẾU THẬP PHƯƠNG

“Quang Minh Chiếu Thập Phương” là một câu trong bài kệ, kinh Pháp Hoa, phẩm Dược Vương Bồ Tát Bản Sự, phẩm thứ hai mươi ba.

Ngài Dược Vương, trong thời tu nhơn đă có duyên lành lớn, được Đức Phật Nhật Nguyệt Tịnh Minh Đức nhận làm đệ tử, hết ḷng truyền dạy Phật pháp.

Bồ Tát Dược Vương có tên là Nhất Thiết Chúng Sanh Hỷ, nghĩa là, ai nh́n thấy ngài cũng lộ niềm vui vẻ, an lạc. Ngài chuyên cần, tinh tấn, tâm không hề thối chuyển dù trước bất cứ thử thách nào nên ngài đă chứng được Tam Muội Hiện Nhất Thiết sắc Thân; nghĩa là, ngài có thể tùy duyên hóa độ, muốn thành sắc thân nào th́ ngài sẽ thị hiện thành sắc thân đó. Khi chứng được tam muội này, ngài liễu ngộ rằng, ngay thân xác ngài đang mang đây cũng chỉ là hóa thân của chính ngài ở tiền kiếp nào đó mà thôi. Nhục thân ta sanh rồi diệt, không thể làm ô nhiễm tới CHÂN THÂN bất sanh bất diệt hằng thường là PHÁP THÂN của ta được.

Giác ngộ rồi, ngài Dược Vương vô cùng hoan hỷ và biết ơn thầy ḿnh. Bởi đă hoàn toàn giải thoát khỏi xác thân tứ đại nên Dược Vương Bồ Tát đă an nhiên tẩm các loại hương thơm tinh sạch trên nhục thân ḿnh rồi dơng mănh tự thiêu để cúng dường sư phụ, tạ ơn vô lượng. 

Là Phật tử, khi tụng kinh Pháp Hoa tới phẩm này, hẳn chúng ta đều hiểu rằng Dược Vương Bồ Tát tự thiêu cúng dường sư phụ, không phải là ngài cúng dường tấm nhục thân tứ đại, mà là cúng dường Sự-Giác-Ngộ siêu tuyệt, vượt lên trên hết thảy mọi ràng buộc, mọi sợ hăi mà ngài đă đạt được qua sự chỉ dạy của thầy. Chính v́ sự chứng đắc vẹn toàn đó mà ngọn lửa trên nhục thân ngài không phải chỉ là lửa thế gian. Ngọn lửa đó đă là ánh sáng vi diệu rực rỡ, chiếu sáng khắp mười phương. Ánh sáng đó mang trí tuệ tới nơi ngu si, mang ấm áp tới nơi lạnh lẽo, mang hiền ḥa tới nơi ác độc, mang từ bi tới nơi hận thù. Ánh sáng đó mầu nhiệm như vậy nên ngay khi lửa vừa tắt trên nhục thân Dược Vương Bồ Tát th́ ngài liền lập tức tái sanh làm Thái-tử ngay nơi quốc gia đó, để gặp lại được sư phụ là Phật Nhật Nguyệt Tịnh Minh Đức, khi đó chưa nhập diệt.

Sáng nay, ngày đầu năm dương lịch, mở trang kinh Pháp Hoa, phẩm Dược Vương Bồ Tát Bản Sự, Phật tử cúi đầu đảnh lễ mười phương chư Phật với gịng lệ tuôn rơi. Phật tử cũng quán tưởng Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, vị Phật luôn mở rộng ngàn tay, ngàn mắt để lắng nghe và xoa dịu bao thống khổ của chúng sanh. Hôm nay, trước tôn tượng Quán Thế Âm Bồ Tát được an vị ngoài khuôn viên ngôi chùa nhỏ, thành phố Charlotte, tiểu bang North Carolina Mỹ Quốc, khi sương sớm c̣n đọng trên bờ cây ngọn cỏ th́ một người con Phật đă b́nh tĩnh an tọa, tư thiêu để cúng dường chúng sinh! Kính bạch Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, với “mắt thương nh́n thế gian”, ngài đă thấy và đă nghe người tu sĩ sáng nay, khi vị ấy châm lửa trên tấm thân tứ đại để thỉnh nguyện ba điều:

1- Toàn dân Việt Nam được tự do tôn giáo

2- Dân tộc Việt Nam được tư do dân chủ

3- Tổ quốc Việt Nam được vẹn toàn .

Đó là vị tu sĩ người Việt Nam, Đại Đức Thích Chân Hỷ, xuất gia vừa tṛn mười hai năm. Thời gian đó cũng chỉ như một sát na khi Đại Đức nh́n thấu những khổ đau luân hồi do người tạo cho người. Trong ước nguyện thức tỉnh lương tâm nhân loại, Đại Đức đă quyết định dùng thân ḿnh làm đuốc sáng soi dọi chốn vô minh. 

Phật tử cúi đầu đảnh lễ mười phương Chư Phật

Phật tử cúi đầu đảnh lễ Quán Thế Âm Bồ Tát

Phật tử cúi đầu đảnh lễ Dược Vương Bồ Tát

Trước trang kinh Pháp Hoa mở rộng, Phật tử kính cẩn tụng phẩm thứ hai mươi ba “Dược Vương Bồ Tát Bản Sự” để thành tâm hướng về hương linh cố Đại Đức Thích Chân Hỷ, vị Tỳ-kheo vừa dùng nhục thân ḿnh làm phương tiện hiển lộ Pháp Thân vĩnh hằng thường tại.

Nam Mô Hương Cúng Dường Bồ Tát Ma Ha Tát.

1 tháng giêng 2004

(Tháng 12, PL2547)

 

 

TẦM SƯ HỌC ĐẠO

Bất cứ người Phật tử nào thực tâm cầu đạo đều mang chung một tâm trạng băn khơan “Biết tầm sư ở đâu để học đạo?” Gương đời xưa, nhiều người t́m thầy phải trải qua vô vàn gian khổ, trèo đèo lội suối dầu dăi tuyết sương chẳng quản gian nguy thân mạng, miễn gặp được minh sư. Gặp rồi, thầy c̣n thử thách trăm nỗi khó khăn xem có xứng đáng được nhận làm đệ tử hay không. Những thử thách này dưới nhiều h́nh thức, hoăc cố t́nh lạnh lùng hoặc đọa đầy khổ hạnh nhưng cả thầy lẫn tṛ phải cùng đồng tâm: người muốn truyền thừa, kẻ mong cầu học. Nếu kẻ “tưởng” cầu học mà chỉ là cầu vui sẽ uổng phí công thầy dạy dỗ; ngược lại, thầy không thực tâm hoằng pháp khi tṛ quyết xả thân t́m đạo th́ tội nghiệp biết bao! Trong những trường hợp đáng tiếc này, nhiều phần thầy nh́n thấy tṛ rơ hơn tṛ thấy thầy nên nếu có xẩy ra, e rằng tṛ chỉ c̣n chờ kiếp sau, nếu sẽ lại làm người! 

Chẳng thế mà Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 14, vị Giáo chủ Phật giáo Tây Tạng được cả thế giới tôn kính đă phải lên tiếng với tiểu đề “T́nh thầy tṛ” trong cuốn “Từ Bi và kẻ thù” rằng, nhiều khi chúng ta cần một thời gian khá dài đến 10, hoặc 12 năm để quan sát đức hạnh và khả năng giảng dạy của giảng sư mới có thể biết vị đó có thực có khả năng và đạo hạnh cho ta đặt ḷng tin và kính trọng hay không. Ngài c̣n nhắc, chính Đức Phật cũng dạy rơ điều này trong kinh điển, rằng ta không nên xem các vị thầy như thần thánh để tránh thất vọng khi sự thật không như vậy; v́ một vị thầy tâm linh có nhiệm vụ truyền bá Phật pháp, hướng dẫn tinh thần kẻ khác mà lại phạm những lỗi lầm mà ông thường khuyên học tṛ nên tránh, là điều vô cùng tệ hại.

Đọc được những lời căn dặn trên, hàng Phật tử sơ cơ như tôi bỗng vô cùng hoang mang v́ tôi tin rằng, người Phật tử nào mang một chút tín tâm cầu học cũng cố gắng dọ dẫm t́m tới nơi mà họ “nghe đồn” là có vị thầy giảng pháp hay lắm. Khi đă t́m đến th́ không phải chỉ nghe dăm ba lần là có thể khẳng định lời đồn đúng hay sai, v́ khả năng của Phật tử ḷ ḍ t́m đạo cũng ví như học tṛ ngơ ngác buổi đầu cắp sách đến trường, chỉ biết, thầy th́ phải giỏi là cái chắc, bởi không giỏi, sao được làm thầy? Đó là tâm trạng của phần đông những người đi t́m thầy. Lại nữa, hầu hết những điều thầy nói, thầy giảng là những điều tṛ chưa biết, chưa nghe, làm sao biết là thầy nói đúng hay sai trước khi tṛ có thời gian nghiền ngẫm, suy nghĩ về bài học? Do đó mà học tṛ muốn học chỉ c̣n cách cắm cúi tuân thủ lời thầy, hy vọng một mai sáng dạ. Chính cái thời gian “nhắm mắt nhắm mũi cắm cúi học” đó đă vô t́nh giúp thầy tṛ nh́n rơ nhau, tuy thầm lặng, tuy chậm răi nhưng chính là thời gian quư báu để nhận thức bản chất của đối tượng. Chỉ có điều đáng thương là, nếu thời gian đó quá dài, có thể cần từ 10 đến 12 năm như Ngài Đạt Lai Lạt Ma nói, “tṛ mới nhận ra thầy thực chưa phải minh-sư” th́ e rằng niềm tin của Phật tử về ngôi “Tăng” sẽ lung lay như cây non trước băo tố; và điều quan trọng là, từ sự đau khổ ấy Phật tử có đứng dậy nổi để can đảm đi lại từ đầu con đường “Tầm sư học đạo” nữa hay không? Nếu không, th́ phải làm sao? Nếu có, th́ phải bắt đầu thế nào để tương đối tránh được thất bại như lần trước?

Với cái đầu ưa nghĩ quẩn như tôi, gặp sự nan giải này, chẳng lẽ ngồi khóc? Tôi bèn “thử” đặt ḿnh vào trường hợp không may này xem sao. Tôi trải chiếu, nhắm mắt, ngồi bán già một lúc, chỉ nghĩ ra được giải pháp không mấy thông minh nhưng thực tế, dễ áp dụng và nhất là tiết kiệm được thời gian. Đó là, THẦY GIẢNG CÂU G̀, TR̉ CỨ NH̀N NGAY BẢN THÂN THẦY Ở CÂU ĐÓ. Tạm thí dụ những câu thông thường nhất mà không người Phật tử nào không từng nghe, chẳng hạn như, thầy giảng về Từ Bi Hỷ Xả th́ sau buổi giảng, thay v́ thỉnh cuốn băng về nghe ngày nghe đêm, tṛ hăy chỉ lẳng lặng “nh́n” thầy, từ cách hoằng pháp tới sinh hoạt thường ngày thầy có thực sự thể hiện ḷng vị tha (Từ Bi) cứu độ chúng sanh không, hay chỉ là vị kỷ? Thầy có mở rộng ḷng ban vui và vui với cái vui của người (Hỷ) không? Thầy có buông bỏ được toan tính hơn thua, đố kỵ nghi hoặc (Xả) để tâm thanh tịnh đạt được hài ḥa với mọi người mọi loài không? Hoặc khi thầy giảng về Tham Sân Si, thầy có biết “đủ” để đừng muốn thêm những cái không cần thiết (tham); thầy có nổi nóng (sân) khi gặp điều bất toại ư; thầy có mất tự chủ mà hành xử như người thiếu trí tuệ (si) không? …v…v…

Tôi cũng hiểu lơ mơ rằng, nhiều khi “thầy nghiêm khắc thế mà không phải thế”. Thầy chỉ dùng “phương tiện nghiêm khắc” để giáo hóa tṛ mà thôi. Đó có thể là cách các thiền sư xử dụng, đôi khi mạnh bạo như gậy gộc, đánh đập, đôi khi cộc cằn như la hét, mắng chửi, xua đuổi …v…v…Nhưng qua những giai thoại Thiền mà tôi được nghe hoặc được đọc th́ VỊ THIỀN SƯ CHỈ DÙNG NHỮNG PHƯƠNG TIỆN VŨ BĂO ĐÓ KHI BIẾT LÀ SỞ HỌC CỦA ĐỆ TỬ ĐĂ CHÍN MÙI, giáng cho một đ̣n mạnh, tṛ có thể ngộ. Khi đó th́ đánh đập, la mắng đúng là từ bi, là phương tiện giúp tṛ đạt ngộ. Nhưng thường xuyên chửi rủa, la mắng khi tṛ chưa đủ khả năng tiếp nhận th́ sự nghiêm khắc này, e rằng không phải là ḷng từ bi! Giai thoại thiền nổi tiếng mà ai học thiền cũng biết là câu chuyện “cầu pháp an tâm” của ngài Huệ Khả cầu đạo Tổ Đạt Ma. Khi nghe Tổ Đạt Ma đang thiền trên núi Thiếu Thất, ngài Huệ Khả đă trèo đèo lội suối t́m đến cửa động dưới trời giá băng, mưa tuyết, quỳ ngoài cửa 7 ngày 7 đêm, tuyết phủ gần kín người mà Tổ Đạt Ma chẳng hề đoái hoài. V́ muốn chứng tỏ quyết tâm cầu đạo, ngài Huệ Khả dùng đao chặt đứt cánh tay trái, cúng dường Tổ. Vậy mà Tổ Đạt Ma chỉ quay lại hỏi: “Ngươi dùng chút khổ hạnh nhỏ này để cầu việc chi?” Ngài Huệ Khải kính cẩn thưa rằng: “Bạch Ḥa Thượng, con chỉ cầu một việc là xin Ḥa thượng chỉ cho con pháp an tâm v́ tâm con luôn luôn bất an”. Tổ Đạt Ma nh́n ngài Huệ Khả đăm đăm rồi bất chợt quát to lên, tưởng đến long trời lở đất: “Đem cái tâm bất an của ngươi ra đây, ta an cho”. Ngài Huệ Khả nghe Tổ quát lớn, không kịp suy nghĩ ǵ, chỉ vội vă tuân theo lời quát là quay lại tự tâm, t́m cái tâm bất an để tŕnh Tổ; th́ ngay khi nh́n lại tâm ḿnh một cách sâu sắc, thuần khiết, mới nhận ra sự bất an vốn không thật, đó chỉ là niệm vọng tưởng. Đă là vọng mà bị nh́n thấy, vọng lập tức biến mất. Ngài Huệ Khả ngơ ngác thưa: “Bạch Ḥa Thượng, cái tâm bất an của con đâu mất, con t́m không thấy, lấy không ra”. Lúc đó Tổ Đạt Ma mới dịu dàng bảo: “Ta đă an tâm cho ngươi rồi”. Ngay câu đó, ngài Huệ Khả đạt đại ngộ.

May mắn thay cho ngài Huệ Khả đă được Tổ Đạt Ma dùng tuệ nhăn thấy rơ sở học bền bỉ nhiều năm và ḷng quyết tâm t́m giải thoát; chỉ kẹt nơi pháp chấp văn tự mà ngài Huệ Khả chưa nhận rơ Phật-tánh thanh tịnh của ḿnh, vọng niệm mới “đánh lừa” ngài là tâm đạo bất an. Tiếng quát lớn của Tổ chính là giúp ngài Huệ Khả DỪNG VỌNG, HIỆN CHÂN. Tiếng quát trong phút giây đó là bàn tay từ bi đưa ra, kéo người cầu đạo khỏi bờ mê, tới bến giác.

(Nhưng, nếu cũng tiếng quát này, gặp hàng Phật tử như tôi là bay hồn bạt vía, chết giấc xuống chín tầng địa ngục c̣n chưa hiểu tại sao bị quát, huống chi là hiểu đạo!!!)     

V́ biết căn cơ chúng sanh muôn người chẳng đồng như thế nên Đức Phật mới từ bi đặt ra tới tám mươi bốn ngàn pháp môn; xin quư thầy cũng từ bi nương căn chúng sanh mà dạy dỗ.  Suốt 49 năm hoằng pháp, bao nhiêu kinh điển để lại cho hậu thế đều mô tả rơ ràng từng lời Phật nói, dù đôi khi lời nói đó chỉ là một câu ngắn ngủi, Phật cũng thể hiện đời sống ḿnh qua câu đó, tuyệt đối không khác, không sai. Đệ tử theo Phật chỉ cần nh́n Phật là thấy ngay những BÀI-PHÁP-SỐNG, đầy linh động cho sự thực tập. 

Ngày nay, nếu vị thầy giảng dạy điều ǵ mà bản thân các ngài thể hiện đúng như lời dạy, th́ chính là các ngài đang mang những bài pháp ngàn xưa, từ Thế-Giới- Tích-Môn mà dựng thành những tấm gương ngay nơi Thế-Giới-Bản-Môn cho Phật tử hiện đời noi theo. Được như thế th́ Phật tử ngày nay cũng có phước duyên hưởng hạnh phúc lớn lao không thua ǵ 1250 vị Tỳ-Kheo được theo Phật từng bước, như lời Tôn giả Anan thường mở đầu trên mỗi pho Kinh.

Tháng Hai 2005

 

TRUYỀN TÂM ẤN

Hoàng tử Bồ-Đề-Đa-La thả lỏng giây cương. Con bạch mă thong dong bước qua cổng hoàng thành, đi về phía hoàng cung. Đám lính lệ cúi rạp, đỡ hoàng-tử xuống ngựa. Khi hoàng-tử bước vào sân rồng th́ đă thấy phụ hoàng là vua Hương Chí, hai hoàng huynh là hoàng-tử Nguyệt-Tịnh-Đa-La và Công-Đức-Đa-La đang cung kính tiếp chuyện một vị tăng. Hoàng-tử Bồ-Đề-Đa-La vội quỳ xuống đảnh lễ. Vua Hương Chí nói:

- Đây là Tổ Bát-Nhă-Đa-La mà cha cung thỉnh tới để được cúng dường ngài.

Nghe danh xưng đó, hoàng tử Bồ-Đề-Đa-La ngước lên. Ánh mắt của hoàng tử vừa chạm tới thần quang của Tổ th́ ḷng hoàng tử bỗng cực kỳ rung động, và một niềm vui bao la lan tỏa khắp châu thân. Tổ Bát-Nhă-Đa-La đưa tay ra, tỏ ư đỡ hoàng-tử đứng dậy. Lui về chỗ ngồi nhưng mắt hoàng-tử vẫn không rời vị sứ giả Như-Lai, người đang tỏa ánh sáng kỳ diệu như thể chiếu sáng được cả thế gian.

Tổ Bát-Nhă-Đa-La cũng không ngớt nh́n hoàng-tử. Với tuệ nhăn, ngài vừa thấy được trí tuệ vô song của vị hoàng-tử nhỏ qua cung cách đảnh lễ rất khiêm cung mà lại vô cùng thư thái, tự tại. Ngài bèn giơ lên hạt minh châu quư giá mà vua Hương Chí vừa cúng dường và hỏi:

- Trên đời có thứ ǵ quư hơn hạt minh châu này không?

Hoàng-tử Nguyệt-Tịnh-Đa-La ṿng tay thưa:

- Đây là hạt minh châu quư giá nhất, chỉ gịng vua Sát-Đế-Lợi mới có. Trên đời không ǵ có thể quư hơn,

Hoàng-tử Công-Đức-Đa-La cung kính tiếp lời anh:

- Bạch Tổ, đây là hạt minh châu chiếu sáng nhất. Không ǵ trên đời có thể chiếu sáng hơn hạt châu này.

Vua Hương Chí đưa mắt nh́n hoàng-tử út, chờ câu trả lời. Hoàng-tử Bồ-Đề-Đa-La quỳ xuống trước Tổ mà thưa rằng:

- Hạt minh châu này rất quư, nhưng chưa phải là thứ quư nhất trên thế gian. Hạt minh châu này chiếu sáng, nhưng chưa phải là ánh sáng rực rỡ nhất thế gian. Bởi v́, hạt châu này không thể tự nó hiển hiện, nếu không nhờ trí tuệ giúp nó hiển bày; rồi nó cũng không tự biết nó là ǵ, nếu không nhờ trí tuệ giúp nó biết được nó là hạt minh châu. Biết ḿnh là hạt châu rồi, nó cũng không tự biết nó quư giá, nếu không nhờ trí tuệ giúp nó biết giá trị của nó. Tóm lại, nhờ trí tuệ, hạt châu mới biết được ḿnh là hạt châu quư giá, có thể tỏa chiếu ánh sáng. Nhưng ánh sáng đó cũng chỉ chiếu sáng cho chính nó mà thôi, nó chẳng làm sáng được viên đá, ḥn sỏi nào để gần nó. V́ vậy, bạch Tổ, con nghĩ rằng, hạt châu này chưa phải là thứ quư nhất trên đời.

Tổ Bát-Nhă-Đa-La yên lặng mỉm cười. Nhưng nhà vua th́ nóng nẩy hỏi;

- Vậy thứ ǵ quư hơn hạt châu này?

Hoàng-tử Bồ-Đề-Đa-La ṿng tay thưa:

- Bạch Tổ, tâu phụ vương, trí tuệ là thứ quư hơn hạt châu này muôn ức lần. Trí tuệ chính là thứ quư nhất trên đời, v́ có trí tuệ mới nhận ra được tự tánh, và nhận ra tự tánh mới giải thoát khỏi mọi trói buộc phiền năo, mới đoạn diệt được luân hồi. Ánh sáng trí tuệ là ánh sáng rực rỡ nhất trên đời v́ người có ánh sáng trí tuệ không chỉ soi sáng chính ḿnh mà c̣n soi sáng cho người u tối, giúp họ đoạn trừ vô minh mà giác ngộ. Trí tuệ cũng là của cải bền vững nhất v́ người đă có trí tuệ rồi th́ không cảnh huống nào, quyền lực nào có thể lấy đi được.

Vua Hương Chí và hai hoàng-tử Nguyệt-Tịnh-Đa-La, Công-Đức-Đa-La cùng sửng sốt khi nghe câu trả lời của hoàng-tử út. Họ nh́n hoàng-tử Bồ-Đề-Đa-La như nh́n một người rất lạ, một người uyên bác thâm sâu mà trước đây họ không hề chú ư tới. Riêng tổ Bát-Nhă-Đa-La th́ vẫn im lặng mỉm cười. Ngài nhớ lại khi xưa, sư phụ của ngài là Bất-Như-Mật-Đa, trước khi thị tịch cũng phải biết, trong hàng đệ tử, ai là kẻ xứng đáng để truyền tâm ấn, tiếp nối việc hoằng pháp độ sanh. Từ ngày Tổ được sư phụ truyền tâm ấn, ṛng ră nhiều chục năm bôn ba hoằng pháp mà chưa t́m được đệ tử đủ công năng và trí tuệ để kế thừa Tổ vị. Hôm nay, cơ duyên đă tới rồi chăng?  

Sau khi vua Hương Chí băng hà, hoàng-tử Nguyệt-Tịnh-Đa-La lên nối ngôi th́ hoàng-tử Bồ-Đề-Đa-La xin theo Tổ học đạo. Tổ Bát-Nhă-Đa-La không ngạc nhiên khi thấy hoàng-tử nhỏ t́m đến thiền đường, v́ Tổ đă nh́n thấy căn cơ của hoàng-tử qua cuộc trắc nghiệm về hạt minh châu. Tổ hoan hỷ nhận hoàng tử làm đệ tử và đặt hiệu là Bồ-Đề-Đạt-Ma.

Từ đó, Bồ-Đề-Đạt-Ma theo thầy hoằng pháp mấy mươi năm ṛng.

Trước khi diệt độ, tổ Bát-Nhă-Đa-La gọi Bồ-Đề-Đạt-Ma đến mà nói rằng:

- Cơ duyên hóa thân của ta tới đây đă dứt. Xưa, Như-Lai trao truyền Chánh Pháp Nhăn Tạng cho Tổ Ca Diếp, lần lượt nhiều đời nhiều kiếp, đến ta được nhận lănh. Nay, con là đệ tử xứng đáng để ta truyền lại, con phải hết ḷng ǵn giữ và lưu truyền. Đó là trọng trách của kẻ được kế thừa tổ vị. Sau khi ta diệt độ rồi, con hăy tạm ở Nam Ấn mà hoằng pháp một thời gian, nhưng nhân duyên lớn của con lại ở tận nước Trung Hoa xa xôi. Con sẽ trải qua muôn vài khổ hạnh trên đường khai tâm cho người dân xứ ấy. Ta sẽ pḥ trợ con. Vậy, hăy lănh ư ta mà tuyên hành.

Bồ-Đề-Đạt-Ma sụp lạy sư phụ, nhận lễ truyền tâm cùng y bát của thầy ḿnh để sau này làm ấn tín.

Và, đúng như điều tổ Bát-Nhă-Đa-La đă thấy trước, Bồ-Đề-Đạt-Ma chính là vị Tổ thứ nhất đă gieo hạt Thiền Tông Phật Giáo ở Trung Hoa, và từ đấy ảnh hưởng trực tiếp đến những gịng thiền tại Nhật Bản, Triều Tiên và ngay cả Việt Nam. 

Nhắc lại chuyện xưa để chúng ta có thể học được bài học đầu tiên nơi vị hoàng-tử nhỏ. Đó là, NHẬN BIẾT GIÁ TRỊ CỦA TRÍ TUỆ VÀ DÙNG TRÍ TUỆ ĐÓ NHƯ NGỌN ĐÈN, XUA TAN BÓNG TỐI TRONG TA VÀ QUANH TA.

Như một thiền sư đă nói, khi đèn được bật sáng, ta chỉ c̣n việc nh́n mọi vật cho tỏ tường, mà không bận tâm bóng tối rồi sẽ đi về đâu. Có phải vậy không, thưa chư liệt vị?

Tháng Ba 2005

 

LUÂN HỒI

Mấy ngày nay, trên báo nhiều tin buồn thuộc loại khó tin nhưng có thật. Nhắc lại hết ở đây, e người đọc buồn quá, không c̣n muốn …..ăn Tết nữa, nên người viết chỉ đề cập đến mẩu tin ngắn ở xa, tận Jordan lận. Đó là chuyện hai vợ chồng đang sống ly thân, dùng tên giả, “lên lưới” truyện tṛ tâm sự hơn 90 ngày, cảm thấy hợp nhau, thương nhau rồi …..muốn lấy nhau. Cuối cùng, bèn hẹn gặp nhau để bàn chuyện tiệc cưới. Và giây phút “hăi hùng” đă xẩy ra nơi điểm hẹn. Anh chồng hét đến bể phổi: “Cô bị ly dị, bị ly dị, bị ly dị…”. Bà vợ th́ chỉ thều thào được câu: “Anh là thằng xạo”, rồi té xỉu!!!!

Bản tin viết, họ theo đạo Hồi. Tôi không biết ǵ về đạo Hồi nhưng biết một điều, nếu họ theo đạo Phật và hiểu đôi chút về luân hồi th́ đoạn kết câu chuyện sẽ khác hẳn. Luân hồi, dịch từ tiếng Phạn Samsara có nghĩa là luân chuyển; từ tiếng Hán th́ luân là bánh xe, hồi là xoay tṛn. H́nh ảnh bánh xe xoay tṛn măi th́ đến bao giờ dứt!

Phật dạy, chúng sinh nếu không thức tỉnh t́m đường giải thoát khỏi sanh tử luân hồi th́ nghiệp sẽ tiếp tục dẫn đi; tùy theo nghiệp nặng, nhẹ mà lại đầu thai kiếp khác, kiếp đó có thể là người, là vật, là cỏ cây hoa bướm ….v…v….nên cánh bướm ta nh́n ngắm chiều nay có thể là mẹ, là chị của ta kiếp nào. Bông hoa này là ngọn cỏ năm xưa, con nai ngơ ngác giữa rừng lá vàng thu có thể là người t́nh ta thuở nọ ..v..v..

Từ h́nh ảnh luân hồi đó, Phật dạy ta phải có ḷng thương đến mọi loài. Đó là luân hồi nh́n theo con mắt duy thức. Với cái nh́n thiền tông th́ không đợi khi thân tứ đại tan ră, trở về trong kiếp khác mới là luân hồi, mà luân hồi xảy ra trong từng sát na. Phút trước mê, phút sau tỉnh, hôm qua động hôm nay tĩnh, chiều nay vui chiều mai buồn, ngay cả một cái chớp mắt cũng là đă qua một ṿng luân hồi.

Trở lại chuyện cười ra nước mắt của hai vợ chồng ở Jordan, nếu họ là Phật tử và chỉ cần hiểu hai chữ luân hồi một cách đại cương cỡ Phật tử sơ cơ như tôi, dù bằng cái nh́n duy thức hay thiền tông, họ cũng không quá bẽ bàng khi gặp nhau ở điểm hẹn. Con người khó thương mà họ đang ly thân là người ở kiếp khác. Con người đó, theo một nghĩa nào đó, đă chết, đă “diệt”, đă qua một ṿng luân hồi rồi. Bằng cớ là sau hơn 90 ngày tṛ chuyện, cả hai đều không thấy vết tích ǵ của con người khó thương đó. Trái lại, cả hai đều t́m được đối tượng mới, vừa “sinh”, rất dễ thương, rất cần thiết cho nhau, cần tới mức cùng quyết định sẽ chung sống với nhau. Vậy mà khi gặp nhau, họ lại nh́n nhau bằng con người cũ khó thương (đă diệt), thay v́ chấp nhận con người mới dễ thương (vừa sinh). Khó thương hay dễ thương, tên là AB hay CD đều do chính ta tự đặt ra. Ấy thế mà lúc th́ ta khó thương, khi ta lại dễ thương; lúc ta tên AB, khi ta lại thành CD. Vậy cái TA nào mới chính là TA?

Phải chăng “cái ta” đích thực chính là “không ta”, là VÔ NGĂ. Với tâm vô ngă ta dễ chấp nhận mọi trạng huống v́ không c̣n ǵ để đối đăi.

Cả vạn hữu chỉ c̣n một trời bao dung.         

Tháng Hai 2005

 

 

TRÓI BUỘC TỪ ĐÂU?

Khi công tử A-Nậu-Lầu-Đà thưa với thân mẫu là cậu muốn xuất gia th́ bà mẹ không ngạc nhiên nhưng rất lo lắng và buồn khổ. Không ngạc nhiên v́ bà biết lâu nay hai người con trai của bà rất siêng năng t́m đến nơi Đức Phật thuyết pháp khi Ngài cùng tăng đoàn dừng chân tại thị trấn nơi họ cư ngụ. Chính bản thân bà, khi đến nghe Phật thuyết, bà cũng cảm thấy rung động v́ những lời dạy từ bi, và dáng vẻ uy nghiêm, thanh thoát toát ra từ Đức Phật. Phật cùng tăng đoàn đă rời vương quốc này, đi về hướng Câu-Tát-La mấy ngày nay rồi mà bà con tưởng nhớ tới những lời Phật dạy. Nhưng bà chỉ có hai người con trai mà bà yêu quư nhất trên đời, nếu con bà xuất gia theo Phật, bà sẽ nương tựa vào đâu? Công tử A-Nậu-Lầu-Đà đă trấn an hiền mẫu là, nếu được theo Phật tu học cậu sẽ trở thành một người giác ngộ, một người giải thoát khỏi mọi phiễn năo thế gian. Đó có phải là điều mà người mẹ nào cũng mong muốn cho con ḿnh đạt được hay không?

Tận đáy thâm tâm, người mẹ cũng biết như thế, nhưng chưa thoát ra khỏi t́nh yêu vị kỷ. Bà vớt vát bằng một điều kiện, là bà bằng ḷng cho cậu xuất gia nếu cậu rủ được Tổng trấn Bạt-Đề cùng đi. Khi ra điều kiện đó, bà có nhiều hy vọng giữ được con v́ Tổng trấn Bạt-Đề - bạn thân thiết của con bà – là người giầu sang, quyền thế tột bực, làm sao có thể rũ bỏ tất cả để cùng con bà xuất gia theo Phật? Ấy thế mà ba ngày sau công tử A-Nậu-Lầu-Đà về nhà, hớn hở nói với mẹ rằng Tổng trấn Bạt-Đề chỉ cần bẩy ngày để thu xếp công việc rồi sẽ cùng cậu xuất gia!

Trên đường t́m đến nơi Phật đang thuyết giảng, họ rủ thêm được mấy người bạn nữa, cũng thuộc gịng dơi quư tộc và cùng trang lứa thanh xuân. Chiếc xe tứ mă đưa nhóm người trẻ đi cầu đạo, rộn ră tiếng cười vui ḥa cùng nhịp vó loóc coóc như nhạc đệm của bản trường ca ngân vang bất tận…..Khi qua khỏi khu rừng thưa, đến đầu một thôn xóm, công tử Bạt-Đề dừng cương, nh́n một lượt khắp các bạn rồi bỗng phá lên cười sặc sụa. A-Nậu-Lầu-Đà hỏi bạn:

- Có điều chi mà huynh dừng xe, cười dữ vậy?

- Không buồn cười sao được, này, chúng ta hăy đều tự nh́n lại ḿnh xem, có ai đi xuất gia tu học mà ăn mặc sang trọng như vậy không? Mũ áo xênh sang chưa đủ, c̣n ṿng vàng châu ngọc đeo đầy người thế kia! Chúng ta không định làm tṛ cười đấy chứ?

Bấy giờ, ai nấy đều xuống xe, xăm soi, ngắm nghía ḿnh và rồi tất cả cùng rũ ra cười. Quả đúng như công tử Bạt-Đề nói, họ c̣n trẻ trung, năng động nên quá vô tâm, đi xuất gia mà vẫn trang phục như đi du xuân ngắm cảnh. Thế là họ cùng đồng ư buộc giây cương chiếc xe tứ mă vào cây sồi ven đường, cởi bỏ áo quần sang trọng, chỉ mặc bộ đơn giản nhất, bao nhiêu bạc vàng châu báu cũng trút hết, cho vào một túi vải, và cùng tiến về thôn làng trước mặt với ư định sẽ trao tặng cho những người nghèo khổ trong làng. Nhưng ngay trên con đường đất đỏ dẫn vào làng, họ thấy một quán lá xiêu vẹo. Đó là quán hớt tóc của một thanh niên trạc tuổi họ, gương mặt sáng sủa khôi ngô nhưng áo quần th́ rách rưới, nghèo nàn.Họ ghé vào quán, hỏi đường tới biên giới vương quốc Câu-Tát-La. Người đó biết ngay là họ muốn t́m tới nơi Đức Phật đang thuyết giảng v́ mấy ngày nay cũng có nhiều người đi tới đây, rồi không biết phải rẽ hướng nào mới tới biên giới Câu-Tát-La. Sau khi được chỉ đường rất ân cần, cặn kẽ, công tử A-Nậu-Lầu-Đà đại diện các bạn, tặng người hớt tóc nghèo khổ gói châu báu và tất cả áo quần sang trọng cùng chiếc xe tứ mă, v́ từ nay họ không c̣n cần tới nữa.

Người hớt tóc đứng lặng, ôm gói châu báu, nh́n theo những vị công tử khuất dần sau cánh rừng thưa. Mở túi vải ra, người ấy rụng rời, sửng sốt. Chưa từng bao giờ trong đời, người ấy được nh́n thấy những ṿng xuyến lộng lẫy thế này, chứ đừng nói là được chạm vào, được sờ vào!. Nay, không những được thấy, được cầm, mà tất cả những trang sức đắt giá này đều thuộc về ḿnh. Người đó cảm thấy sung sướng đến muốn ngất đi. Thôi, từ nay hết nghèo, hết đói, hết bị xua đuổi khinh khi. Người ấy ngồi bệt ngay trên nền đất, ôm chặt gói châu báu mà mơ màng tận hưởng. Nhưng rồi người ấy chợt tỉnh, đứng bật dậy, hốt hoảng nh́n quanh. May mà xung quanh vắng lặng, không một bóng người chứ nếu có ai biết, ai thấy người ấy đang ôm gói châu báu trong tay th́ chắc chắn mạng này chẳng c̣n! Lại nữa, với bạc vàng của cải như vầy, làm sao người ấy có thể an giấc trong đêm nơi cḥi lá trống trải này? Biết cất giấu ở đâu? Nếu muốn hưởng cũng làm sao để hưởng, khi từ xưa, người ấy đă thuộc ngoại cấp, nghĩa là giai cấp nghèo hèn tận cùng trong xă hội? Quan quyền sẽ đến tra vấn và dù có nói thật cũng không ai tin lời một người cùng đinh. Những dấu hỏi kinh khủng này khiến người ấy run rẩy, mồ hôi toát ra như tắm v́ sợ hăi. Người ấy chợt nhận ra rằng, chỉ dăm phút trước đây thôi, tuy nghèo khổ nhưng an vui thanh thản. Dăm phút sau, có cả một tài sản lớn lao trong tay mà bất an, hốt hoảng, lo sợ tứ bề! Người ấy cũng lại nghĩ, những vị công tử gịng dơi quyền quư kia, tài sản của họ hẳn có gấp trăm lần thế này mà họ bỏ hết, đi t́m Phật, th́ chắc là những ǵ Phật sẽ cho họ phải lớn lao vô cùng so với tài sản kia. C̣n ta, ta nghèo quá, chẳng có ǵ phải bỏ, c̣n không theo bước họ, tính đợi đến bao giờ?

Nghĩ tới thế, tâm người ấy lập tức trở lại trạng thái b́nh an, vui vẻ. Người ấy nh́n quanh rồi chọn một nhánh liễu cao, buộc gói châu báu trên đó. Ai t́m thấy trước sẽ là sở hữu chủ.  Rồi chẳng buồn nh́n lại thôn xóm, người ấy ba chân bốn cẳng chạy về hướng biên giới Câu-Tát-La, mong bắt kịp nhóm vương tử để được đi cùng.

Người ấy tên là Ưu-Ba-Ly, sau này là một, trong những đệ tử xuất sắc được hầu cận bên Phật. 

Nghe câu chuyện này, chúng ta có dành ra đôi phút để tự hỏi: “Trói buộc từ đâu?” hay không?

Tháng ba, 2005 

 

MÂY TRÊN ĐỈNH NÚI

Chiếc xe Bus chạy xuyên bang, chầm chậm rẽ vào thành phố ven biển. Nắng chiều đă nhạt trên những tàng cây xanh. Chim biển lao xao gọi nhau, ḥa cùng tiếng sóng vỗ ŕ rào trên những ghềnh đá, tạo nên cảm giác bồn chồn, nôn nao. Khi chiếc xe dừng ở trạm chót th́ ánh nắng đă nhạt hẳn. Bầu trời nhá nhem ẩn dụ nỗi hoang mang. Có phải cảnh giới thực thế chăng, hay nỗi hoang mang chính từ trong tâm vị Sa môn trẻ? Đây là lần đầu tiên Sa-môn rời chùa một ḿnh và đi xa như thế! Khởi hành từ thành phố Columbia thuộc tiểu bang South California, chuyến xe Bus đă đưa Sa-môn từ Nam lên Bắc và vừa ngừng lại ở Anapolis, cách thủ đô Hoa Thịnh Đốn hơn ba mươi dặm. Tỉnh nhỏ ven biển này là nơi Sa-môn phải hoàn thành sứ mạng mà Sư phụ giao phó. Sư phụ c̣n cẩn thận dặn: “Hễ đến nơi mà trời tối rồi th́ con nên kiếm pḥng trọ nghỉ ngơi v́ ở tỉnh lạ mà đi t́m nhà ban đêm không dễ đâu!” Nhớ lời dặn đó, Sa-môn đeo tay nải, đi về hướng trung tâm thành phố.

Những hàng quán trong phố đều c̣n mở cửa. Sa-môn chợt nh́n thấy một bảng hiệu “Oriental Food”, bèn bước vào định hỏi thăm th́ người bán hàng đă nh́n thấy, liền chắp tay cung kính:

- A Di Đà Phật.

Nghe tiếng người đồng hương, Sa-môn mừng quá, vội đáp lễ:

- A Di Đà Phật

Người bán hàng vồn vă:

- Thưa thầy, thầy từ đâu đến đây?

- Tôi từ xa lắm, từ South Carolina.

- Hèn chi, con chưa thấy thầy bao giờ. Tỉnh nhỏ này không có một ngôi chùa Phật giáo nào. Mỗi khi Lễ, Tết, chúng con phải lái xe ba mươi dặm, đến Hoa Thịnh Đốn mới có chùa Việt Nam. Thưa thầy, thầy cần chi?

- Sư phụ tôi lâm trọng bệnh, đă chữa trị theo Tây học nhiều nơi mà không thuyên giảm. Nay nghe mách có vị danh y ở tỉnh này chữa bệnh toàn bằng dược thảo và đă cứu được nhiều người nên đến vấn thuốc.

- Ồ, đúng đó thầy. Đó là ông thầy thuốc Nam, người Việt Nam ḿnh. Ông được cả tỉnh này quư trọng không phải chỉ v́ ông cứu người bất vụ lợi mà c̣n v́ đức độ và đời sống gương mẫu của hai cha con. Đối với người bản xứ, cảnh người con gái - dù đă trưởng thành - vẫn cung kính quỳ trước cha mỗi khi muốn thưa gửi điều ǵ, là sự kiện lạ lắm! Trước th́ họ thấy lạ, sau nh́n quen, họ đâm ra ngưỡng phục đạo lư Á Đông. Nhiều cư dân địa phương tới bắt mạch xin thuốc cũng quỳ trước ông thầy, cứ như Phật tử tới chùa quỳ trước Phật đài vậy. Đến đây mà hỏi thầy thuốc Nam th́ ai mà không biết.

Dù biết chỉ là câu nói vô t́nh nhưng Sa-môn cũng không dấu được sự rúng động. Sa-môn vui mừng hỏi:

- Tiệm thuốc đó có ở gần đây không, thưa bà?

- Cũng không xa lắm, nhưng ở chỗ khuất lánh, cuối dốc Phố Cổ. Thôi được, con cũng sắp đóng cửa tiệm, thầy chờ một lát, trên đường về con sẽ đưa thầy đến đó.

Được người Phật tử từ tâm chỉ dẫn, Sa-môn men theo Phố Cổ, hướng về cuối dốc. Cằn nhà gỗ nhỏ hiện ra dưới tàng cây khuynh diệp. Bước lên hàng hiên, Sa-môn đứng lặng hồi lâu, định tâm, rồi mới nhẹ nhàng bấm chuông. Một lát, có tiếng dép di động, rồi cửa mở.

Chủ và khách nh́n nhau.

Vầng trăng như tỏa xuống muôn ánh sáng nhiệm mầu, soi tỏ, khua động miền tịnh lặng, dấy lên nét chấm phá tuyệt vời đột khởi của bức tranh tĩnh mạc.

Không gian ngưng đọng phút giây bàng bạc đó ….

- Minh Tánh!

- Thầy!...Bạch Thầy!...

Vị Sa-môn trẻ, pháp danh Minh Tánh, vừa xúc động, vừa nghẹn ngào, quỳ ngay xuống bực thềm rêu lạnh mà thưa lên như thế.

Cánh cửa mở rộng hơn. Ông thầy thuốc đỡ Sa-môn đứng dậy. Sa-môn cúi đầu, chắp tay, rồi chân bước mà tâm trí mơ màng như đang bước trong mộng ảo. Khi khay trà thơm ngát được một người nữ quỳ xuống, kính cẩn dâng lên, Sa-môn mới bừng tỉnh, chắp hai tay, xá người dâng trà. Trong ba người hiện diện, có lẽ chỉ Sa-môn bối rối chứ chủ nhà th́ rất an nhiên, điềm đạm, tưởng như họ đă biết trước sẽ có người khách đến từ phương xa này!

Khi người nữ nhẹ nhàng lên lầu, Sa-môn Minh Tánh mới nức nở:

- Bạch Thầy!...Bạch Đại- sư!... Hơn bẩy năm rồi, sư phụ con không lúc nào nguôi nhớ tới Đại- sư. Nhớ, nhưng vẫn phải tuân lời Đai-sư mà không đi t́m kiếm. Nay, sắp rời cơi ta-bà này, không hiểu v́ đâu biết được chỗ ở của Đai-sư mà sai con tới thỉnh. Ngày Đai-sư đột ngột ra đi, con c̣n nhỏ quá. Vả chăng, rất nhiều điều con không được quyền biết. Nay, chỉ lănh ư sư phụ con mà khẩn cầu thống thiết xin Đại-sư trở về. Hơn bẩy năm đă tuân ư, nay trái ư mà đi t́m, hẳn là sư phụ con nương vào lẽ duyên hợp, biết rằng hoa đă tới lúc nở, trái đă tới lúc chín, nghiệp đă tới lúc tận …..

Người thầy thuốc bỗng chắp tay, nhắm mắt lại.

Ngoài kia, gió nổi lên từng cơn, oằn những cành khuynh diệp lao xao trên mái nhà. Hương trà thơm như đang bay ngược chiều gió, bay về tận chốn nào xa thật là xa. 

Thiền viện Linh Thứu nằm khiêm tốn, ven đô Sài G̣n. Viện chỉ là căn nhà ba gian, hai trái và một vườn rau xanh tốt bốn mùa. Gian giữa là chánh điện thờ Phật, c̣n là pḥng khách, nhà trai, nhà bếp và tịnh thất của vị trụ tŕ. Ấy thế mà không lúc nào viện vắng bóng khách thập phương lui tới, bởi tiếng đồn về sự uyên bác của Thiền sư Thệ-Nhật. Thiền sư mới ngoài ba mươi thôi nhưng kinh điển làu thông, nghiêm minh đức độ và đặc biệt, am tường nhiều ngôn ngữ do ngài tự học.Bậc trí thức ngoại quốc nghe danh, t́m đến viếng ngài nhiều lắm, nói chi dân chúng quanh vùng.

Một, trong những người thường đến vấn đạo và cúng dường là doanh gia Như Đạt. Hễ ông cúng dường tiền bạc th́ Thiền sư đem phát cho người nghèo, cúng thực phẩm th́ sau khi dâng lên Tam Bảo, Người mời Phật tử cùng ăn. Một lần, ông Như Đạt đem theo cô gái nhỏ chừng 12, 13 tuổi, xinh đẹp như một con búp bê. Cô bé nh́n cha, bắt chước cúi đầu đảnh lễ Phật. Sau đó, hai cha con ra pḥng khách vấn an Thiền sư. Như thường lệ, ông Như Đạt chắp hai tay xá Thiền sư. Cô gái nhỏ cũng bắt chước cha, nhưng không chỉ xá, cô dập đầu lạy hết sức thành khẩn, hết sức tôn kính, hết sức thiết tha. Lạy xong 3 lạy như thế, cô cứ quỳ mọp trên đất, không ngửng mặt lên nữa. Người cha vô cùng ngạc nhiên v́ đây là lần đầu cô bé được đến chùa, sao biết lạy một cách nghiêm túc như thế! Ông ôn tồn bảo con ngồi dậy, nhưng cô bé không nhúc nhích….

5 phút…rồi 10 phút…Cuối cùng, Thiền sư Thệ-Nhật khẽ thở dài, bảo:

- Con ngồi lên đi!

Cô bé lập tức ngoan ngoăn nghe lời, nhưng đôi mắt ngây thơ đă đầm đ́a lệ ứa.

Ngay hôm đó, Thiền sư Thệ-Nhật đă buồn rầu nói với doanh gia Như Đạt là không nên cho cô bé đến chùa này nữa! Ông Như Đạt ngạc nhiên:

- Sao vậy, thưa Thiền sư?

Thiền sư chỉ nói hai tiếng:

- Không tốt!

Dù ḷng đầy thắc mắc, nhưng vốn tôn kính Thiền sư, ông Như Đạt tuân lời.

Suốt hai tháng sau đó, cô bé không được theo cha đến chùa nữa.

Và rồi, ngày 30 tháng tư năm 1975 ập tới. 

Thiền sư Thệ-Nhật xuống tầu, rời quê hương trong sự bất ngờ.

Chặng hành tŕnh thăm thẳm đưa Thiền sư đến bến bờ tự do và định cư tại tiểu bang South Carolina. Thời gian này, dù ít người Việt nơi đây nhưng Thiền sư cũng lập ngay đạo tràng đơn sơ để làm môi trường hoằng pháp. Với trí tuệ đó, với đức độ đó, chỉ một thời gian ngắn, người Việt - dù ở xa - cũng như người bản xứ, đều t́m đến. Suốt 6 năm ở tiểu bang này, Thiền sư đă được mời thuyết giảng rất nhiều lần. Người đă nói về Tứ Diệu Đế, về lư Duyên Sinh Vô Ngă, về Tam Giải Thoát Môn, về Bát Chánh Đạo, về Thất Bồ Đề …..về rất nhiều pháp môn lập ra từ lời Phật dạy, giúp chúng sanh thấy được Phật tánh nơi ḿnh mà thoát khỏi vô minh phiền năo.

Qua Thiền sư Thệ-Nhật, ở một thành phố mà nhà thờ nhiều hơn trường học, con chiên của Chúa được thấy thêm một con đường thiện mỹ nữa. Con đường này rất gần gũi, rất thực tế. Con đường này tự ở ngay TÂM người mà ra, không đâu xa, không huyền thoại, không thần thánh ǵ, chỉ cần ta biết điều phục VỌNG TÂM th́ sẽ hiển lộ CHÂN TÂM. Khi nh́n rơ được chân tâm th́ ngay phút đó bao sợi giây chằng chịt vô h́nh của đau khổ phiền năo tự bung ra, ta sẽ an nhiên tự tại, thênh thang như hư không vô cùng vô tận. Vậy VỌNG là ǵ và CHÂN là ǵ mà từ trói buộc có thể tới giải thoát như thế?

Thiền sư Thệ-Nhật thường nói đơn giản rằng, tâm vọng là cái tâm bị cảnh giới dẫn đi, do 6 căn tiếp xúc với 6 trần mà tạo cảm thọ, rồi ta nương theo cảm thọ đó mà hành xử. Nhưng tâm vọng th́ biến diệt, thay đổi luôn luôn, như mắt thấy bông hoa đỏ, khen đẹp, nhưng chợt thấy bông hoa vàng, cho là đẹp hơn th́ lại chê hoa đỏ. Nay gặp người này, cho là hạp ư mà thương, mai gặp người nọ, cảm thấy hạp ư hơn th́ lại ghét người trước. Phàm cái ǵ thay đổi, biến diệt là cái không thật, nhưng ta ngỡ là thật mà cứ thế bị cuốn hút theo. Đó chính là gịng sanh tử trầm luân!

Bên cạnh cái tâm vọng, lăng xăng giao động không ngừng đó là nụ cười từ bi, tĩnh lặng, an nhiên của chân tâm. Cái tâm này cũng nh́n thấy bông hoa đỏ mà không chê, cũng thấy bông hoa vàng mà không khen, cũng gặp người này mà chẳng luyến, gặp người nọ mà chẳng ghét. Cái tâm này chỉ nhận biết mọi sự vật đơn thuần mà không bị sự vật kéo lôi tâm vào cảm thọ nên tâm này KHÔNG BAO GIỜ ĐỔI THAY BIẾN DIỆT; v́ không hề bị nhuốm sắc trần nên tâm này TRONG SUỐT LƯU LY; v́ tâm này không chỉ đến, khi xác thân ta tượng h́nh, cũng không hề đi, khi xác thân ta tan hoại nên tâm này BẤT SANH BẤT DIỆT. Cái tâm bất sanh bất diệt, trong suốt lưu ly, không bao giờ đổi thay biến diệt này chính là PHẬT TÁNH của mỗi người. Ai gạn lọc được vọng tâm để sống với chân tâm, tất sẽ được an nhiên tự tại.

Chư Phật đă sống với chân tâm các Ngài mà thành bậc Giác Ngộ. Chúng sanh chưa thấy, vẫn sống với vọng tâm mà c̣n trong vô minh. V́ thương xót chúng sanh nên Chư Phật đă lập bày ra bao pháp môn phương tiện để chỉ dạy cho chúng sanh biết phản quang tự kỷ, nh́n lại chính ḿnh. Pháp môn phương tiện đó ví như thuốc. Có thuốc rồi mà người bệnh không uống th́ bệnh sẽ ngày càng trầm kha mà thôi. Tập uống thuốc chính là tự ḿnh phải mở cánh cửa để từ đó, theo pháp môn chỉ dạy mà t́m lần về NGÔI NHÀ PHẬT CỦA CHÍNH M̀NH.

Những lời dẫn đạo này của Thiền sư Thệ-Nhật đă thu hút rất đông dân cư địa phương. Họ muốn khởi bước, đi t́m ngôi nhà Phật của chính ḿnh. 

Rồi một sáng mùa thu, Thiền sư đang tọa thiền dưới gốc thông già th́ một chú sóc nhảy qua! Thiền sư đă giật ḿnh, mở mắt. Thường th́, khi lắng tâm thiền quán, dù gió nổi, dù mưa giông cũng không làm ngài giao động. Vật mà sao hôm nay, chỉ một chú sóc nhỏ đă làm gợn sóng gịng tịnh thủy???!!!....

Ngay khi đó, sư chú Giác Trí từ ngoài cổng đi vào, theo sau là một thiếu nữ.

Vẫn ngồi yên lặng trong thế kiết già, Thiền sư khẽ thở dài ….

Thiếu nữ tới trước Thiền sư, kính cẩn quỳ xuống. Rồi nàng chắp tay, run rẩy, dập đầu trên nền đất ẩm ngập lá thu vàng ……

Cũng như hơn 6 năm về trước, nàng quỳ mọp như thế, không ngửng đầu lên. 5 phút ….. rồi 10 phút ……Thiền sư khẽ nói:

- Ngồi lên đi con.

Nàng ngoan ngoăn nghe lời, và đôi mắt đă đầm đ́a lệ ứa …

- Bạch Thầy …..

- Ba mẹ đâu?

- Bạch Thầy ….Chỉ ḿnh con ra đi ……nhiều lần tù tội….dập vùi….chết đi sống lại ngoài biển khơi, nay mới thoát…..Bạch Thầy, lẽ ra …..

- Lẽ ra con không nên đi một ḿnh!

- Bạch Thầy ….Ba mẹ con nói thế …..Anh chị em con nói thế …..Lư trí con cũng nói thế …..Vậy mà ….con vẫn quyết phải ra đi. Con phải t́m Thầy ….hoặc phải chết! Ôi, điều ǵ vậy, thưa Thầy? Điều ǵ oan nghiệt dường này? Xin Thầy hăy giết con đi! Hăy đuổi con đi! Con đáng chết từ năm 13 tuổi, từ lần đầu được lạy Thầy ở thiền viện Linh Thứu rồi không phút giây nào rời được h́nh bóng Thầy trong tâm. Thầy đă biết thế, Thầy từ bi muốn cứu con mà bảo cha không cho con đến chùa nữa! Ôi ….ḷng từ bi của Thầy dù bao la như trời biển cũng không cứu nổi tội con ngh́n trùng ….

Lá thu rơi tức tưởi theo từng tiếng nấc của người thiếu nữ tuổi đôi mươi, đẹp tựa trăng rằm ….

Đă là nghiệp, ắt phải trả. Nghiệp có thể do tâm tạo, cũng có thể do oan trái ràng buộc từ đời này, đời trước, hay từ muôn kiếp nào! Nghiệp có thể chuyển, nhưng không thể tự tan. Chuyển được hay không c̣n tùy vào quyết tâm, định lực, ḷng thành của người mang nghiệp và người phát tâm cứu độ.   

Sa-môn Minh Tánh ngồi lặng rất lâu….

Kể dứt câu chuyện năm xưa, Thiền sư Thệ-Nhật - tức ông thầy thuốc Nam - đă lặng lẽ thiền định.

Ngoài kia, gió không chỉ lồng lộng mà đă thành cuồng phong. Tấm màn mỏng lay động, in lên vách tường những bóng dáng huyễn hoặc, như mộng đó mà thực, như vọng đó mà chân, như có đó mà không, như hợp đó mà tan, như sanh đó mà diệt….

Từ căn pḥng nhỏ trên lầu, một cánh cửa sổ quên đóng. Gió bay lá thư mầu xanh rơi bên rèm, chỉ c̣n trang cuối, nơi góc bàn với những gịng chữ nguyệch ngoạc: “….Hơn bẩy năm được hầu hạ Thầy, ḷng con đă quá tṛn đầy ước nguyện. Tất cả tấm t́nh thanh khiết, trong sạch dâng lên Thầy, chỉ Thầy biết, con biết! Sự t́nh này có Chư Phật chứng giám mà thôi. Thầy đă rơ nghiệp con quá nặng, muốn giải nghiệp này phải chặt đứt quá khứ, phải khai sinh lại đứa con tội lỗi. Thầy đă nương Hạnh Bồ Tát, hy sinh tất cả, dùng phương tiện cho con chào đời ở hoàn cảnh mới. Nơi đó, đạo tràng là thiên nhiên bao la, kinh điển là muôn dược thảo, hành tŕ là đem trí tuệ và tâm từ bi mà biến chế thành thần dược, cứu nhân độ thế. Từ hơn bẩy năm qua, Thầy đă kiên nhẫn dạy con biết đem t́nh riêng mà yêu thương mọi người, mọi loài. Nhờ ơn vô lượng của Thầy mà con thoát khỏi lưới vô minh dầy đặc, thoát khỏi tội tày trời, như cô thôn nữ Prakriti đă được Đức Phật khai ngộ mà không làm ô uế giới thể Đại đức Ananda. Thầy cao cả, thênh thang như mây trên đỉnh núi, “Hà xứ nhạ trần ai” không nơi cho bụi trần ai bám vào!

Xin Thầy an tâm về lại tỉnh cũ, nơi muôn tấm ḷng đang chờ đợi Thầy, nhất là, có Thầy th́ Đại đức Giác Trí mới yên ḷng về cơi Phật.

Con xin dập đầu lạy tạ Thầy. Lần này lạy Thầy rồi, con sẽ biết ngửng lên v́ “Trên triền núi Ngũ Uẩn”(*) con đă thấy “Là căn nhà Phật xưa”(*) v́ trong không gian bao la, nơi đâu cũng có hào quang từ bi của Chư Phật che chở và dẫn dắt con.

Tạ ơn Thầy muôn ức kiếp

Đệ tử Như Nguyện. 

(*) Thơ ni sư Liễu Nhiên.

 

TỰ HỮU THẦN TIÊN THÁI 

Ít khi bạn tôi tới thăm mà không gọi trước. Hôm nay là một, trong những “ít khi” ấy. Chuông reo, ra mở cửa, thấy bạn không mừng, lại hỏi một câu thừa thăi:

- Đi đâu vậy?

Quen nghe lối nói năng lẩn thẩn của tôi, bạn tự đẩy cửa rộng hơn, bước vào, rồi thuận tay kia đóng cửa lại. Cứ như không làm nhanh, tôi sẽ mời bạn đi không bằng! Bạn nh́n quanh pḥng như quan sát xem tôi đang làm ǵ rồi mới hỏi:

- Có bận không?

Tôi lừng khừng:

- Muốn bận th́ bận mà thích rảnh lại rảnh ngay.

Hiểu nhau quá, bạn nói luôn:

- Vậy th́ coi như đang rảnh, này, ngồi xuống đây, tại hạ lùng được mấy đoạn thơ chữ Hán này của Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, nhà ngươi đọc rồi nói sơ ta nghe.

Trời đất ơi, đọc thơ chữ Hán rồi bầy đặt lịch sự, xưng “tại hạ” câu trước, câu sau đă trở về bản chất ngông, lại “ta” với “ngươi” ngay! Tôi làm khó:

- Lùng được th́ đọc đi, công nương mang tới hạ thần làm chi?

Bạn ấn vào tay tôi mấy trang giấy rồi vào bếp. Một thoáng, nước đă reo và hương trà thơm phảng phất.

Bạn thành thật:

- Ḿnh đọc, chưa hiểu hết ư mà đă xúc động đỏ mắt nên mới chạy đến đây. Đạo hữu thử chuyển sang lục bát xem.

Thôi rồi, chắc tại một lần chúng tôi thăm biển, ngồi trên ghềnh đá khi chiều xuống, chạnh nhớ quê, tôi đă mượn hai câu cuối bài Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu: “Nhật mộ hương quan hà xứ thị. Yên ba giang thượng sử nhân sầu” mà dịch ẩu rằng: “Chiều buông khuất bóng quê nhà. Khói lan sóng vỗ trong ta điệu buồn” nên bạn tưởng là tôi lầu thông Hán tự lắm! 

- Th́ cứ đọc đi, đọc xem có cầm ḷng được không. Một người mang án tử h́nh, ngồi trong tù mà viết những câu thơ khí khái như vầy, thật là …..

Nh́n bạn vừa rót trà, vừa thổn thức, tôi không dám chối nữa, bèn vội vă lẩm nhẩm những gịng bạn viết:

Tự vấn

Vấn dư hà cố tọa lao lung

Dư chỉ khinh yên bán ngục khung

Tâm cảnh tương tŕ kinh lữ mộng

Cố giao gia tỏa diện hư ngưng

Nh́n thoáng trang giấy, tôi biết mỗi đoạn có 4 câu. Mới đọc đoạn đầu đă mắc nghẹn v́ ư, t́nh cô đọng, xúc tích thế này, dịch làm sao cho đủ và cho thoát. Tôi diễn nôm na rằng “trong lao tù, người tù tự hỏi, sao ta phải ngồi tù? rồi lại tự nói với ḿnh rằng ngồi tù th́ cũng là chuyện nhỏ thôi, giam ta cũng như giam làn khói mỏng trong pḥng v́ dù tâm cảnh này có là cơn mộng dữ nhưng nhớ lời người xưa dạy, ta vẫn ngẩng mặt nh́n trời bao la” Bốn câu thơ ngắn mà chất chứa đủ bi hùng, diễn ra văn lủng củng thế này thật là đắc tội. Vẫn cầm trang thơ trong tay, tôi nhắm mắt lại. Bên cạnh, bạn tôi ngồi lặng im, không biết là thông cảm cho tôi hay đang nghĩ ǵ. Tôi đă từng được đọc thơ Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, nhưng bằng chữ Hán th́ đây là lần đầu. Vốn chữ Hán của tôi được 3 chữ th́ v́ lười, đă rớt 1, làm sao tôi dịch nổi ra lục bát cho bạn tôi thấy được cả thân và tâm nhà tu hành khả kính đó, dù nhận thức thực tại lao tù mà chẳng động tới chân như. Nhưng v́ có cơ duyên được đọc thi tập Giấc Mơ Trường Sơn của Thượng Tọa, nên tôi đă thấp thoáng “thấy” Thượng Tọa đôi lần qua những bài thơ chứa chan ư Đạo, t́nh Người. Tôi bỗng như nghe thấy tiếng nói nào trong tôi “Hăy đốt trầm hương từ những gịng châu ngọc đó lên, hăy đốt lên, hương Bát Nhă đang dẫn dắt chúng sanh dần về Biển Tuệ, hương Pháp Hoa soi tỏ chúng sanh cùng Phật không hai, hương Kim Cang liễu ngộ vạn pháp là huyễn mộng bào ảnh mà thôi ….Hăy đốt lên, để lửa ngục tù này bừng cháy cho rơ nét bi tráng của những người đă cùng với lịch sử mà thăng hoa …”

Tôi mở mắt, nh́n bạn, và tự ngạc nhiên nghe ḿnh dịch trôi chảy:

Hỏi ta, sao ở trong tù?

Th́ như khói mỏng thoảng mờ pḥng giam!

Cảnh, tâm, quyện mộng bàng hoàng

Nhớ lời xưa dạy, hân hoan nh́n trời.

Bạn đưa tách trà cho tôi bằng cả hai tay:

- Cám ơn, cám ơn ….. ta biết nhà ngươi sẽ dịch được tuy không ….hay lắm nhưng đọc bằng lục bát ta đỡ khổ hơn nhiều. Để ta đọc đoạn tiếp cho. Nghe này:  Trách lung

Trách lung do tự tại

Tán bộ nhược nhàn du

Tiếu thoại độc ảnh hưởng

Không tiêu vĩnh nhật tù

Vừa đọc xong câu cuối bạn đă hỏi ngay:

- Trách lung là ǵ?

Hai chữ này th́ tôi biết mà không phải ṿ đầu bứt trán. Trách lung là lồng hẹp. Ư tưởng đoạn này rơ ràng quá. Dù ở trong lồng hẹp mà tâm vẫn thênh thang; v́ tâm thênh thang nên ta như khách nhàn du đi dạo, có biên giới nào ngăn chặn được tâm đâu; cũng do tâm tự tại nên ta hân hoan mà cười nói một ḿnh th́ ngày tù dài cũng qua như không thôi.

Nhấp một ngụm trà, tôi mơ hồ thấy bóng dáng vị sa môn thong thả thiền hành bên bờ sông Neranjara. Bước chân vị đó khoan thai tự tại quá, “lồng hẹp” nào mà giam hăm được. Từ h́nh ảnh đó tôi đă tạm dịch được đoạn thơ “Trách lung” như sau:

Nhà tù chật, khó giam ḷng tự tại

Khách nhàn du ta thả bộ thong dong

Ta cười nói, ḿnh ta nghe thanh thản

Ngày tù dài trôi nhẹ tựa như không.

Bạn cảm động, cầm tay tôi, vỗ nhẹ. Tôi đọc đoạn tiếp:

Tảo thượng tẩy tịnh.

Tảo khởi xuất tẩy tịnh

Thung dung lập phiến th́

Tự hữu thần tiên thái

Hà tu sơn thủy vi

Bạn nhanh nhẩu dịch tựa “Tảo thượng tẩy tịnh” là “Buổi sáng rửa mặt”. Tôi tiếp sức bạn bằng cách diễn nôm ra, là buổi sáng sớm khi thức dậy rửa mặt ta đă cảm thấy an nhiên ngay tức khắc, ta đâu có để cho thân phận tù đầy làm ta phiền năo nhức nhối. Ta đạt được điều đó v́ bản chất ta vốn có phong thái thần tiên, cứ ǵ phải ở chốn non cao nước biếc ta mới an nhiên tự tại.

Bạn xoắn hai tay vào nhau, thở nhẹ. Tôi ra vườn, hái một đóa hồng nhung, rắc nắm bỏng cho bầy cá đang nhấp nhô chờ đợi giữa hồ sen đang vươn lá. Lúc trở vào, bạn vừa hư hoáy tẩy xóa, vừa đọc khẽ:

Sớm mai dậy rửa mặt

An nhiên ngay khoảnh khắc

V́ tự thân thần tiên

Cần chi cảnh mây nước.

Tôi tặng bạn đóa hồng. Bạn cảm động nhận hoa, c̣n tôi, đọc lại câu  “Tự hữu thần tiên thái” mà thương cho những kẻ vô minh, lấy nhà tù thế gian mà giam người tiên cảnh! Trú xứ các ngài là Tầng Không Vô Biên Xứ, nơi đó là cơi thiền tĩnh lặng, không có vật, không có người nên có đâu nhiễu sự thế gian; có chăng chỉ thấy mơ màng thiên nữ rải trời hoa.

Ngay nơi pḥng biệt giam, người tù tử h́nh được giảm án chung thân khổ sai đă b́nh thản khắc thơ lên đá:

Biệt cấm pḥng

Ngă cư không xứ nhất trùng thiên

Ngă giới hư vô chân cá thiền

Vô vật, vô nhân, vô thậm sự

Tọa quan thiên nữ tán hoa miên

Chúng tôi cùng chia xẻ dịch đoạn này:

Ta cư ngụ cơi trời Không Vô Biên Xứ

Cơi riêng ta, tĩnh lặng cơi thiền

Không xôn xao, không người, vật, huyên thuyên

Ta ngồi ngắm muôn hoa thiên nữ rải.

- C̣n một đoạn nữa đây. Đoạn này ḿnh muốn xin đạo hữu chuyển thành lục bát v́ …..

Tôi có nghe tiếp bạn nói ǵ đâu! Bốn câu thơ ngắn này đang khiến tôi cực kỳ xúc động:

Cúng dường

Phụng thử ngục tù phạn

Cúng dường Tối Thắng Tôn

Thế gian trường huyết hận

Bỉnh bát lệ vô ngôn!

Trời ơi! Người tù chung thân nâng bát cơm tù hẩm hiu cúng dường Đấng Thế Tôn trước khi thọ thực, nước mắt chan ḥa chẳng v́ hận thân ḿnh tù đầy oan nghiệt mà v́ thương khắp thế gian c̣n ngụp lặn trong máu lệ triền miên! Ôi, tấm ḷng Bồ Tát bao dung, sáng ngời châu ngọc, cơi ta-bà, đốt đuốc thấy là bao! Tôi có học ngàn năm, dịch ngàn lần cũng không rung nổi một thanh âm trong gịng diệu âm kỳ ảo, bất tận này. Nhưng tôi muốn được bầy tỏ ḷng kính ngưỡng sâu xa, muốn góp một giọt lệ trong biển mặn trầm luân, muốn đảnh lễ “Người ngồi tù v́ thế gian khổ nhục” nên dù chữ nghĩa ngây ngô, tôi xin dịch đoạn thơ “Cúng dường” với nén nhang trầm đang cháy đỏ trong hồn tôi:

Cơm tù kính cẩn tay nâng

Cúng dường bậc Tối Thắng Tôn Giác Toàn

Thế gian máu lệ ngập tràn

Bát dâng, mà lệ hàng hàng tuôn rơi! …

Nam Mô Hương Cúng Dường Bồ Tát Ma Ha Tát.

       Tháng 5, 2005

Mùa Phật Đản lần thứ 2629  

 

THIẾP TRẢ NỢ CHÀNG

Khoa học không tin có kiếp sau, có luân hồi, không tin có ân oán vay trả nhưng cho tới nay, khoa học vẫn hoàn toàn thất bại trong việc chứng minh những điều không tin ấy. Khi đă không tin th́ những câu chuyện quanh vấn đề đó sẽ trở thành hoang đường, lố bịch, hoặc nhẹ nhàng hơn th́ chỉ như câu chuyện mua vui, vô thưởng vô phạt mà thôi. Nhưng ngay với những người chỉ coi là chuyện “làm quà”, đôi khi họ cũng vô t́nh không nhận ra những món quà ấy thấp thoáng theo họ suốt chặng đời, nhiều khi c̣n ở lại với họ lâu hơn cả những món ân t́nh mà họ tưởng là bền bỉ keo sơn. Tạm thí dụ, ít người Việt Nam nào không biết chuyện Trương Chi Mỵ Nương. Cô công nương con quan, cành vàng lá ngọc, đêm đêm tựa lầu son nghe tiếng hát du dương của anh chèo đ̣ ven sông mà mê mẩn tương tư. Khi nàng ḿnh hạc vóc mai, lương y khắp nơi triệu về đành bó tay trước căn bệnh lạ kỳ th́ người thị nữ thân tín của nàng mới đành rụt rè, sợ hăi thưa với Vương Quan rằng, cô chủ mê đắm tiếng hát ven sông mà sanh bệnh. Lập tức anh chèo đ̣ nghèo khổ được triệu đến cửa quan. Bên giường bệnh của công nương, chàng được lệnh cất tiếng hát để cứu nàng. Trong cơn mê thiêm thiếp giữa mộng và thực, tiếng hát trầm bổng du dương có ma lực đưa nàng về dần sinh lộ. Với niềm hoan lạc ngập tràn, nàng từ từ mở mắt và trực diện người trong mộng mang gương mặt quá dị kỳ xấu xí, xấu đến mức vừa thất vọng, vừa kinh hăi, nàng đă hét rú lên rồi ngất xỉu. Lẽ dĩ nhiên, anh lái đ̣ nghèo khổ lập tức bị đuổi khỏi dinh quan; nhưng oái oăm thay, nợ t́nh từ phút đó mới thực sự thành oan nghiệt v́ vừa nh́n thấy dung nhan Mỵ Nương, lưới t́nh đă cột chặt lấy chàng trai “trời bắt xấu”. Tự biết thân phận ḿnh, nhưng quá đau khổ, chàng ôm mối t́nh tuyệt vọng mà:

“Cắm sào cho chặt, hát thề một câu:

Kiếp này đă dở dang nhau

Th́ xin kiếp khác duyên sau lại thành”

Khóc nguyện xong, chàng trầm ḿnh xuống sông, tự vẫn. Không ai thấy xác người chèo đ̣ nhưng ven sông đó bỗng mọc lên cây lạ. Một người thợ tiện đi ngang, biết là gỗ quư bèn cưa mấy nhánh, đẽo thành bộ tách trà rồi đem ra chợ bán. Duyên nghiệp nào run rủi, bộ tách được người trong dinh quan mua về, và khi thị nữ rót trà dâng công nương th́ lung linh đáy chén, nàng nh́n rơ bóng con đ̣ và người lái đ̣ bất hạnh năm xưa! Chẳng phải chỉ nh́n thấy bóng h́nh mà tiếng hát mê hồn c̣n cất lên, nghẹn ngào tức tưởi như oán như than. Công nương vô vàn ân hận, giọt châu lă chă rơi xuống chén. Nước mắt nàng rơi đến đâu, bóng h́nh chàng mờ nhạt đến đấy; và khi nàng ̣a lên, ôm chén ngọc vào ḷng nức nở rằng “Duyên xưa đă lỡ phũ phàng. Thiếp trả nợ chàng nước mắt đầy vơi”, là lúc hương trà sóng sánh, đưa hồn chàng tan biến, thoát ṿng oan nghiệt trần gian …..   

Câu chuyện thực hay hư, h́nh như chẳng ai buồn bỏ công truy t́m v́ t́nh tiết đẹp quá! Diễm lệ quá! Thơ mộng quá! Đẹp đến nỗi có người mơ mộng, mong được là Trương Chi để tận hưởng cái thú đau thương tột đỉnh của một tâm hồn nghệ sỹ! Có người lại muốn được là Mỵ Nương để biết tận đáy cảm xúc rung động tuyệt vời của con tim! Chúng ta thường nói “thương lắm” hay “ghét lắm” mà thật ra thương, ghét đó vẫn chỉ là hời hợt. Phải đi tới nỗi đau cùng cực trộn lẫn niềm hoan lạc vô bờ th́ con sâu kinh dị mới hóa thành cánh bướm muôn mầu rực rỡ giữa ngàn hoa.

Hầu hết những câu chuyện dân gian đều nói đến sự thắt, mở của ân oán, của việc lánh ác, làm lành, của việc gieo nhân nào gặt quả nấy, không đời này th́ đời sau. Chẳng phải vô t́nh chuyện dân gian Á Đông xoay quanh những t́nh tiết đó mà chính v́ Đạo Phật thấm nhuần chúng ta. Không ai bảo ai, chúng sanh chào đời đều cất tiếng khóc như nhau. Sao thế? Khóc hay cười khi đó đều vô nghĩa, sao không trẻ thơ nào cất tiếng cười vang mà đều là khóc ̣a, khóc thét? Có phải v́ nhận kiếp người đă là nhận một, trong tứ khổ rồi không? Chư Phật thị hiện cơi ta-bà cũng chỉ v́ một nhân duyên duy nhất là Khai, Thị, Ngộ, Nhập Phật tri kiến. Khai là mở ra, thị là chỉ cho thấy, ngộ là giải cho hiểu được, nhập là bước vào, là một, với Phật tánh sẵn có của ḿnh. Chúng sanh nào Nhập được Phật tri kiến mới mong “khi chào đời cất tiếng khóc, lúc ĺa đời cười mỉm nụ an nhiên”.

 Nhưng cuộc đời là một băi chiến trường triền miên thống hận. Chẳng phải ta chỉ thắng người mà c̣n phải thắng ta. Làm sao để giảm bớt địa bàn ở băi chiến trường đó? Chỉ cần tỉnh thức đừng tạo nghiệp. Chẳng phải ghét bỏ nhau mới là tạo nghiệp mà yêu thương cũng là nghiệp đấy! Giải lụa mềm mà đủ sức trói chặt ta trong ảo tưởng, khiến nợ nhau đời này khôn trả, đời sau c̣n t́m nhau v́ tưởng nhớ tiền thân!

Chiều nay bỗng nhiều gió quá, chạnh thương những chùm hoa bưởi mới đơm bông khiến tôi viết đôi gịng lẩn thẩn này. Lẩn thẩn viết chưa đủ, tôi c̣n lẩn thẩn nghĩ rằng, nếu tôi là cô thiếu nữ có bó hoa sen trên tay trong câu chuyện tiền thân của Đức Phật th́ tôi đă tặng hết cho anh chàng Megha lành thiện, đă năn nỉ ngỏ lời mua lại 5 bông để có sen cúng dường Đấng Toàn Giác Dipankara. Tặng hết, vô điều kiện may ra tránh được vướng mắc tơ duyên kiếp sau! Nhưng duyên và nợ tuy vô h́nh mà chằng chịt tinh vi khiến chúng sanh cứ quẩn quanh ch́m nổi măi, người cho tuy không đ̣i mà người nhận vẫn mắc nợ! Có nợ lại t́m nhau!

Làm sao, trong đời này chúng ta sớm biết vay, trả nhau cho đủ, đừng muộn màng như Trương Chi-Mỵ Nương mà để lại trường hận ngàn đời cho nhân gian thương cảm:

“Duyên năm xưa,

Ai đă trả cho ai?

Cho chén tan thành lời

Đem xuống nơi tuyền đài

Để thành ngọc đá bao giờ phai …..”

Tháng 5, 2005

Mùa Phật Đản lần thứ 2629  

 

LÊN RỪNG LƯỢM HÁI

Tôi ở trọ nhà một người nhạc sỹ, thỉnh thoảng được nghe tiếng đàn câu hát vọng ra, có lúc, tôi tưởng như hiểu được trong âm thanh đó, lời hát đó như chính nỗi ḷng ḿnh. Tôi muốn cám ơn lắm, mà không biết cách nào, v́ cám ơn món ăn tinh thần đâu phải dễ như cám ơn muối mè rau đậu! Đành dặn ḷng tạm nợ người thôi!

Nhà có khu vườn nhỏ, dăm cây kiểng, ít cây ăn trái. Cuối vườn lại có hồ thả sen súng. Hoa súng nở đôi lần trong năm nhưng sen th́ vào hạ mới bắt đầu vươn lá. Tôi chứng kiến vợ chồng chủ nhà tự đào hồ, tự lót đáy rồi h́ hục khiêng sen súng về, thả xuống. Chưa hết, họ c̣n chặt tre ở góc vườn, dựng thành túp lều nhỏ bên hồ, trông thơ mộng lắm! Khi không làm việc lao động ngoài vườn, tôi lại nghe tiếng họ cùng đàn hát trong pḥng. Nghe và thấy cặp vợ chồng này, tôi thoáng nghi ngờ một lời Phật dạy “Yêu thương cũng là đầu mối của phiền năo”. Khi niệm này khởi lên, tôi vội vàng sám hối ngay. Tôi không muốn nghi một lời nào từ kim khẩu của Phật cả. Không phải tôi nhắm mắt tin theo kiểu “mặc khải” của những tôn giáo khác mà tôi tin v́ tự đáy ḷng, tôi luôn nh́n Phật như một người thế gian, nói lời chân thật để giúp người thế gian tỉnh ngộ, chứ không phải thần linh dùng quyền uy ảo thuật làm người nghe mê muội mà theo.

Là khách trọ may mắn, tôi được hưởng tia nắng ban mai lách qua khóm trúc, hạt sương sớm đọng trên lá hồng non, những cây bưởi trổ bông thơm ngát, bầy sẻ ríu rít bờ tường gọi bà chủ nhà cho cơm nguội …… Mỗi sáng, mỗi chiều, khi ra vườn giúp họ tưới cây, tôi luôn có cảm nghĩ như người đang được đi hái hoa, hái trái. Mà thật thế, có cần phải đợi khi được bóc trái bưởi, tách những tép thơm ngọt ngào bỏ vào miệng mới là được “ăn bưởi” đâu. Tôi “ăn bưởi” từ khi bông nở, tôi hít thở hương quỳnh từ khi lá mới nhú trồi xanh. Thế nên, ở trọ nơi đây, ngày nào tôi cũng tha hồ lượm và hái ……

Hôm nay, t́nh cờ lang thang “lên lưới” tôi gặp một bài thơ có tựa là “Mỗi ngày lên rừng lượm hái” của Phan Tấn Hải. Tôi nghĩ, cái ông Hải nào đây chắc không lượm hái kiểu tôi, kiểu “lượm mà chẳng lượm”. Ông ta lên rừng th́ lượm ǵ? Hái ǵ? nếu không là lượm củi, hái măng . Lượm củi hái măng mà làm bài thơ khá dài, có lẽ ông ta phải ở trong rừng cả buổi. Ṭ ṃ, tôi bèn đọc: 

“Mỗi ngày tôi lên rừng lượm hái,

lo nhặt chút ǵ về cho con

đỡ đói, lầm lũi giở tṛ khỉ

vượn bám cành níu nhánh, chen qua

 

Núi rừng chữ nghĩa mịt mù sương,

cân nhắc hai tay hai chân hai

đầu phải trái, này là quả ngon

trái ngọt rồi quả độc trái hại,

 

này là lá măng lá trúc hái

về mong cho con ấm bụng giữa

kiếp người buốt lạnh. Mỗi ngày tôi

lên rừng lượm hái, nhặt quả khô,

 

hái quả chín, chăm sóc quả tươi,

hồi hộp theo dơi bọn thợ săn

dưới chân núi lăm le đốt rừng,

tôi lo sợ khi vượn nai mễn

 

rồi không c̣n đất sống, những tiếng

kêu la xé ḷng mỗi ngày, vết

chân thú chạy kinh hoàng chen chúc

thấy rừng núi oằn ḿnh đau đớn …..” 

Tôi hoảng kinh, đọc tới đây, ngừng lại thở. Những câu thơ mắc nghẹn cổ họng. Tôi ngừng lại thở như tôi vừa cùng với cả một dân tộc cuống cuồng, hỗn loạn như kiến quanh miệng chén. Chén đầy lắm, rất đầy và nước trong đó nóng sôi, đang sủi bọt ….. ḅ đi đâu mà t́m ra sinh lộ, hỡi bầy kiến hiền lành?!?!?! Lưới bạo quyền vô minh chụp xuống nên “Mỗi ngày tôi lên rừng lượm hái, lo nhặt chút ǵ về cho con …” Thơ không theo luật chấm, phẩy, xuống hàng, bằng trắc, âm điệu ǵ cả v́ đói quá! v́ đau quá! v́ nhục quá! v́ phẫn nộ quá! v́ tang thương quá! v́ không phải chỉ một người cha lên rừng lượm hái mà hàng chục triệu người cha đang lượm, đang hái trong rừng sâu. Hái ǵ? Hái “trái ngọt rồi quả độc hại, nhặt quả khô, hái quả chín, chăm sóc quả tươi” Bức tranh vẽ đoạn đường khổ nhục của một dân tộc chỉ có hai mầu đỏ và đen. Máu và chết. V́ “bọn thợ săn dưới chân núi lăm le đốt rừng, vượn nai mễn rồi không c̣n đất sống, tiếng kêu la xé ḷng mỗi ngày ….  núi rừng oằn ḿnh đau đớn ….”

Thú c̣n không sống nổi, người biết đi về đâu???? Hay, theo một nghĩa khác “thú c̣n không thương thú, chờ ǵ khi thú biết thương người?”

Tôi hết chữ để viết về nửa phần sau của bài thơ “Mỗi ngày lên rừng lượm hái”, xin chỉ chép tiếp ra đây cho trọn đoạn đường c̣n đầy khổ nhục: 

“ … Có tôi nh́n mỗi ngày khóc theo.

Mỗi ngày tôi lên ngồi trên đỉnh

núi, cắm cúi đọc sách hy vọng

cho sớm qua một kiếp người, nghe

những tiếng trần gian vọng từ phương

xa tới, tiếng vui tiếng buồn, tiếng

than thở tiếng cằn nhằn, có cả

tiếng người vọng từ ngh́n năm trước 

c̣n khô khốc mùi giấy, vang vọng

chung với những tiếng người ngợi ca,

tiếng người la mắng. Mỗi ngày tôi

lên rừng lội suối, moi giữa tầng 

tầng lá vàng lá xanh, nhặt ra

từng chữ, nâng lên ngắm nghía trầm

trồ, chữ này nặng, chữ kia nhẹ,

chữ nọ dịu dàng, chữ kia thương 

tổn, chữ này tuổi thọ trăm năm

chữ kia xưa cổ nhiều thế kỷ,

chữ này bán được, chữ kia khó

bán, với ẩn hiện những khuôn mặt 

người – hốc hác, đớn đau, vui mừng …  

trần gian buồn như tre trúc

có tôi giữa đời ngồi khóc

nghe sông suối chảy trong ngực

thấy rừng mọc dựng thành tóc 

mỗi ngày lên rừng lượm hái ….”  

Ông Phan Tấn Hải ơi! Ông là ai? Ở đâu? Đă ra khỏi khu rừng thống khổ chưa? Có biết bọn thợ săn đă lập tức đốt rừng, vượn, nai, mễn không c̣n đất sống?

  Trần gian như thế nên Phật mới thị hiện Đản Sanh. 

Nam Mô Lâm Tỳ Ni Viên Vô Ưu Thọ Hạ Thị Hiện Đản Sanh

Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Tháng 5, 2005   

Mùa Phật Đản lần thứ 2629

 

TIẾNG SƯ TỬ HỐNG

Giữa rừng già vô minh

Những gịng chữ này, từ xúc cảm vô bờ khi được nghe gịng nhạc Trần Quan Long viết từ thơ thiền-sư Thích Tuệ Sỹ. Nhạc sỹ TQL đă từng phổ nhiều thơ đạo, thơ thiền của nhiều vị cao tăng, cư sỹ, thi sỹ và tôi đă từng được nghe, nhưng với thơ của Thiền-sư Thích Tuệ Sỹ th́ đây là lần đầu. Và cũng là lần đầu tôi đang làm cái công việc mà từ hơn hai mươi năm nay, đối với tôi là tối kỵ. Đó là việc nói về bạn ḿnh! Tối kỵ, v́ tự thể việc nói về bạn bằng sự hài ḷng thôi, cũng đă thường bị kết tội ngay là “áo thụng vái nhau” trước khi được xét việc khen chê này đúng hay sai. Tối kỵ, v́ theo tinh thần Vô Ngă của nhà Phật, cái Ta phải bỏ mới mong thấy được Người; thấy được người rồi phải bỏ luôn mới đạt cái Không. Đă biết thế, sao tôi lại đang làm cái việc chẳng nên làm này???

Tôi hiểu rằng ngôn ngữ vốn vong thân nhưng cũng không thể phủ nhận đó là một, trong những phương tiện để chúng ta t́m nhau, thấy nhau. Thấy được nhau rồi th́ ngôn ngữ sẽ thành vô ngôn, như đă qua sông phải bỏ bè. Thông thường, muốn chứng tỏ công tâm khi tŕnh bày điều ǵ, chúng ta thường mở đầu rằng “Khách quan mà nói ….” Nhưng ngay trong nhóm khách quan đó đă có ḿnh, tức là đă có chủ quan rồi! Thế nên, có lẽ đúng nhất, với những gịng này, chỉ là tôi ngỏ lời, xin được chia xẻ xúc cảm của ḿnh từ thơ Thiền sư Thích Tuệ Sỹ đă chắp cánh cùng nhạc Trần Quan Long bay vào cơi bao la, không phải chỉ ở cơi Đạo, cơi Thiền mà c̣n ngay nơi cơi Ta Bà khổ nhục này nữa. Nguồn xúc cảm đang cuồn cuộn trong tôi không ở sự khen, chê, hay, dở mà là nguồn kỳ diệu h́nh như từ triền non cao, từ thác lũ, từ gịng suối êm hay từ vực sâu thăm thẳm, tôi không biết nữa! Xin hăy cho tôi chia xẻ như đă từng chia xẻ những bước chập chững trên hành tŕnh t́m về Trung Đạo.

Thi phẩm “Giấc Mơ Trường Sơn” của Thiền-sư Thích Tuệ Sỹ là h́nh ảnh và âm thanh Tiếng Sư Tử Hống giữa rừng già vô minh. Bẩy bài thơ chọn lọc từ thi phẩm này vừa chắp cánh. Vâng, thơ đă cùng với nhạc mà chắp cánh. Gịng thơ nhạc này không chỉ cùng tôi ở góc bếp, ngoài vườn, trong thành phố, trên xa lộ …v….v…. mà c̣n ở lúc tụng kinh, khi ngồi thiền, lúc mặt trời lên, khi trăng sáng, lúc chiều xuống, khi đêm thanh, lúc tỉnh, khi mộng, lúc vui, khi buồn …… Gịng thơ nhạc này tôi không chỉ “nghe” qua âm thanh mà tôi “nghe” thấy ngay trong tĩnh lặng. Tôi đă tự kiểm chứng nhiều lần, trong đêm im vắng, cùng với trăng khuya, gịng symphony 4/4 ở cung La Thứ bất chợt chuyển qua 3/4 ở cung La Trưởng đă quằn quại cùng những câu thơ:

 “Ngày mai sư xuống núi

Áo mỏng sờn đôi vai

Chuỗi hạt ṃn năm tháng

Hương trầm lỡ cuộc say …..”

Tôi không biết đâu là thơ, đâu là nhạc nữa khi ngay nơi bóng trăng xuyên qua khung cửa cũng như nghe được mênh mang tiếng vĩ cầm vút cao chở lời thơ uất nghẹn “…Cho hết đêm hè trông bóng ma

Tàn thu khói mộng trắng Ngân hà

Trời không ngưng gió chờ sương đọng

Nhưng mấy ngh́n sau ố nhạt nḥa …”       

Hay tiếng dương cầm thánh thót quyện vào âm thanh hồ cầm trầm thống khi cùng với thơ:

 “…Đếm tóc bạc tuổi đời chưa đủ

Bụi đường dài gót mỏi đi quanh

Giờ ngó lại, bốn vách tường ủ rũ

Suối rừng xa ngược nước xuôi ngàn ..”

Và hầu như lần nào tôi cũng cảm nhận ḷng ḿnh đang âm thầm lệ chảy khi tiếng mơ nhẫn nhục ḥa trong gịng vĩ cầm mà tụng những câu:

 “… Quân hành đạp nát tà dương

Khúc ca du tử bẽ bàng trên môi

T́nh chung không trả thù người

Khuất thân cho trọn một đời luân lưu …”

Gịng nhạc, vẫn như lời kinh, ngay cả khi chuyên chở những câu:

 “… Tôi vẫn đợi suốt đời quên sóng vỗ

Quên những người xuôi ngược

Thái B́nh Dương

Người ở lại giữa ḷng tay bạo chúa

Cọng lau gầy trĩu nặng ánh tà dương…”

Cũng như thế, tiếng vĩ cầm quấn quưt âm thanh vi vút của sáo, dồn dập nhịp 4/4 ở cung La Trưởng như tải trên vai hết những đau thương của thơ rồi bất ngờ tiếng Oboe thổi trầm buồn ở những nốt nhạc thấp mang tinh thần tâm từ bi độ lượng:

 “…Ngơ vào qua khóm trúc

Cửa khép vượt đường mây

Tá túc trăng hờn nhện

Nghiêng nghiêng áo lụa dài

Trúc già ngọn phơi phới

Trời hận tuôn mưa rào

Nặng trĩu t́nh tơ nước

Trúc già lặng cúi đầu”

Nhịp luân vũ 3/4 thường được người viết nhạc xử dụng để diễn tả sự mênh mang, diễm lệ nhưng ở đây, bản nhạc cuối trong CD Tuệ Ca viết từ bài thơ mang tựa đề “Bài Ca Cuối Cùng” lại dùng nhịp chẻ, cung Mi Thứ là cung bực nức nở, nghẹn ngào, tiếng đàn Harp rơi hững hờ giữa gịng vĩ cầm xoáy buốt như không ǵ ngăn nổi cuồng lưu từ những lời thơ máu lệ:

 “Chim trời xếp cánh

Hát vu vơ mấy tiếng trong lồng

Nhớ măi rừng cây thăm thẳm

Ủ tâm tư cho hạt thóc cay nồng

Rát bỏng với nỗi hờn khổ nhục

Nó nhịn ăn

Rồi chết gục …”    

Tôi không biết nhạc! Có lẽ v́ thế mà tôi biết nghe (theo luật bù trừ cổ nhân thường nói). Tôi trân trọng cảm tạ người thơ, Thi-sỹ Thiền-sư Thích Tuệ Sỹ và người nhạc, nhạc sỹ Trần Quan Long, trong cơ duyên nhiệm mầu nào đă cho đời một tặng phẩm. Người đầu tiên được hưởng là tôi (cũng do cơ duyên kỳ diệu), tôi cảm thấy rất rơ là ḿnh sẽ có tội khi giữ tặng phẩm này cho riêng ḿnh. V́ thế, qua không gian bao la, tôi hướng về trời Nam đảnh lễ Thượng Tọa Thiền sư Thích Tuệ Sỹ, và nơi đây, dưới khung trời Tự Do, với nhạc sỹ Trần Quan Long, tôi xin phép hai vị cho tôi được thực hiện tặng phẩm này dưới dạng thức CD mang một danh xưng đúng nghĩa nhất: TUỆ CA.

Với chúng tôi, đây là một tặng phẩm. Vâng, TUỆ CA sẽ là một tặng phẩm nên chư liệt vị nào muốn nhận, xin chỉ gửi cước phí về chúng tôi qua:

Gió Đông

13602 Brazo Rd,

La Mirada, Ca 90638, USA

tặng phẩm sẽ đến tay quư vị.

 

Cuối cùng, trên tất cả nghĩa và vô nghĩa của nhân gian chỉ c̣n một điều vô h́nh, vô tướng, vô thanh, mà là tất cả.

Đó là Trí Tuệ Bát Nhă.

 

Vô vàn trang kính

Diệu Trân

Tháng tư 2005

 

 

 

 

 

 

 

HƯƠNG TRẦM LỠ CUỘC SAY

Tiếng động lạ trong đêm khiến tôi thức giấc. Thật ra, tôi chưa hẳn ngủ. Sau giờ thiền đêm, tôi nằm xuống, gối đầu trên tọa cụ, mơ màng về một cảnh trí nào không rơ rệt. Và chợt nghe tiếng động ngoài vườn, nơi từ pḥng ngủ, tôi có thể mở cửa bước ra. Cả hai việc liên đới với nhau: tiếng động và giấc ngủ, tôi đều không thể xác quyết là thực hay mộng. Nhưng đă thức và đă nghe, tôi khoác thêm áo, bước ra vườn sau.

Trăng khuya nơn nà như giải lụa mỏng phủ hờ trên vạn hữu. Trăng vừa đủ để tôi thấy mờ ảo những đóa quỳnh hương trắng muốt, ngào ngạt trong đêm, bụi tre Mạnh Tông xanh mướt, đứng lặng thinh, vững chăi cuối vườn bên hồ sen im lắng với những bông đầu mùa đă vươn lên từ mấy ngày nay, đang chờ tia nắng ấm để hiến tặng hương sắc cho đời. Tôi ngước nh́n bầu trời đầy sao và chợt mường tượng được âm thanh của tiếng động vừa rồi là tiếng vỗ của cánh chim đơn độc. Không phải tiếng vỗ cánh b́nh thường mà là tiếng vỗ bi thương của tai nạn, của đau đớn, của uất hờn, của những ǵ ngoài chờ mong, bất toại ư. Tôi đă từng được nghe âm thanh này một lần, ở ngôi nhà cũ, trong khi đang làm vườn. Sau tiếng kêu bi thương, cánh chim lao xuống  góc vườn. Tôi chạy đến. Nó nằm bất động, nhưng c̣n mở mắt nh́n tôi. Tôi bước rất chậm đến gần nó, muốn ôm nó lên, muốn truyền tới nó chút  ân cần, yêu  thương cuối cùng nhưng nó lại dùng tàn lực cho cử chỉ muốn thoát chạy. Tôi đành ngồi xuống, và rất thận trọng, lùi nhẹ, khuất sau bụi hồng. Tôi nghĩ, ít nhất, không làm ǵ được cho nó th́ cũng đừng để nó phải sợ hăi. Nhưng ngồi sau bụi hồng, tôi ngạc nhiên thấy nước mắt ḿnh lă chă tuôn rơi. Một con di điểu sắp được hóa kiếp mà cũng khiến tôi mềm ḷng đến thế này th́ tôi lấy sức đâu mà chống chỏi với muôn vàn hệ lụy trần gian! Điều đó ám ảnh tôi rất lâu, rồi tôi mới hiểu ra rằng không phải tôi chỉ bi lụy v́ phải chứng kiến con chim hóa kiếp, mà tự thẳm sâu đáy ḷng, chính là tôi phẫn nộ với ḿnh trong ư nghĩ, nh́n thấy những đau thương mà bất lực, mà bó tay, mà thụ động, nhu nhược chờ sự tàn hại tất đến trong hiện hữu vô dụng. Tôi nhận ra điều này do t́nh cờ liên tưởng đến bài pháp khi xưa Đức Phật đă thuyết cho nhà vua Pasenadi nghe về bốn ngọn núi bao quanh. Đức Phật hỏi vua “nếu trong cùng một lúc, quân lính ở bốn cửa thành đông, tây, nam, bắc cùng chạy về cấp báo rằng có bốn ngọn núi vĩ đại từ bốn phía đang lừng lững tiến về kinh đô và càn quét mọi thứ khi núi đi qua. Nghe tin dữ đó th́ Bệ Hạ sẽ làm ǵ?” Sau một thoáng ngỡ ngàng, nhà vua thành thật thưa rằng “Con sẽ sống thật xứng đáng những thời gian cuối ngắn ngủi đó.” Nghe thế, Đức Phật mới mỉm cười từ ái mà bảo rằng “Bốn ngọn núi đó chính là sinh, lăo, bệnh, tử đấy. Tuy mọi người đều biết không ai qua khỏi cái chết nhưng vẫn không ngừng tranh giành, thù hận, dẫm đạp lên nhau mà phải đợi khi cái chết đến kề mới tỉnh ngộ lẽ vô thường.”

Chính bài pháp ngắn này đă là tha lực từng giúp tôi thêm ư chí để ḥa đồng, chia xẻ với tha nhân trong đời sống vốn quá nhiều phức tạp này. CHO đă khó, NHẬN c̣n khó hơn nếu ta không hiểu được giá trị của cho và nhận trong Lục Độ Ba La Mật th́ chúng ta sẽ chẳng thể hiện được từ ái với nhau trong quăng đời vô thường ngắn ngủi.

Bên hồ sen, đêm thơm ngát trăng khuya, tĩnh lặng và hiền ḥa, không có dấu hiệu ǵ của bất trắc, khiến tôi nghi ngờ tiếng động lạ tôi tưởng vừa nghe thấy là không thật. Tiếng vỗ của cánh chim kêu thương cũng không thật. Đó chỉ là những âm thanh ẩn dấu trong ḷng, phút nào nh́n suốt ḷng ḿnh nhất th́ sẽ nghe thấy. Có lẽ ai cũng có cho ḿnh một thế giới vô h́nh riêng tư đó. Chỉ nhận ra hay không mà thôi.

Tôi đưa tay, khuấy nhẹ mặt nước hồ. Nước sóng sánh lung linh và bóng trăng vỡ vụn. Tôi đă ngu si, tiếc nuối bóng trăng tan mà quên rằng vành trăng trên cao kia mới thực là trăng, và trăng ấy c̣n nguyên vẹn. Ư tưởng này như lằn chớp, không hề báo hiệu, mà đưa tôi về giữa  khung trời thơ diễm tuyệt, hùng tráng, nơi không gian mênh mông bất tận ẩn dụ qua h́nh hài khắc khổ của vị cao tăng đang được bao tấm ḷng Phật tử muôn phương hướng về. Toàn bài thơ “Hạ Sơn” của Thượng tọa Tuệ Sỹ mà tôi vừa đọc trước khi tọa thiền, chợt hiện lên rơ rệt từng gịng, vằng vặc như trăng:

Ngày mai sư xuống núi

Áo mỏng sờn đôi vai

Chuỗi hạt ṃn năm tháng

Hương trầm lỡ cuộc say

B́nh minh sư xuống núi

Tóc trắng hờn sinh nhai

Phương đông mặt trời đỏ

Mùa hạ không mây bay

Ngày mai sư xuống núi

Phố thị bước đường cùng

Sư ho trong bóng tối

Điện Phật trầm mông lung

B́nh minh sư xuống núi

Khóe mắt c̣n rưng rưng

V́ sư yêu bóng tối

Ác mộng giữa đường rừng

Khi đọc bài này, tôi đă không hiểu, v́ khựng lại ở câu “Hương trầm lỡ cuộc say”. Hương trầm, có thể tượng trưng Đạo Phật, cửa Phật, đời tu sỹ, ư nguyện xuất trần ..v…v… tùy theo ư tưởng mà tác giả muốn chuyên chở. Nhưng “Lỡ cuộc say” th́ tôi không rơ lắm. Tại sao lại “lỡ”? Tại sao lại “cuộc say”? Ngài muốn gửi gấm ǵ qua câu thơ này?

Trên một nghĩa nào đó, thơ có phải là thiền không?

Cơi thiền vốn im tiếng.

Cơi thơ vốn ẩn lời.

Nếu nâng thơ lên để chỉ cảm nhận cái đẹp mênh mang của suối nguồn; Nếu ngồi xuống để chỉ an nhiên đi vào tịnh mặc của Chân Như th́ thiền sẽ mở cửa, thơ sẽ bước vào. Hồ Điệp hay Trang Tử? Thi sĩ hay Thiền Sư? Khởi niệm như thế đă mặc nhiên hiện ra ngă rẽ của dị biệt và đồng nhất mất rồi! Thi sĩ sống với thơ đă là chọn sự ngăn cách với phiền năo hẹp ḥi của thường t́nh thế gian; Thi-Sĩ-Thiền-Sư c̣n phải dũng mănh hơn nữa khi quyết tâm ly gia, khoác áo nâu sồng xuất thế gian mà không rời thế gian pháp, mang đại nguyện, trên phụng sự đạo pháp, dưới cứu khổ ta-bà.

Tận dụng được ḷng hiến dâng giữa đạo và đời là sự diệu kỳ cao cả, thế nhân chỉ có thể nh́n ra nét mầu nhiệm viên dung đó khi tâm thoát khỏi ṿng biệt phân hư luận. Cám ơn đêm và trăng. Đêm thơm và trăng lạnh đang giúp tôi nhẹ nhàng mở từng cánh cửa vô h́nh, cho tôi nghe được tiếng vỗ bi thương của cánh chim đơn độc đêm nay là những lời thơ này đây, thông điệp của Thi-Sĩ-Thiền-Sư Tuệ Sỹ gửi cho chúng ta về pháp nạn quê nhà. Ngài có muốn hạ sơn đâu nhưng v́ “Hương trầm lỡ cuộc say” mà phải xuống núi cứu đời. Ôi, chữ “lỡ” của Thiền Sư đă nói lên trọn vẹn Tâm Bồ Đề từ bi vô lượng. Thế nhân dùng chữ “lỡ” thường để tỏ ḷng hối hận về điều lẽ ra không nên làm; nhưng Thiền Sư “lỡ” phát đại nguyện lại dấn thân vào cơi ác ngũ trược, quyết tự độ rồi độ tha th́ dù khổ lụy thế nào cũng không thối chuyển. Và ở phút diệu kỳ khi Thiền Sư “gặp” Thi Sĩ mới thi vị hóa đến mức tuyệt hảo giữa “lỡ cuộc say” miệt mài của thế nhân với đại nguyện tải đạo cứu đời của người con Phật. Có lẽ xưa, Trang Tử hóa bướm cũng ở phút giây này mà thôi.

Cánh cửa mở tới đây tôi mới thấy được bước đi thong dong mà dũng mănh của ngài. Với thanh Gươm Bát Nhă, Thiền Sư gửi cho chúng ta một thông điệp Vô Úy giữa tang thương cùng cực, qua những gịng thơ tiếp:  

 “B́nh minh sư xuống núi

Tóc trắng hờn sinh nhai

Phương đông mặt trời đỏ

Mùa hạ không mây bay

Ngày mai sư xuống núi

Phố thị bước đường cùng

Sư ho trong bóng tối

Điện Phật trầm mông lung”

Ngài dùng h́nh ảnh nhà sư trong lao tù để đưa ra toàn bộ thảm trạng của Quê Hương Dân Tộc và Đạo Pháp đang bị giới lănh đạo thô bạo, vô minh nhận ch́m xuống vực sâu  khổ nhục, đói nghèo, tù đầy, tăm tối. Trong vũng lầy oan nghiệt đó, những trưởng tử Như-Lai đă nhỏ lệ v́ yêu thương chúng sinh mà không t́m sự giải thoát riêng ḿnh. Các ngài đă xuống núi, thể hiện tinh thần Bi Trí Dũng giữa rừng già đầy thú dữ hiểm độc hung tàn, nên trăng khuya cũng nhạt nḥa với đoạn thơ cuối:

B́nh minh sư xuống núi

Khóe mắt c̣n rưng rưng

V́ sư yêu bóng tối

Ác mộng giữa đường rừng.

Trên lối trúc về pḥng, tôi nghe được trong thầm lặng câu chú Bát Nhă “ Gate. Gate. Paragate. Parasamgate. Bodhi. Svaha.”

Tháng Tư 2005

 

TÓC TRẮNG NHỆN TƠ L̉A

 Đây là câu thơ cuối đoạn hai, trong năm đoạn, bài “Trúc và Nhện” của Thiền- sư Tuệ Sỹ. Tựa bài thơ cho tôi ấn tượng của sự tương phản. Trúc, tượng trưng người quân tử, ḷng cương trực, chí bất khuất (vô trúc sử nhân đọa tục); nhện là loài nhỏ bé, tầm thường, xuất hiện nơi đâu là tạo rác rưởi bụi bặm nơi ấy. Thế mà bài thơ năm chữ của vị Thiền-sư khả kính lại để nhện giăng tơ bên người quân tử, hẳn là ngài phải ẩn dụ nỗi niềm ǵ.

Bạn muốn tôi đọc cho bạn nghe ư? Chiều nay gió mát quá, chúng ta hăy ra vườn uống trà rồi tôi sẽ đọc nhé!

Đây, bài “Trúc và Nhện”, Thiền-sư Tuệ Sỹ viết thế này:

Nắng sớm in tường bạc

Trúc gầy ngả bóng xanh

Tâm tư lắng tĩnh mặc

Tơ nhện buông xuôi cành

 

Trúc biếc che ngày nắng

Hương chiều đuổi mộng xa

Phương trời nhuộm ráng đỏ

Tóc trắng nhện tơ ḷa

 

Gió khẽ lay cành trúc

Hương vàng ánh nhện tơ

Buông rời giấc tịnh tọa

Nghe động phương trời xa

 

Ngơ vào qua khóm trúc

Cửa khép vượt đường mây

Tá túc trăng hờn nhện

Nghiêng nghiêng áo lụa dài

 

Trúc già ngọn phơi phới

Trời hận tuôn mưa rào

Nặng trĩu t́nh tơ nước

Trúc già lặng cúi đầu.

Đặt tách trà xuống, bạn nói một câu không ăn nhập ǵ với bài thơ bạn vừa yêu cầu tôi đọc cho nghe:

- Ḱa, con hoàng-anh đậu bên bờ giậu có một ḿnh thôi ư?

May là chúng ta đă hiểu nhau đủ, để tôi có thể biết chắc rằng câu nói vô thưởng vô phạt của bạn là cốt che giấu xúc động trong ḷng, chứ không phải tôi đọc thơ mà bạn hờ hững chẳng buồn nghe. Đúng như tôi nghĩ, bạn lại đang tự nói:

- Nó không một ḿnh đâu v́ nó biết các bạn nó đang vỗ cánh trên khắp vùng trời bao la kia.

Bạn nh́n tôi đăm đăm khi nói như thế. Bạn pha trà đậm quá, nhấp hớp đầu, tôi phải nhăn mặt, vậy mà hậu vị lại ngọt lịm như những bài học, mới nghe qua, chúng ta thấy khó chấp nhận, nhưng hiểu ra rồi mới thấm thía đạo vị. Như tuần trước chúng ta học về sự khổ đau. Thầy nói “có hai loại khổ đau là khổ đau vô ích và khổ đau hữu ích” chúng ta đă nh́n nhau, cùng khởi niệm nghi ngờ. Khổ đau là khổ đau, sao c̣n có khổ đau vô ích hay hữu ích nữa! Cùng lắm th́ chỉ chấp nhận được loại đầu v́ khi đă bị khổ đau là vô ích rồi; nhưng khổ đau mà c̣n hữu ích là thế nào?

 Không ngờ bài học đó lại đang cho chúng ta thấy được phần nào niềm bi phẫn của vị sứ giả Như Lai, người mang đại nguyện vào đời, dàn trải nỗi thống hận của Quê Hương Dân Tộc qua thi ca thẳm sâu trí tuệ. Nào đâu là trúc? Nào đâu là nhện? Trúc dẫu gầy vẫn ngả bóng xanh, vẫn che ngày nắng, vẫn cảm thương gió lay ánh nhện, mưa trĩu tơ vương. “Tóc trắng nhện tơ ḷa” có phải là tơ nhện trắng hay chính là h́nh ảnh vị sư già mỏi ṃn trong ngục tối nên thế nhân mới thấy được tóc trắng sương mai? “Ngơ vào qua khóm trúc” có phải là tinh thần lối trúc Kỳ Viên Tự nơi Thái Tử Kỳ-Đà và Trưởng gỉa Cấp Cô Độc đă xây dựng để cúng dường Đức Phật và Tăng đoàn khi xưa? Khu vườn đó có-cửa-mà-không-cửa. Đó là Vô-Môn-Quan. “Cửa khép vượt đường mây”. Tội nghiệp thay cho những chúng sanh vô minh đă đem khóa trần tục mà khóa cửa thần tiên, đem sức mạnh, dọa nạt, tra tấn, tù đầy mà mong bức tử những điều bất tử.

Bạn hỏi tôi có ôn bài vừa học để hiểu được đoạn thơ cuối không? Bạn ơi, chúng ta hăy hướng về trời Nam, đảnh lễ vị Thiền-sư đang thể hiện trọn vẹn Bồ-Tát-Hạnh, dùng tấm thân vô thường làm thuyền Bát Nhă, tự hiến ḿnh thành nỗi khổ đau cho muôn người. Đây là nỗi khổ đau được nuôi dưỡng bằng ḷng từ bi để phát triển Tâm Bồ Đề cứu độ chúng sanh. Theo bài chúng ta vừa học th́ đây chính là nỗi khổ đau hữu ích, ngược lại với sự khổ đau vô ích do luyến ái vị kỷ gây ra, chỉ khiến tâm hồn ta tàn hoại.

Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ không phải chỉ là một vị Thiền sư trí tuệ, khả kính. Ngài c̣n là một thi sỹ nên trên phương diện nghệ thuật, nếu chúng ta nh́n ngài qua phong thái một Thi- Sỹ-Thiền-Sư th́ ta có thể tin rằng ngài dễ dàng đạt tới tuyệt đỉnh nghệ thuật v́ thông thường “người nghệ sỹ chưa thể đạt tới tuyệt đỉnh nghệ thuật nếu chưa đạt tới tuyệt đỉnh tâm linh” phải thế không bạn? Bạn thử đọc lại bốn câu kết, bạn sẽ đồng ư với tôi ngay:

Trúc già ngọn phơi phới

Trời hận tuôn mưa rào

Nặng trĩu t́nh tơ nước

Trúc già lặng cúi đầu.

Bạn có thấy đâu là nghệ thuật, đâu là tâm linh không? Hay cả hai đă quyện chặt vào nhau thành niềm thống hận mà ngài phát nguyện tải nặng trên vai? Ngọn trúc già vẫn bi tráng phơi phới với không gian, thời gian dù trời hận có tuôn mưa rào. Nhưng ngọn trúc đó sẽ quằn quại, sẽ đớn đau v́ “t́nh tơ nước”. 

Trong buổi chiều nhiều gió đó, bạn và tôi đă ngồi im lặng bên nhau rất lâu, tận dụng mọi hiểu biết cạn cợt mới thấp thoáng thấy sự có mặt tưởng là vô t́nh của con nhện, mà đó có thể chính là tuyệt đỉnh nghệ thuật qua ẩn dụ “tơ nhện mong manh” để nói đến “tơ ḷng trĩu nặng” t́nh non nước. Và chỉ có ḷng xót thương trĩu nặng đó mới khiến trúc già lặng cúi đầu!

Biết được sự hiến dâng bi tráng như thế, trong chúng ta có ai đă nghe gió nhắn, lời trầm thống này chưa:

“Ơi người cắt cỏ ở bên sông

Nước cuộn ngoài khơi có bận ḷng

Phấn liễu một thời run khóe mọng

Hương rừng mờ nhạt rải tầng không.”

Tháng tư 2005  

 

KHUẤT THÂN CHO TRỌN MỘT ĐỜI LUÂN LƯU

 

Tôi đang đọc một bài thơ th́ có tiếng gơ cửa. Người bạn đạo đến thăm như đă hẹn. Chắp tay xá nhau xong, tôi sẵn trớn, đọc tiếp luôn cho hết hai câu cuối:

T́nh chung không trả thù người

Khuất thân cho trọn một đời luân lưu.

Bạn có vẻ muốn đổi đề tài. Tôi hiểu rằng bất cứ ai, nếu bất chợt nghe những câu thơ như thế này th́ đều có ngay cảm nghĩ rằng thơ ủy mỵ quá, buồn quá, mang tinh thần nhẫn nhục quá. Có lẽ bạn muốn chúng ta nói chuyện ǵ vui hơn, thực tế hơn hoặc là ta trải tọa cụ cùng ngồi thiền cũng được. Tôi chiều bạn, đề nghị tọa thiền ngoài vườn bưởi.

Chiều xuống rất mau, nắng đă tắt và bầy chim xôn xao rủ nhau về tổ. Vườn im lắng thoảng hương bông bưởi ngọt ngào quyện hương ngâu ngan ngát. Cùng ngồi trong thế kiết già, bạn nh́n tôi, mỉm cười:

- Cảnh nên thơ quá, làm sao để “tâm không xúc cảnh” được đây.

Tôi cố t́nh làm nghiêm, khi nhắc:

- “Ngoài dứt muôn duyên, trong bặt nghĩ tưởng, tâm như vách tường, mới là vào đạo”

Tuy nói vui với nhau như thế, nhưng chúng tôi cũng đă truyền được năng lượng cho nhau để thời thiền đó lắng sâu trong chánh niệm và ngồi lâu hơn chúng tôi tưởng. Khi xả thiền th́ trăng non đă trải quanh vườn những giải lụa ngà mềm mại. Bạn đưa cả hai tay lên không như muốn vuốt ve ánh trăng bạc huyền ảo này. Tôi không cầm ḷng được, đă trở lại chuyện cũ và đọc hai câu đầu của bài thơ:

Nằm ôm một bóng trăng gầy

Vai nghiêng tủi nhục hờn lay mộng tàn

Bây giờ th́ bạn có vẻ không từ chối nói chuyện thơ với tôi. Không biết bạn đổi ư v́ thiền hay v́ trăng? Nhưng tôi ngạc nhiên khi bạn xác định:

- Không, v́ thơ đấy. Thơ đang tự nói rồi, có phải bài lục bát “Một Bóng Trăng Gầy” của Thiền sư Tuệ Sỹ không?

Để trả lời bạn, tôi đọc tiếp:

Rừng sâu mấy nhịp Trường Sơn

Biển đông mấy độ triều dâng ráng hồng

Bạn ngắt một bông hoa ngâu, bối rối mân mê trong tay và nói, như tự trách ḿnh:

- Đọc thơ của Thầy Tuệ Sỹ mà hững hờ như tạt qua quán nước đầu làng, ta sẽ tưởng rằng thơ của Thầy bi lụy quá; nhưng đọc bằng tâm ân cần mới thấy ẩn dụ sau những gịng lệ từ bi đó là sự “im lặng sấm sét” của dũng khí Như Lai. Thơ của Thầy đúng là những tiếng khóc. Nhưng Thầy khóc cho ai??? Khi xưa, Thái Tử Tất Đạt Đa đi thăm ngoài bốn cửa thành, chứng kiến bốn cảnh khổ năo của chúng sinh là sinh, lăo, bệnh, tử, ngài đă rơi lệ trên đường về hoàng cung. Chính những giọt lệ từ ḷng xót thương đó đă thúc đẩy Thái Tử quyết cắt ái ly gia t́m con đường giải thoát.

Bạn đă khai quặng, thấy được hạt ngọc rồi! Thơ đă theo bạn vào thiền. Bạn đă quán chiếu, đă nh́n thấy Bồ Tát. Một vị chân tu từng mang bản án tử h́nh v́ không thể nói sai, nói khác về đạo lư, về tư cách, về giá trị tâm linh, phải là người đă liễu ngộ hạnh vô úy. Vị ấy không thể khóc v́ buồn rầu sợ hăi cho ḿnh. Vị ấy đang khóc cho toàn thể chúng sinh. Nước mắt của vị ấy là nước mắt Quán Thế Âm khi nghe tiếng kêu thương:

Khóc tràn cuộc lữ long đong

Người đi c̣n một tấm ḷng đơn sơ?

Máu người pha đỏ sắc cờ

Phương trời xé nửa giấc mơ dị thường

Quân hành đạp nát tà dương

Khúc ca du tử bẽ bàng trên môi

Bạn thấy ǵ ở đây? Bi đát và cay đắng nhường bao! Quê hương và Dân tộc ta đó! Như đàn chim vỡ tổ, chúng ta ĺa nhau, kinh ngạc trước sự tàn khốc vô lường đổ ập xuống. Xương máu bao sinh linh đă pha đỏ sắc cờ ma vương đó, máu từ KẺ Ở rừng sâu tù ngục, máu từ NGƯỜI ĐI biển đông hăi hùng, máu từ ḷng mẹ, thân cha, máu nhuộm sơn hà, máu loang hồn đất ….. Vậy mà, vị sứ giả Như Lai vẫn thể hiện Tứ Vô Lượng Tâm và hạnh thứ ba trong Lục Độ Ba La Mật để nói rằng:

T́nh chung không trả thù người

Khuất thân cho trọn một đời luân lưu.

Câu kết của bài lục bát đẹp như nét thảo trên bức tranh lụa Sơn Lâm. Núi rừng hùng vĩ nhưng sương mây th́ nhẹ nhàng mờ ảo. Người ngắm tranh sẽ thấy núi chưa cao, rừng chưa rậm nếu sương không rủ và mây không bay! Trong tương phản luôn ẩn dụ những hài ḥa cần thiết, giữa tàn phá luôn có vun bồi, giữa ác độc luôn có từ bi, giữa vô minh luôn có trí tuệ. Sự hài ḥa thể hiện tùy theo hạnh nguyện mỗi đối tượng. Người con Phật tất đi theo đường Phật dạy, dùng TRÍ tuệ nh́n ra sự sai trái, DŨNG cảm nói lên điều sai trái và đem ḷng từ BI chuyển hóa ác nghiệp.

Khi xưa, Đức Phật đă bao lần bị người em họ là Devadatte mưu hại mà ngài không hề thù hận, ngay cả lần Devadatte quyết hạ độc thủ bằng cách đón đường Đức Phật nơi ven núi để từ trên cao lăn đá xuống! Tiếng động kinh hoàng khi tảng đá lớn băng băng lăn xuống khiến tăng đoàn hốt hoảng. Đại Đức Anan không c̣n kịp suy nghĩ, chỉ thét lên rồi nhào tới, mong dùng thân ḿnh che chở Đức Phật. Nhưng trước khi tới đích, tảng đá đó đă va vào một tảng khác, tạo thành sức mạnh làm cả hai vỡ tung ra. Chỉ những mảnh vụn thôi, mà khi văng xuống trúng chân trái Đức Phật cũng đủ làm máu tuôn thấm ướt chéo áo ca-sa. Đức Phật và tăng đoàn cùng nh́n lên th́ chỉ c̣n thấy bóng một người đang thoát chạy. Ai cũng biết đó là Đại Đức Devadatte! Vậy mà Đức Phật đă ngăn đệ tử thân tín là Đại Đức Moggallana khi Đại Đức định chạy lên núi bắt Devadatte để trị tội. Đó có phải là “T́nh chung không trả thù người”, nhưng “khuất thân” kham nhẫn chẳng phải để ẩn tránh mà là đem trọn cuộc đời đă phát nguyện này, cùng luân lưu ch́m nổi với chúng sinh mới tạo cơ duyên hóa độ.

 

Rót tách nước trong, đặt trên ban thờ Phật, bạn chắp tay, cúi đầu. Nh́n sự im lặng thành khẩn, tôi biết chắc ḷng bạn đang nức nở với câu “Khuất thân cho trọn một đời luân lưu”. 

Có bài pháp nào sống động hơn cho Phật tử ngày nay khi chúng ta c̣n được nh́n thấy h́nh ảnh những Trưởng Tử Như Lai như thế? 

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Tháng tư 2005 

 

 

CHIM TRỜI XẾP CÁNH

Đạo hữu thân mến,

Lâu lắm, tôi không dùng bút để viết ǵ ngoài việc kư tên trả hóa đơn hàng tháng. Ở thế kỷ này, chỉ ngồi vào bàn máy, gơ, rồi nhấn nút là trao đổi thông tin khắp nơi. Vậy mà hôm nay tôi muốn cầm bút để viết thư cho bạn. Hăy khoan hỏi tại sao v́ chính tôi cũng đang tự hỏi ḿnh câu ấy. Chúng ta cùng nhau theo thầy học đạo một thời gian, từng có những lúc bị la rầy v́ những câu hỏi lôi thôi mà đáng lẽ ta đă phải biết rằng, ở chiều sâu tâm linh, có những điều chỉ cảm nhận được hay không, nếu càng cố t́m, nó càng rời xa. Bạn gọi đó là những lúc “ngôn ngữ vong thân”. Tôi đang ở phút đó.

Viết được vài gịng, ngắm nghía thấy chữ xấu quá, tôi vo viên, ném vào sọt rác; xong, lấy tờ giấy trắng tinh khác, ngồi lại ngay ngắn, xoay xoay cái bút Bic cho vừa tầm và viết lại; nhưng tay vẫn run, chữ vẫn xấu, nét nguyệt ngoạc lên xuống vô trật tự! Tôi lại định vo viên ném đi dù biết là khó mà viết đẹp hơn được. Nhưng cái ư định phải viết tay lá thư này cho bạn khiến tôi chấp nhận. Thôi th́, bạn v́ tôi mà ráng đọc nhé!

Thư này sẽ không dài đâu. Tôi chỉ muốn nói đến hai chữ “TỰ DO”. Hai chữ này quư lắm nên ai cũng viết hoa.  Bạn thấy đó, tôi cố gắng nắn nót nên riêng hai chữ Tự Do không đến nỗi tệ giữa những nét ngoằn ngoèo khác. Ở trên đời có rất nhiều thứ mà người này thích, người kia không; và ngược lại. Duy có sự TỰ DO th́ tôi tin rằng không ai là không thích, không mong, không muốn. Có điều, tuy ai cũng biết vậy mà không thời nào không có những kẻ hoặc dùng mưu lược, hoặc dùng sức mạnh để tước đoạt Tự Do của người khác. Mất tiền của, mất danh vọng, mất t́nh thương c̣n có thể t́m cái khác bù lấp nhưng mất Tự Do là mất hết. Thế nên, tước đoạt Tự Do là tội ác lớn nhất và những người mất Tự Do là những người đau khổ nhất. Nhưng bạn biết không, chính v́ mất Tự Do là mất hết nên người bị mất điều thiêng liêng này sẽ không c̣n ǵ để sợ; và v́ không c̣n ǵ để sợ nên họ sẽ có sức bật mănh liệt của đ̣n bẩy.

Chắc bạn sắp thở dài, không biết tôi c̣n lan man những ǵ nữa. Không đâu, tôi sẽ không viết ǵ nhiều nữa mà chỉ chép tặng bạn một bài thơ. À, tới đây th́ tôi đă thấy câu trả lời cho ḿnh và có thể cho bạn, là tại sao tôi muốn viết tay, lá thư này, dù chữ tôi rất xấu. Bạn ơi, v́ tôi muốn khi đọc bạn cảm nhận được sự chia xẻ, sự rung động từ tôi, qua nét chữ. Lá thư tŕnh bày bằng máy điện toán, tuy đẹp đẽ nhưng nó sẽ vô hồn! Ấy, hai chúng ta thường lẩm cẩm như thế đấy.

Bài thơ tôi sắp chép tặng bạn đây, đối với tôi, không phải chỉ là một bài thơ. Đây là bài cáo trạng vạch trần tội ác của con người, bài hịch kêu gọi lương tâm nhân loại, bài kinh chiêu mộ những oan hồn vất vưởng ngay cả KHI CHƯA CHẾT, v́ sống mà không có Tự Do c̣n tệ hơn sự chết!!!! Bài thơ này, mới đọc qua tưởng như chỉ là lời tự thuật của một ông thầy tu bị bứng khỏi am thất, bị buộc cởi áo ca-sa, bị đẩy vào chân tường khổ nhục, bị tước đoạt điều đầu tiên và cuối cùng mà mọi người, mọi loài đều cần có. Đó là TỰ DO. Nhưng nếu bạn đọc lại lần thứ hai, hoặc đọc một lần mà đọc chậm, từng lời thơ sẽ chảy vào cơ thể bạn như liều thuốc độc đang bơm vào gân  máu hay như b́nh nước biển đang truyền sức hồi sinh. Thuốc độc hay nước biển, tùy mỗi người cảm nhận. Ranh giới giữa sự sống và cơi chết mong manh lắm, chỉ là một hơi thở nhẹ mà thôi! Ông thầy tu này đă từng đứng trên bờ Sinh Tử, đă từng bị sự ác độc vô minh nhận ch́m tận đáy vực sâu địa ngục, ở đó, con người chỉ c̣n hai lối thoát: TỬ hoặc BẤT TỬ.

Và ông thầy tu đă Bất Tử v́ ông đă dạy những kẻ vô minh bài học của Tổ Sư Tử thời xưa khi vua nước Kế Tân nghe lời xàm tấu, sách gươm đến hỏi Tổ “Ngài giảng pháp, nói ngũ uẩn đều huyễn, vậy cho ta cái đầu được không?”. Tổ điềm nhiên trả lời “Năm uẩn c̣n không, huống chi cái đầu”. Nói rồi Tổ kê đầu dưới gươm bén cho vua chặt.

Ông thầy tu, tác giả bài thơ tôi sắp chép cho bạn cũng từng mang án tử h́nh. Sau hơn mười lăm năm, với sự tranh đấu quyết liệt của các cơ quan nhân quyền khắp thế giới, những kẻ tước đoạt nhân phẩm của ông đă phải nhượng bộ, nhưng chúng c̣n vớt vát, bắt ông kư vào giấy xin khoan hồng rồi mới thả.

Êm ả như trăng thu nhưng cũng rực lửa như mặt trời, ông thầy tu khắc khổ, ốm yếu đă lạnh lùng, nhỏ nhẹ, xua bàn tay gầy mà tạo nên sức mạnh của cuồng phong sấm sét bằng câu: “Không ai có quyền xét xử tôi; cũng không ai có quyền ân xá tôi”.

Câu nói đó, h́nh ảnh đó đă đi vào lịch sử Việt Nam, nói chung; và lịch sử Phật Giáo Việt Nam, nói riêng.

Đến đây th́ bạn đă đoán được tác giả bài thơ tôi sắp chép tặng bạn là ai. Vâng, bạn đă đoán đúng. Đó là Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, người đang v́ trùng trùng đau hận của chúng sanh mà nhỏ Lệ-Quán-Âm. Bạn đừng vội khóc, hăy b́nh tĩnh đọc đi. Những nét chữ xấu xí nguyệch ngoặc này là tâm tôi đang ở bên bạn đó. Bài thơ trầm thống viết dưới tựa đề:

BÀI CA CUỐI CÙNG

Chim trời xếp cánh

Hát vu vơ mấy tiếng trong lồng

Nhớ măi rừng cây thăm thẳm

Ủ tâm tư cho hạt thóc cay nồng

Rát bỏng với nỗi hờn khổ nhục

Nó nhịn ăn,

Rồi chết gục.

 

Ta đă hát những bài ca phố chợ:

Người ăn mày kêu lịch sử đi lui;

Chàng tuổi trẻ cụt chân từ chiến địa

Vỗ lề đường đoán mộng tương lai

 

Lộng lẫy chiếc lồng son

Hạt thóc căng nỗi hờn

Giữa tường cao bóng mát

Âm u lời ca khổ nhục

Nó nhịn ăn,

Và chết.

 

Ta đă hát bài ca của suối:

Gă anh hùng bẻ vụn mặt trời

Gọi quỷ sứ từ âm ty kéo dậy

Ngập rừng xanh lấp lánh ma trơi.

 

Đêm qua chiêm bao ta thấy máu

Từ sông Ngân đổ xuống cơi người

Bà mẹ xoi tim con thành lỗ

Móc bên trong hạt ngọc sáng ngời.

 

Lồng son hạt cơm trắng

Cánh nhỏ run uất hận

Tiếng hát lịm dần,

Nó đi về vô tận. 

Tôi dừng bút ở đây. Tôi cần quá, một ly nước lạnh, v́ chợt khởi niệm phạm giới khi nghĩ đến hớp rượu mạnh cay nồng, may ra mới bật tràn được những gịng lệ uất hờn từ lâu tiềm ẩn. 

Nam Mô Cầu Sám Hối Bồ Tát Ma Ha Tát.

     Tháng Tư 2005

 

NÚI RỪNG HỢP TẤU 

“Anh cúi xuống, nghe núi rừng hợp tấu

Bản t́nh ca vô tận của Đông Phương.

Chưa cần biết tác giả là ai, nếu chỉ t́nh cờ nghe hai câu thơ này, bạn cảm thấy ǵ? Có đang xúc động như tôi không?”

Điện thư gửi cho bạn chỉ có thế, tôi tưởng đă là ngắn. Năm phút sau, bạn gửi lại, c̣n ngắn hơn “Tuyệt vời! Hùng tráng!”

Nhận hồi âm  ngắn ngủi này tôi đă buột miệng thốt lên “Ôi hạnh phúc!” v́ tôi biết tâm hồn chúng ta đang cùng phím tơ rung. Như con ong say mật, tôi chẳng thể không gọi bạn để chúng ta cùng lắng nghe nhau. Mà chúng ta đă nghe ǵ? Bạn điều chỉnh tôi chính xác lắm! Chúng ta đâu có nghe nhau nói, chúng ta đang cùng nghe núi rừng hợp tấu bản t́nh ca vô tận của Đông Phương.

Khi xưa, trong tăng đoàn của Phật có Đại Đức Baddhiya từng là quan tổng trấn quyền uy tột bực nhưng đă rũ bỏ hết giầu sang danh vọng để theo Phật tu học. Tại rừng Trúc Lâm, Đại Đức Baddhiya cùng Đại Đức Kassapa phát nguyện chỉ thiền quán và ngủ ngoài rừng cây chứ không dựng am thất. Một đêm, sau giờ thiền tập, Đại Đức Kassapa nghe bạn ḿnh thốt lên: “Ôi hạnh phúc! Ôi hạnh phúc!” Một vị sa môn đạo hạnh thường lặng lẽ chuyên cần thiền định mà thốt lên lời bộc phát niềm hân hoan là điều khá bất thường. Hạnh phúc nào mà lớn lao đến thế? Hạnh phúc đó chính là phút nhận chân được sự tự do, tự tại, thanh thản mênh mang tuyệt đối. Đại Đức đă nhận ra khi c̣n là quan Tổng trấn quyền uy nhưng lúc nào cũng mơ hồ thấy sự hiểm nguy, sợ hăi vây quanh. Bây giờ, ngủ giữa rừng cây, bao quanh là núi, trên trời là sao, tâm chánh định an nhiên nên chẳng có ǵ để sợ, bạc tiền danh vọng không buộc ràng nên chẳng có ǵ để mất. Vững chăi như núi rừng, vằng vặc như trăng sao, mênh mông như vạn hữu, tất cả, tuy thầm lặng mà quyện vào nhau, hùng tráng vô song, làm sao mà núi rừng ấy, trăng sao kia chẳng hợp tấu thành bản t́nh ca vô tận?

Không biết khi xưa, Đại Đức Baddhiya thốt lên “Ôi hạnh phúc!” ngài có hạnh phúc như chúng ta không? Bạn phát biểu rằng tác giả hai câu thơ này phải là người chứa trong lồng ngực trái tim lớn mầu hồng. Tôi giả ngây thơ mà hỏi “Sao thế?” Bạn vội vă nói ngay “Núi vẫn đó, rừng vẫn đây tự ngàn năm hùng vĩ nhưng có phải ai cũng nghe thấy núi rừng hợp tấu đâu! Người nghe được bản trường ca vô tận của Đông Phương là người c̣n phải thấy, núi không chỉ là núi, rừng không chỉ là rừng mà rừng núi đó chính là quê hương, là dân tộc, là t́nh người, là những ǵ thiêng liêng bất diệt như muôn sông ra biển, như sóng vỗ bờ lại trở ngược đại dương”

Bạn yêu cầu tôi đọc nguyên bài thơ và khoan nói tác giả là ai. Bạn không dặn tôi cũng không vội nói v́ biết tên tác giả có thể vô t́nh tạo ra phần nào định kiến trước khi đọc tác phẩm. Tôi chậm răi nhấp một ngụm trà. Đầu giây bên kia bạn kiên nhẫn đợi. Vị trà sen rất thanh khiến tôi tự tin là giọng ḿnh sẽ không đến nỗi tệ khi diễn tả. Và tôi đọc bài thơ “Những năm anh đi” với xúc động tràn đầy như lần đầu đă đọc:

Ngọn gió đưa anh đi mười năm phiêu lăng

Nh́n quê hương qua chứng tích điêu tàn

Triều đông hải vẫn th́ thầm cát trắng

Chuyện t́nh người và nhịp thở của

Trường Sơn

 

Mười năm nữa anh vẫn lầm ĺ phố thị

Yêu rừng sâu nên khóe mắt rưng rưng

Tay anh vói trời cao chim chiều rủ rỉ

Đời lênh đênh thu cánh nhỏ bên đường

 

Mười năm sau anh băng rừng vượt suối

T́m quê hương trên vết máu giữa đồng hoang

Chiều khói nhạt như hồn ai c̣n hận tủi

Từng con sông, từng huyết lệ lan tràn

 

Mười năm đó anh quên ḿnh sậy yếu

Đôi vai gầy từ thủa dựng quê hương

Anh cúi xuống nghe núi rừng hợp tấu

Bản t́nh ca vô tận của Đông Phương

 

Rồi ngày ấy anh trở về phố cũ

Giữa con đường c̣n ngợp khói tang thương

Trong mắt biếc mang nỗi hờn thiên cổ

Vẫn chân t́nh như mưa lũ biên cương. 

Tôi đă đọc hết bài thơ, chờ 5 giây không nghe bạn nói ǵ. Tôn trọng niềm xúc động của bạn, tôi cũng lặng thinh. Chúng ta không cần nói ǵ nữa v́ nghe nhịp thở của nhau cũng như đang nghe nhịp thở của Trường Sơn. Ôi, Trường Sơn từng oằn ḿnh gánh chịu bao mưa gió phũ phàng của đất trời, bao oan khiên vùi dập của ḷng người vô minh, nhưng Trường Sơn vẫn sừng sững trơ gan cùng tuế nguyệt. Chúng ta có thể thấy ngay tại sao tác giả bài thơ lấy h́nh ảnh Trường Sơn làm bối cảnh. Trường Sơn là “xương sống” của giải đất h́nh chư S mà tiền nhân chúng ta đă đổ bao xương máu dựng nên và ǵn giữ. Trường Sơn như người cha dũng cảm, như người mẹ nhu ḥa luôn có đó, v́ con và cho con. Nhưng người con là ai? đi đâu mà đi miệt mài thế? Chúng ta đă cùng lúc nhận ra người đó chính là chúng ta, là muôn triệu người Việt Nam đang quẩn quanh, thống khổ ngay trong ḷng đất mẹ! Cùng với muôn triệu bóng đen âm thầm, lầm lũi đi giữa ḷng quê cha đất mẹ mà sao như đi giữa âm ty? Sao phố thị ngột ngạt? Sao rừng sâu cạm bẫy? Sao suối cạn? Sao máu lệ tuôn tràn tức tưởi những con sông? Chỉ bởi một kẻ thù duy nhất. Kẻ đó tên là Vô Minh. V́ ngu si, v́ tăm tối, kẻ mang tên Vô Minh đă chưa từng thấy được trời xanh, mây trắng, chưa từng nghe được gió chiều hát khúc thương yêu, chưa từng biết tận hưởng quà tặng tuyệt vời mà bông hoa ven đường đang trân trọng hiến dâng …… Thế nên, những kẻ vô minh đó đă ngỡ cái vô thường là thường, vô ngă là ngă, khổ là lạc, không là tịnh. Chính v́ bị tam thược ràng buộc nên kẻ vô minh đă sợ hăi, đă cuồng loạn vơ vét ảo vọng, vùi dập, tàn phá những ǵ trên đường chúng đi. Chúng đă biến quê cha đất mẹ thành nhà tù vĩ đại, biến đồng bào ruột thịt thành những tù nhân không bản án, biến đồng xanh thành cỏ dại, biến cánh bướm mùa hè thành sâu mọt mùa đông. Chúng không ngại mà hiện nguyên h́nh Vô Minh v́ đang có quyền sinh sát trong tay. Nhưng thương thay, quyền sinh sát đó là ǵ? Chúng thường nh́n chặng cuối của đời sống là sự chết mà không biết rằng CHẾT XỨNG ĐÁNG LÀ SỰ SỐNG BẤT DIỆT.

Tác giả bài thơ “Những năm anh đi” là nhân chứng suốt thời vô minh tàn độc đó. Đi giữa máu lệ oan khiên, người ấy thanh thản mà dũng mănh, thầm lặng mà pháp loa vang dội, áo mỏng chân trần mà làm run rẩy binh đao v́ người ấy đang mang h́nh ảnh thiền sư “thơng tay vào chợ” để cứu độ chúng sinh. Chính h́nh ảnh b́nh tâm thanh thản giữa chốn xôn xao đă giúp chúng sinh đang quằn quại thống khổ đạt được hạnh vô úy.

Khi không c̣n ǵ để sợ hăi th́ dù nơi địa ngục ta vẫn nghe vang dội âm thanh  núi rừng hợp tấu bản t́nh ca vô tận.

Bản t́nh ca này chưa từng rời nhịp bước đoàn lữ hành tự đốt đuốc trên đường t́m về Trung Đạo.

Tác giả bài thơ này chưa từng rời thế-gian-pháp.

Tự nguyện tải đạo cứu đời, ngài đă bước vào nhà Như Lai từ tuổi ấu thơ. Ngài là Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, là vị Thiền-sư đang thơng tay vào chợ. Qua chính bản thân ḿnh, Ngài đă và đang gửi một thông điệp đơn giản: “Không sức mạnh nào ngăn nổi âm thanh mênh mông vô tận trên không gian bát ngát. Đó là âm thanh của núi rừng hợp tấu.” 

Nam Mô Công Đức Lâm Bồ Tát Ma Ha Tát.

 Tháng 5, 2005

Mùa Phật Đản lần thứ 2629

 

LUỐNG CẢI CHÂN ĐỒI

Thời Phật c̣n tại thế, trong một mùa an cư, Đức Phật và tăng đoàn có mặt tại thị trấn Vejanra khi nơi này đang bị mất mùa và dân chúng khắp vùng lâm nạn đói  trầm trọng. Kho lúa dự trữ của thị trấn cũng được lệnh mở ra phân phát nhưng như gió lùa vách trống, muối bỏ đại dương, đâu đâu cũng thấy những bóng người dật dờ v́ đói. Chính dân chúng cũng không có thực phẩm th́ lấy ǵ cúng dường người tu hành. Thế nên, nhiều vị sa môn từng ôm bát về không sau giờ khất thực. Ngay Đức Phật cũng nhiều lần về lại khu rừng trú ngụ mà không có một hạt cơm trong bát!. Nhưng Đức Phật vẫn an nhiên thiền định và sau khi xả thiền, vẫn nói pháp. Cái đói là một thực thể nhưng cái thực thể đó như không làm vẩn đục sự nhiệm mầu. Tất nhiên, t́nh trạng này không thể kéo dài. Đại Đức Moggallana đă tŕnh Đức Phật, xin Người cùng tăng đoàn hăy di chuyển về miền Nam, nơi không gặp nạn đói. Đức Phật đă ôn tồn bảo Đại Đức Moggallana rằng: “Không được đâu, chúng ta đă đến đây khi dân chúng gặp đói khổ, chúng ta phải ở lại để chia xẻ, để an ủi và để hướng dẫn tâm linh họ trước ách nạn này. Trách nhiệm chúng ta phải lớn hơn ở những nơi cùng khổ”  Đại Đức đă quỳ xuống sám hối trước lời từ bi của Đức Phật nhưng ḷng rất khổ đau khi thấy Thế Tôn ngày một tiều tụy nên một lần lại thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, con thấy trong rừng có một khỏang đất cây cỏ mọc rất xanh tươi, như vậy, đất dưới đó phải có chất dinh dưỡng tốt. Xin Thế Tôn cho phép con đào lên, lấy phần đất mềm ở dưới, ḥa tan vào nước cũng có chút bổ dưỡng cho cơ thể”. Đức Phật lại nhu ḥa mà nói rằng: “Không đâu, nếu cây cỏ nơi đó xanh tươi là nhờ đất tốt, ta đào lên, cây sẽ chết, đó là chưa kể c̣n biết bao côn trùng đang ẩn thân dưới phần đất mềm đó. Đại Đức an tâm, dân chúng đói, chúng ta cùng đói; dân chúng c̣n đó, chúng ta sẽ c̣n đây”.

Sự thanh thản an nhiên của Đức Phật là sức mạnh vô song giúp tăng đoàn giữ chánh niệm. Và sự nhiệm mầu đă xảy ra khi mọi người thấy Đại Đức Ananda, sau khi khất thực về đă lui cui nhặt củi khô nhóm lửa, đặt một đĩa sắt nhỏ lên và lấy trong túi ra gói giấy đựng dúm bột mầu vàng. Đại Đức nói với huynh đệ đang chăm chú vây quanh rằng: “đây là cám, cám nuôi ngựa, chúng ta rang cho thơm rồi dâng lên Thế Tôn dùng đỡ ḷng. Hôm nay, khi khất thực, tôi gặp người lái buôn ngựa vừa di chuyển qua đây. Ông ta từng được nghe Thế Tôn thuyết pháp nên phát tâm cúng dường, nói với tôi rằng, khi sa môn nào không xin được thực phẩm th́ ghé qua trại ngựa, nhận một phần cám; và chỉ khi nào không xin được ǵ hăy ghé nhận cám v́ cám này cũng là xẻ bớt từ phần ăn của 500 con ngựa. Với khả năng hạn hẹp, ông ta chỉ có thể cúng dường như thế mà thôi. Ông ta vốc cho tôi một nắm, tôi xin một phần nữa để dâng Thế Tôn và đang rang đây”.

Cám nuôi ngựa của người lái buôn đă đến kịp thời trước khi những cơn mưa kỳ diệu đổ xuống hồi sinh sự sống của cây trái, mùa màng ….. 

Sự nghèo đói nơi nào cũng có, thiên tai lúc nào cũng bất ngờ xảy ra nhưng ở mỗi nơi và ḷng mỗi người, thái độ chấp nhận nghèo đói và thiên tai khác nhau. Cùng trong ngục tối, chịu chung sự hà khắc giam cầm, vậy mà, người th́ b́nh thản, kẻ lại loạn cuồng. Sự khác nhau do từ nội lực, từ trí tuệ quán chiều lẽ vô thường. Đối với bậc tu hành chân chính các ngài dễ dàng khắc phục khó khăn v́ khi đối cảnh chẳng sanh tâm th́ tâm sẽ lặng. Ấy thế mà giữa thời vô minh cai trị, chúng ta thấy thấp thoáng những lời thơ thống hận, những gịng lệ khôn ngăn từ bậc cao tăng. Gặp những chia xẻ này, người Phật tử chớ hấp tấp nhận định, v́ Bát Nhă phải được đón nhận bằng trí tuệ mới liễu ngộ được uyên nguyên. Chữ nghĩa chỉ là phương tiện từ chương mà thôi. Bằng phương tiện đó, các ngài đă dũng cảm nói thay cho những người không c̣n được nói, khóc thay cho những người không c̣n được khóc, nên lời ta thán đó chính là lời từ bi an ủi, nước mắt đó chính là cam lộ Quán Âm.

Vác cuốc xuống chân đồi

Nắng mai hồng đôi môi

Nghiêng vai hờn tuổi trẻ

Máu đỏ rợn bên trời

 

Sức yếu, ḷng đất cứng

Sinh nhai tủi nhục nhiều

Thân gầy, tay cuốc nặng

Mắt lệ nóng t́nh yêu.

Không người Việt Nam nào đọc mấy câu thơ này mà không thấy ngay h́nh ảnh những vùng được kẻ vô minh gọi là “kinh tế mới”. Sự mỉa mai đáng thương hại ở ngay nơi tên gọi “huy hoàng” đó v́ bất cứ ai bị cưỡng bức tới những “thiên đường” này đều không t́m thấy, nh́n thấy cái ǵ là “kinh tế” cả! Khi Vạn Lư Trường Thành được xây xong, mấy ai không biết rằng bức tường xuyên mây vượt núi hoàn thành không chỉ bằng gạch đá mà c̣n bằng vô số mạng người! Nhưng mạng người trong tay bạo chúa có hơn ǵ ruồi kiến! Bức tường c̣n đến ngày nay, được coi là kỳ quan thế giới, người đến thăm có rợn bước chân đi? có nghe bao oan hồn thoảng trong gió núi? Có cảm được gạch đá rưng rưng hờn uất khôn tan?

Cũng những nơi gọi là vùng kinh tế mới này, kẻ nắm quyền lùa dân vô tội, phán lời rằng “sỏi đá phải thành cơm!”

Thầy tóc trắng bơ vơ

Con mắt xanh đợi chờ

Đèn khuya cùng lẻ bóng

Khúc ruột rối đường tơ

 

Tuổi Thầy trông cánh hạc

Cánh hạc vẫn chốc mồng

Mắt con mờ ráng đỏ

Ráng đỏ lệ lưng tṛng 

Hỡi những ai tranh đấu cho Tự Do, Nhân Quyền,

Hỡi những nhà thống kê đại tài trên thế giới,

Có vị nào đếm nổi số oan hồn đă thành sỏi đá trên những vùng “sỏi đá phải thành cơm” không?

Lành thay, sứ giả Như Lai đă chưa từng vắng mặt với điêu linh, nên bằng pháp âm vi diệu mà:

Chân đồi xanh luống cải

Đời ta xanh viễn phương

Sống, chết, một câu hỏi

Sinh nhai lỡ độ đường.

Mưa pháp đă rạt rào trên oan khổ để chúng sinh trở về chánh niệm, biết được chỉ là “lỡ độ đường” thôi, là thoáng chốc, là một sát na thôi, làm sao hoen ố được mầu xanh viễn phương của chân như bản thể?

Nếu biết tác giả bài thơ này là ai, chắc quư Phật tử muôn phương sẽ thành tâm hướng về trời Nam mà đảnh lễ. Vâng, người đang nói lời thống hận thay cho hơn 80 triệu đồng bào là Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, vị sứ giả Như Lai đang theo bước chân Phật khi xưa là ở lại với nơi cùng khổ để “chúng sanh đói, ta cùng đói; chúng sanh c̣n, ta sẽ c̣n”.

      Tháng 5, 2005

     Mùa Phật Đản lần thứ 2629

 

LÁ XA MÙA

 

H́nh ảnh một thiền sư chậm răi thiền hành trong nắng mai hay an nhiên lặng lẽ tĩnh tọa giữa rừng chiều là tặng phẩm tuyệt đẹp cho những ai có tâm hồn nhạy cảm, chợt t́nh cờ nh́n thấy.

V́ h́nh ảnh đó là tuyệt tác phẩm nghệ thuật.

V́ h́nh ảnh đó long lanh sâu thẳm tâm linh.

V́ h́nh ảnh đó là hài ḥa tuyệt đối giữa mộng và thực, giữa đạo và đời, giữa mong manh và hùng tráng.

Tự thân đă diễm lệ như thế nên không mấy thiền sư, từ nhà Như Lai bước vào đời hoằng pháp mà không ghé qua cánh cửa thơ mộng của thi ca. Ở đó, hạc trắng vỗ cánh bay lên từng không, rơi rụng đôi vọng âm của làn sáo gió, thánh thót của hạt mưa bay, rạt rào của lớp sóng xô bờ. Ở đó, thiền sư quán công án giữa mênh mang trầm bổng thi ca, một lời thốt lên như hoa nở, tiếng mơ nhịp xuống như sương rơi, gịng chuông ngân dài như hồ biếc. Khi nào thiền là thơ? Khi nào thơ là thiền? Những câu như vầy, từ thi sỹ hay thiền sư:

Một con én, một đoạn đường lây lất

Một đêm dài nghe thác đổ trên cao

Ta bước vội qua ḍng sông biền biệt

Đợi mưa dầm trong cánh bướm xôn xao …

Làm sao để tâm thế gian hạn hẹp phân luận được, khi thi sỹ đă đạt tới tuyệt đỉnh của thơ và thiền giả đă đạt tới không tịch của đạo?

Hăy thử một đêm dài nghe thác đổ trên cao, t́m hào khí ngất trời của người xuống núi với thanh gươm Bát Nhă.

Rồi đợi mưa dầm trong cánh bướm xôn xao, thắp lên t́nh tự cực kỳ thơ mộng của thi nhân.

May ra chúng ta mới biết cám ơn hoa trái nhiệm mầu.

Đă nếm hương đạo vị diệu kỳ, ta sẽ an nhiên, dù đi giữa vô minh. Này nghe:

Bóng ma gọi tên người mỗi sáng

Từng ngày qua, từng tiếng vu vơ

Mưa xanh lên tóc huyền sương nặng

Trong giấc mơ lá dạt xa bờ …

Đó, nhẹ tênh! Tiếng ma gọi hay tiếng cai ngục điểm danh chẳng hơn ǵ tiếng vu vơ trời đất v́ trong mỗi chúng ta đă có sẵn một ngôi nhà Phật tráng lệ, vững vàng. Thế nên, thiền sư tĩnh tọa rồi, lại mơ màng thi sỹ:

Người đứng măi giữa ḷng sông

nhuộm nắng

Kể chuyện ǵ nơi ngày cũ xa xưa

Con bướm nhỏ đi về trong cánh mỏng

Nhưng về đâu, một chiếc lá xa mùa!

Trời hỡi! Âm thanh và h́nh ảnh của “Lá xa mùa” tuyệt diệu quá! Lá xa mùa là lá đâm chồi quá sớm hay úa tàn quá trễ? Quá sớm cũng đă thấy đọt xanh; quá trễ cũng đă thấy nhuốm vàng, nhưng nh́n kỹ đi, chẳng phải lá ấy mùa xuân mới xanh, mùa thu mới vàng mà ngay khi lá nhuốm vàng đă đang dành lại nhựa sống cho mầm xanh; và lá xanh vươn lên, đem hoa trái cho đời rồi lại cùng với đất, vun bón cây cao. Có chiếc lá nào xa mùa đâu! Xanh hay vàng, lá vẫn ở cùng mùa đấy chứ v́ TRONG SINH DIỆT VỐN SẴN MẦM BẤT DIỆT. Ấy vậy mà thi sỹ mơ màng đùa cợt để thiền sư thoáng mỉm nụ cười. Có phải nơi gịng thơ này, chúng ta đă thấy thiền sư và thi sỹ là một, nên ngôn ngữ thi ca và nguồn thiền mới hài ḥa tuyệt kỷ đến thế!

Người yêu thơ chưa vơi rung cảm, người tọa thiền chưa xả phút tịnh-như, mà gió thơm đă bát ngát không gian, phả xuống tận đáy ḷng gịng tự tại Bát Nhă:

Năm tháng vẫn như nụ cười trong mộng

Người măi đi như nước chảy xa nguồn

Bến bờ lạ, chút tự t́nh với bóng

Mây lạc loài ôi tóc cũ ngàn năm. 

Thời Phật c̣n tại thế, một lần, đang tĩnh tọa trong rừng lau, Ngài bỗng nghe những tiếng chân chạy rầm rập rồi, năm, bảy thanh niên xuất hiện. Người đi đầu hỏi Phật:

- Thưa sa môn, ngài ngồi đây lâu chưa? Có thấy một cô gái chạy qua đây không?

Phật hỏi:

- Chuyện ǵ thế?

Đám thanh niện tranh nhau nói về buổi du ngoạn mà họ tổ chức, có đem theo một vũ nữ để ca múa giúp vui, nhưng khi tiệc tan, thừa lúc họ mệt mỏi nằm nghỉ dưới gốc cây th́ người vũ nữ kia đă lén lấy hết tiền bạc và bỏ trốn.

Nghe câu chuyện, Phật ôn tồn bảo:

- Thật sự lúc này các em cần t́m người vũ nữ hay cần t́m chính ḿnh?

 Đối với đám thanh niên con nhà giầu ấy, có lẽ chưa từng nghe ai hỏi câu hỏi lạ lùng vậy. Nhưng tự thể câu hỏi đầy trí tuệ đă thu hút họ ngồi xuống quanh Phật để rồi được nghe ngài nói về giá trị của phút giây hiện tại. Sau đó, một thanh niên đă rút ống sáo mang theo, thổi một bản nhạc để cám ơn bài pháp bất ngờ. Dứt tiếng, người thanh niên ấy nâng sáo lên, thưa Phật:

- Sa môn lắng nghe chăm chú lắm, sa môn có từng thổi sáo không?

Phật im lặng mỉm cười, nhận ống sáo. Ngước nh́n vạt nắng lung linh qua khe lá, ngài thong thả đưa sáo lên môi và bắt đầu thổi. Thoạt đầu chỉ là tiếng gió thoảng, rồi thông reo, rồi suối róc rách, rồi âm thanh rời rừng cây, vi vút trên đỉnh non, mênh mang qua đại dương, thong thả vuốt ve vườn thượng uyển thành Kapilavatthu năm nào, nơi công nương Yasodhara sai thị nữ đốt một đỉnh trầm hương thơm ngát và mời Thái Tử Siddhatta ngồi bên nàng, thổi sáo. Hương trầm ngát như thế, kỳ hoa dị thảo rực rỡ như thế, nhưng tiếng sáo vẫn nhẹ nhàng bay đi, bay cao, bay xa với tiếng gọi cực kỳ mầu nhiệm của tâm linh ….   

Đám thanh niên rúng động khi Đức Phật buông ống sáo xuống. Họ kinh ngạc nghe Đức Phật nói rằng khi c̣n là Thái Tử Siddhatta, ngài đă từng thổi sáo nhưng hơn bẩy năm khoác áo sa môn, ống sáo đă là vật quá khứ! Họ không thể tin rằng bẩy năm không tập dợt mà tiếng sáo c̣n tuyệt vời đến thế; nhưng sau khi xin thọ giới theo tăng đoàn tu học một thời gian, họ mới hiểu rằng, ta chỉ đạt tới tuyệt đỉnh nghệ thuật khi t́m thấy chính ḿnh. 

Không c̣n ǵ hoài nghi để không tin rằng tác giả bài thơ “Mưa cao nguyên” đă t́m thấy chính ḿnh. Cũng không phải chỉ mới bây giờ, mà như ông đă t́m thấy chính ḿnh tự tiền thân, nên nhân gian đă có Thi sỹ Tuệ Sỹ; và chúng sanh có Thiền sư Thích Tuệ Sỹ. 

Lành thay! 

Tháng 5, 2005

Mùa Phật Đản lần thứ 2629  

 

CHIÊM BAO HẠC TRẮNG

Trong kiếp phù sinh, biết bao người đốt đuốc t́m tri kỷ mà lúc nhắm mắt xuôi tay cũng vẫn ngậm ngùi ôm mối cô đơn. Tri kỷ là thế nào mà hiếm hoi như vậy? Bá Nha một đời nhịp phách mà vắng Tử Kỳ cũng phách ră nhịp lơi! Phạm Thái lên yên, vó ngựa măi dặm trường cát bụi th́ Trương Quỳnh Như thà ngọc nát vàng phai!

Thế mà, một kẻ ngây ngô giữa chốn ta-bà như tôi lại có tri kỷ ngay từ lúc mở mắt chào đời. Đó là cha tôi, người thường ôm tôi trên cánh tay nôi hồng, ru tôi bằng những câu hát: “Hồng Hà mênh mông trôi cát tới chân làng quê. Dưới sông, nhiều bến ai về có thấy đồng mía nương chè, với những t́nh thắm trên làng quê?  Hồng Hà chơi vơi, gịng nước trên nguồn về khơi. Sông Thao, ngoài bến Việt Tŕ, có những chàng áo nâu về. Say mê gịng nước vui tràn trề ….” (1)

Tôi nghe kể lại rằng, mẹ tôi buồn cười lắm khi nghe cha hát ru tôi như thế v́ đối với mẹ, đó không phải là những câu ru con ngủ. Ru con phải: “ À … ơi ….Đồng Đăng có phồ Kỳ Lừa. Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh ….” Hay: “Con c̣ con vạc con nông. Sao mày dẫm lúa đồng ông hỡi c̣? …” Mẹ tôi chất phác như thế nên càng chế nhạo khi cha ru tôi bằng những câu hát rực lửa đấu tranh hơn: “Sông Lô, sóng ngàn Việt Bắc băi dài ngô lau, núi rừng âm u. Thu ru, bến sóng vàng từng nhà mờ biếc ch́m một mầu khói thu. Sông Lô, sóng ngàn kháng chiến cháy bờ lau thưa đă tàn thôn trang. Ai qua bến nắng hồng lặng nh́n mầu nước sông Lô xưa …” (2)

T́nh tự dân tộc và t́nh yêu quê hương đó đă đưa tôi vào những giấc mộng êm ái đầu đời chứ không phải “Con c̣, con vạc, con nông …” Tôi nói rằng tôi may mắn có tri kỷ ngay từ khi mở mắt chào đời là như thế. Cha không phải chỉ cho tôi máu thịt xác thân mà trong sự nhiệm mầu không thể giải thích, cha c̣n khai sinh cho tôi một đời sống tâm linh phong phú. Là con gái mà tôi tâm sự với cha những chuyện đáng lẽ chỉ nói với mẹ. Tôi hoàn toàn an tâm khi cha biết tôi đang nghĩ ǵ và làm ǵ. Cha luôn là người đầu tiên đọc những bài thơ non nớt mà tôi cặm cụi “sáng tác”. Chẳng phải cha chỉ đọc thôi mà c̣n lấy những câu đắc ư, để dưới mặt kính trên bàn làm việc. Cha vào tiệm vải mua lụa trắng cho tôi may áo khi thấy áo tôi bị vấy mực, tế nhị và kín đáo kẹp vào tập sách những tờ giấy bạc mới để tôi chi tiêu, khẽ khàng trách mẹ tôi khi tôi bị la rầy v́ đôi điều lặt vặt trong bếp núc ….. Lúc nào cha cũng ở đó, bên tôi, và trong tâm hồn tôi như bóng với h́nh. 

Vậy mà!!!!!! ……

Cơn hồng thủy tháng tư 75 đă bứt tôi ra khỏi núm ruột!

Tôi nổi trôi bến bờ xa lạ.

Cha vào tù trả nợ nước non.

Bá Nha đập đàn khi Tử Kỳ ngă gục.

Phạm Thái si cuồng v́ oan khuất Quỳnh Như.

 

Thư nhà gửi sang, kèm mảnh giấy nguyệch ngoạc cha viết khi đi nhận gói quà đầu tiên của con gái “Trời mưa, gió giật, cầu khỉ trơn nhơ mỡ, giầy dép là đất śnh lại càng trơn, sợi giây kẽm để vịn tay đu đưa liên hồi, kẻ bật ra xa, người co lại gần, mất thăng bằng tạo ra mất thăng bằng liên tục. Mới nhích được một phần tư cầu, cha nh́n xuống con suối, nước chảy xiết dưới chân mà hoa cả mắt. Rồi cũng phải nh́n lên, trấn tĩnh lại, cố nhích dần cho người khác lết tới. Sợi giây kẽm quái ác hết lôi cha ra, lại đẩy cha vào. Gió giật liên hồi, đôi giầy toàn đất bùn trên thân cây gỗ chỉ c̣n là śnh trộn nước mưa, như không có cái ǵ khả dĩ giúp cha đi tiếp được nữa. Cha đành đứng yên tại chỗ, nh́n ra mới được nửa con suối, liếc sang bên bạn đồng tù, mặt ai cũng trắng bệch th́ biết chắc ḿnh cũng tái mét. Thật là ngh́n cân treo sợi tóc, lui chẳng được, tiến cũng chẳng xong … Nhưng nghĩ đến mẹ, đến các con, cha nhất định không để gịng suối cướp mất gói quà, nên dưới mưa ấy, gió ấy, cha xoay ngang chân mà nhích đi, thẳng nh́n lên, không màng đến gịng suối cuồn cuộn dưới chân. Cha thầm khấn Trời Phật, c̣n để có hôm nay, không lẽ lại cướp đi t́nh thương của một người tưởng chừng tuyệt vọng! ….”

Mảnh giấy đó, với thời gian, càng cũ nát nét chữ như lại càng hiển hiện. Khi cha về với Phật th́ từng hàng chữ trở thành từng nét khắc chạm trong đáy hồn tôi. Với những nét khắc chạm đó, tôi lao vào gịng sông lịch sử, t́m cha như đi t́m chính ḿnh. Và nơi gịng sông đó, một chiều mưa bay, tôi run rẩy cảm nhận những vết khắc trong hồn ḿnh mờ ảo, lung linh, gịng sông lênh láng trên cơi ḷng người con vọng về cha. Đó là khi t́nh cờ đọc một bài thơ. Không phải, không đơn giản thế! Đó không chỉ là bài thơ. Với tôi, bài thơ này là một trang kinh:

 

“Mười lăm năm, một bước đường

Đau ḷng lữ thứ đoạn trường Cha ơi!

Đêm dài tưởng tượng Cha ngồi

Gối cao tóc trắng ră rời thân con

Phù sinh một kiếp chưa tṛn

Chiêm bao hạc trắng hăi hùng thiên cơ

Tuần trăng cữ nước t́nh cờ

Lạc loài du tử mắt mờ viễn phương

Tàn canh mộng đổ vô thường

Bơ vơ quán trọ khói sương đọa đầy.” 

Hơn mười năm tụng kinh cho cha, đến trang kinh này tôi mới khóc được. Khối uẩn t́nh ̣a vỡ như mặt trời chiếu rọi đỉnh băng sơn. Nước mắt chảy trên những vết khắc mười năm, nḥa dần oan khuất để cha nhẹ nhàng hạc trắng vỗ cánh thênh thang. Vâng, tôi thấy được cha rồi. Đó là h́nh bóng Cha Lạc Long Quân chưa từng bao giờ rời xa con trẻ, dù trong hạnh phúc hay nơi khổ đau, dù trên thiên đàng hay dưới địa ngục v́ rốt ráo, đàn con trăm trứng chỉ có một cội nguồn. Kẻ nào phủ nhận, lội ngược gịng dân tộc sẽ tự hủy diệt.

Trang kính tạ ơn Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, tác giả bài thơ “Thương nhớ” tôi đă được đọc trong một chiều mưa bay …

Tháng 5, 2005

Mùa Phật Đản lần thứ 2629

 

Chân thành cảm ơn Đạo hữu Diệu Trân đă gởi tặng tập sách này
(T. Nguyên Tạng, 6/2005)

--- o0o ---
Tŕnh bày: Anna

Cập nhật ngày: 01-06-2005

 

(nguồn: http://quangduc.com)

<< về trang Thơ >>