Asoka: Cuộc đời và sự
nghiệp
của vua A-dục
Tuyển tập
---o0o---
05
Hoàng Đế Asoka Giã Từ Chinh Chiến
Với Nỗi Thống Khổ Của Người Thắng Trận
Trần Hương Lan dịch
Những tàn tích vùng Dhauligiri, một làng nhỏ trong
bang Orissa, thường khơi dậy ký ức về một biến cố lịch sử vĩ đại nằm cách
thủ phủ Bhubaneswar của tiểu bang Đông Ấn này chừng 10 km, làng Dhaulirigi
vẫn còn giữ được gò đất và con lạch nhỏ dưới chân gò. Đối với một du khách
chiêm bái hay một học giả chân chính, cả hai vật này đều là bảng chỉ đường
về lịch sử và truyền thống văn hóa Ấn Độ cổ đại. Bên dưới đống đá lởm chởm
và con lạch kia là cả câu chuyện thương tâm về việc cảm hóa một anh hùng
viễn chinh của Ấn Độ thành một sứ giả nhiệt tình vì hòa bình và nhân ái
trên khắp thế giới (A-dục vương).
Sự
kiện này xảy ra trong cuộc đời của vị đại đế cổ Ấn Độ Asoka (A-dục vương
273 - 236 trước công nguyên) tiếp theo sau trận chiến Kalinga lẫy lừng, có
lẽ đó là chiến trận bạo tàn nhất từng diễn ra trên đất Ấn. Kể từ năm 231
trước CN, trận chiến Kalinga đã có khoảng 100.000 người bị giết, hàng trăm
ngàn người thương vong và 150.000 bị bắt làm tù binh. Ngày nay, vùng
Dhauligiri luôn nhắc nhở cho con người thấy sự vô nghĩa của bạo lực và
khiến cho họ phải lắng lòng suy nghĩ thật sâu sắc.
Đường đi đến Dhauligiri rất dễ dàng, phi cảng gần nhất là Bhubaneswar, nối
với Delhi, Calcutta, Bombay, Hyderabad và Bangalore. Những chuyến tàu siêu
tốc cũng có thể đưa bạn đến Bhubaneswar từ nhiều đô thị lớn khắp Ấn Độ.
Mọi tiện nghi đều sẵn có trong các khách sạn do Công ty phát triển Du lịch
Orissa quản lý hoặc các nhà trọ tư nhân. Xe buýt và taxi, sẵn sàng phục vụ
ngay tại Bhubaneswar đi đến Dhauligiri và nhiều thắng cảnh thu hút khách
du lịch trong vùng quanh đó rất dễ ra vào.
Trong khi theo đuổi chủ nghĩa bành trướng một cách bạo tàn, hoàng đế Asoka
đã mở rộng vương quốc khắp mọi phía. Thực ra ngài đã thừa hưởng một vương
quốc khá lớn do vị Tiên vương để lại, trải dài từ Persia (Iran ngày nay)
đến Nam Ấn. Ngài còn bành trướng thêm bằng cách sáp nhập lãnh thổ Kalinga.
Các sử gia cho rằng vương quốc của ngài là đế quốc vĩ đại nhất trong lịch
sử Ấn Độ - Văn hào H. G. Wells còn miêu tả ngài là "Đệ nhất Đại đế của
xứ sở này".
Song Kalinga là trận chiến thắng cuối cùng của Đại đế Asoka. Cuối cùng,
chính là vì những nỗi khổ đau của kẻ chiến bại và lòng hối hận của người
chiến thắng tràn ngập trong lòng Đại đế đến mức độ ngài từ giã chiến chinh
mãi mãi, vì hoàng đế ăn năn đã chấp nhận đạo Phật thành một tín ngưỡng
được tôn trọng suốt đời mình và đem hết những năm tháng còn lại ra sức
thuyết giảng giáo lý phổ biến đạo từ bi khắp mọi tầng lớp quần chúng không
chỉ trong quốc độ ngài mà còn vượt cả biên thùy Ấn Độ mãi cho đến bao đời
sau!
Sừng sững giữa di tích ở Dhauligiri là một thạch tượng oai nghi, đẽo bằng
đá tàng, dễ thu hút khách chiêm bái. Thạch tượng dáng cao cả, đơn độc như
là nhân chứng câm lặng và bất lực trước cuộc chiến kinh hoàng. Người ta
cho rằng con suối nhỏ kia tên là Daya (Từ tâm) cũng đã nhuộm thắm máu đào
của cuộc tàn sát tập thể thời ấy. Đứng bên bờ suối, bạn có cảm tưởng như
con suối kia chảy lờ đờ vì nó vẫn còn mỏi mòn kiệt quệ với nỗi đau do cuộc
chiến Kalinga gây nên. Tàn tích Dhauligiri vẫn còn đó, suốt đời hậu chiến
cho đến bao thế kỷ hậu lai.
Đặc điểm phi thường nhất trong biến cố trọng đại này là Đại đế Asoka đã
không đổi đời vì bất cứ một động lực chính trị nào thúc đẩy từ trong nước
cũng như ngoài nước, mà đơn thuần vì lòng từ bi đột nhiên sinh khởi đưa
đến sự chuyển tâm toàn diện, một sự thay đổi trong tư duy lẫn hành động.
Ngài vẫn là vị Đế vương tối thượng đầy đủ mọi uy quyền. Ngài được quần
thần, chư hầu khắp nơi tôn trọng và kiêng oai. Song nỗi thống khổ do cuộc
chiến Kalinga gây ra quá nặng nề đến độ ngài không thể nào chịu đựng được
nữa.
Đại đế Asoka đầy ăn năn liền đi tìm gặp vị danh Tăng thời ấy là Tỳ kheo
Upagupta. Ngài phủ phục trước vị Tỳ kheo và thỉnh cầu vị Pháp sư đem lại
cho ngài sự bình an trong tâm trí. Do đó ngài được đưa dần vào đạo Phật và
đạo Phật đã dần dần cảm hóa ngài, thu hút ngài mãnh liệt. Trong mọi nỗ lực
hành trì giáo lý Bất hại (Ahinisa) và Từ tâm (metta) là nền tảng của đạo
Phật, ngài truyền nhiều phái đoàn Phật giáo đi đến tận những vùng đất xa
xôi vượt biên giới Ấn Độ để truyền đạo của Đức Thế Tôn.
Ngài lại ban các sắc dụ giải thích mọi công đức thiện sư này cho toàn dân
thông hiểu và tuân hành. Các sử gia xem Đại đế Asoka là vị quốc vương Ấn
đầu tiên ban hành các sắc dụ để truyền bá lý tưởng cao cả của ngài.
Sử
gia Ấn Độ lỗi lạc, tiến sĩ Radha K. Moorkerji, chia các sắc dụ này thành
ba loại. Loại thứ nhất là "Sắc dụ Kalinga"; bao gồm mười bốn sắc dụ
trong đó có cả các sắc dụ liên hệ vùng Dhauligiri này. Sắc dụ XIII khắc
trên trụ đá diễn tả nỗi khổ đau sâu sắc của vua Asoka vì đã gây nên sự
việc, mà theo lời ngài, là cuộc bạo hành đối với nhiều người vô tội đầy
lòng mộ đạo trong suốt cuộc chiến Kalinga này. Vì thế, ngài cầu mong mọi
người hưởng được niềm hạnh phúc của nếp sống bất hại, từ điều thân, bình
đẳng và thân ái. Quan niệm "chinh phục bằng vũ khí" trước kia đã
được thay thế bằng lý tưởng chiến thắng bằng Đạo pháp. Và đạo ngài theo
đuổi không phải là đạo cuồng tín, mà thấm nhuần tính nhân đạo giải thoát.
Đối với Đại đế Asoka, an lạc hạnh phúc của toàn dân là điều tối quan
trọng. Ngài tuyên bố : "Tất cả thần dân đều là con ruột của Trẫm và ví như
Trẫm ước mong các con Trẫm được hưởng mọi thứ an lạc hạnh phúc trong đời
này lẫn đời sau, Trẫm cũng ước mong mọi thần dân được như nguyện".
Bằng các thiết lập một mối quan hệ đầy tình người giữa nhà vua cai trị và
thần dân bị trị, ngài cho phép mọi triều thần và cận vệ trình tấu ngài mọi
việc từ quốc sự đến dân tình vào bất cứ giờ phút nào, ngay cả khi ngài ở
trong các hậu cung của các vương phi.
Là
vị vua sáng lập ra một quốc gia hưng thịnh ở Ấn Độ, ngài nhấn mạnh đức
tính vị tha và thông cảm giữa các tôn giáo qua các sắc dụ của ngài, chính
ngài vẫn phán bảo quần thần "Nếu người nào chỉ ca ngợi giáo pháp của mình
và chê bai các giáo phái khác thì chính người ấy đã làm hại giáo phái mình
một cách nghiêm trọng".
Theo đúng giáo lý bất hại của đức Phật, vua Asoka nêu bật tầm quan trọng,
tính cách thiêng liêng của cuộc sống không chỉ giữa loài người mà cả với
loài vật. Ngài tuyên bố "Không sinh vật nào được giết hại hay đem ra tế lễ
trong quốc độ Trẫm".
Quả thật, vua Asoka đã cống hiến hầu hết cuộc đời mình - khoảng hai thập
niên - sau trận chiến Kalinga để thực hiện các phận của một Phật tử thuần
thành. Một số sử gia có thể không tán đồng việc này, song một số khác cho
rằng công cuộc ngài theo đuổi trong thời hậu chiến này còn có giá trị đối
với nhân loại hơn cả thành tích chiến thắng của nhiều người khác.
Trên đỉnh đồi của quần thể vùng Dhauligiri ngày nay có dựng lên một Phật
đài rộng rãi được thiết kế rất mỹ thuật. Nó thu hút sự chú ý của mọi người
từ xa như một chứng tích thể hiện công cuộc mưu tìm hòa bình của Đại đế
Asoka qua đạo Phật. Các Phật tử khắp nơi trên thế giới đã đến đây để chiêm
bái vùng Thánh địa cao cả này.
Song ý nghĩa trọng đại hơn đối với đất nước Ấn Độ ngày nay là sự việc vua
Asoka đã đặt nền tảng vững chắc cho một cơ chế dân chủ yêu chuộng hòa bình
cao cả. Trên thực tế quốc huy nước Ấn Độ độc lập ngày nay là khuôn mẫu lấy
từ Thạch trụ Asoka có hình bốn con sư tử lớn trên đỉnh cột hình tròn được
dựng lên khoảng thế kỷ thứ 3 trước công nguyên. Dưới quốc huy là phương
châm: Chỉ có chân lý chiến thắng (Satyameva Jyate). Cũng vậy, hình bánh xe
với 24 căm xe mà xanh dương trên nền quốc kỳ màu trắng, phát xuất từ Pháp
Luân (Dharma Cakka) trên Thạch trụ Asoka. Bánh xe nằm nổi bật trên hình
hoa sen nở trên đỉnh trụ.
Quả thật các tàn tích trận chiến Kalinga, các Thạch trụ của vua Asoka và
quần thể Phật đài ở Dhauligiri tượng trưng ba giai đoạn trong cuộc đời
ngài: giai đoạn đầu tiên giai đoạn ngài trưởng thành qua đạo Phật và sau
cùng là những ước mơ về tương lai cho chính ngài cùng hậu thế. Chính phần
cuối cùng này đã đem lại lợi lạc cho quốc dân ngài và toàn thể nhân loại
mãi mãi về sau./.
GOPÁL SEXNA (Realist
Budhhist, 1993)
--- o0o ---
Mục
Lục ] [
01]
[02]
[03]
[04]
[05]
[06]
--- o0o ---
Source:
http://www.buddhanet.net/
Cập nhật ngày: 01-6-2004
Trình bày: Nhị Tường
Nguồn: www.quangduc.com
Về danh mục
