Giác Ngộ - Những năm qua, người Việt ở Mỹ thường chú ý mùa cherry trùng với mùa Phật đản trên xứ này. Cho nên có nhiều người cho mùa cherry là mùa quả Phật khi mùa sen nở là mùa hoa Phật. Mùa hoa Phật xứ Mẹ và mùa quả Phật xứ Người.

Mùa mận

Giác Ngộ - Những năm qua, người Việt ở Mỹ thường chú ý mùa cherry trùng với mùa Phật đản trên xứ này. Cho nên có nhiều người cho mùa cherry là mùa quả Phật khi mùa sen nở là mùa hoa Phật. Mùa hoa Phật xứ Mẹ và mùa quả Phật xứ Người.

Em yêu mùa sen nở
Nhớ Gia đình Phật tử
Áo lam cài hoa sen
Thương bầy chim oanh vũ…
(Nhớ mấy mùa Sen,
Trần Thị Diệu Phước, 1963)

Em oanh vũ nữ với bài thơ dài, Nhớ  mấy mùa Sen, đoạt giải nhất trong cuộc thi viết ngành Oanh của liên Gia đình Phật tử Thừa Thiên Huế năm 1963, nay đã là bà nội, bà ngoại ở lứa tuổi lục tuần. Đã 47 năm rồi tôi chưa gặp lại tác giả - em oanh vũ ngày ấy, nhưng bài thơ xưa thì vẫn nhớ. Bài thơ hồn nhiên và trong  sáng đượm màu hoa đạo.

WSNT (2).jpg

Cái đẹp hình tướng có thể tàn phai, nhưng cái đẹp của tư tưởng thì không phai tàn.

Năm nay…

“Mùa cherry, tôi đi tìm cú…!”.

Nếu “cú” đây chẳng phải là cú pháp, là văn chương tuyệt cú mà chỉ là cú vọ, cú mèo, cú tráu… thì không biết cái hồn văn chương thiên cổ có bị phai tàn chăng?

Nhưng dẫu sao thì đó vẫn là sự thật.

Ở xứ Huê Kỳ cái gì cũng có, nhưng lại thiếu một mùa sen ngày Phật đản.

Những năm qua, người Việt ở Mỹ thường chú ý mùa cherry trùng với mùa Phật đản trên xứ này. Cho nên có nhiều người cho mùa cherry là mùa quả Phật khi mùa sen nở là mùa hoa Phật. Mùa hoa Phật xứ Mẹ và mùa quả Phật xứ Người.

  “Cherry” - tiếng Mỹ có nghĩa là hoa anh đào; mà cũng là trái mận đào. Người Việt ở nước ngoài nói tới trái cherry thì ai cũng biết nhưng nói đến trái “mận đào” thì… hết biết luôn!

Quả mận đào nhỏ như trái bồ quân nhưng có tới 5 màu:  Trắng, vàng, đỏ, tím và đen.  Nghe nói trái mận đào mang tinh thần hoa đạo.  Hoa đạo (Kado) là nghệ thuật cắm hoa truyền thống của Nhật Bản. Lịch sử hoa đạo xuất hiện từ khi các Thiền sư Trung Hoa đem đạo Phật vào đất Nhật từ thế kỷ thứ VI. Mỗi đóa hoa không có tự thể tánh.  Hoa phải có sự hợp duyên của thiên nhiên mới thật là hoa:  Một giọt sương long lanh, một chút gió phơ phất, một chú bướm vàng lãng đãng, một đôi mắt ngắm tự tâm hồn… thì hoa mới đẹp.  Vì thế nghệ thuật hoa đạo là “hoa trong ta và ta trong hoa” giữa khoảng trời thu nhỏ.

WSNT (1).jpg

Giống mận đào gần với hoa đạo vì cũng cần “hợp duyên” như thế.  Nghe nói nếu trồng một cây thì thường không có trái; cô đơn ái dục vô tâm khởi, chăng (?!) Nên những tài tử cây kiểng thường ghép cả 3 loại mận đào - vàng, đỏ, tím - vào một cây.  Mười năm trước, tôi trồng một cây mận đào ghép như thế ở vườn sau nhà. Chỉ 3 năm sau là cây bắt đầu có trái. Những trái mận đào nhỏ nhắn, mơn mởn chín mọng đủ màu, trĩu quả như những cành hoa. Vị ngọt, hương hiền, pha chút chua chua điểm làm duyên. Tôi thường hái lứa mận đào đầu tiên cúng Phật mà cứ mường tượng như những đóa sen mùa Phật đản trên quê mẹ ngày xưa.

Năm nay, cây mận đào vườn sau ấy đã cao vượt quá mái nhà. Khu nhà mới Natomas nơi tôi ở, nguyên được xây dựng trên một cánh đồng trống bây giờ đã thành một rừng cây xanh nho nhỏ.  Người Mỹ chỉ trồng loại cây có hoa và cây xanh gây bóng mát quanh nhà.  Rất ít nhà chịu trồng cây ăn quả vì dân xứ này thích ăn cây quả bán ở tiệm, an toàn về mặt vệ sinh hơn là ra vườn hái trái. Nhà nào trồng cây quả, thường để chín rụng đầy vườn, lâu ngày thành rác bẩn.

Cuối mùa xuân, chim chóc bốn phương từ đâu tụ về. Mới 3 giờ sáng, chim đã bắt đầu ríu rít gọi đàn. Cây mận đào nhà tôi, nhánh nào cũng đầy trái, bỗng trở thành kho lương thực tươi mát cho bầy chim. Mỗi sáng sớm, ra nhìn hột và quả mận đào chim ăn rụng tả tơi trên thảm cỏ, lúc đầu tôi cảm thấy tiêng tiếc nhưng bóng dáng đủ màu và tiếng hót hồn nhiên của bầy chim mang niềm vui bù lại.

Gần rằm tháng Tư, trái mận đào chín mọng, chim càng rủ nhau lựa quả ngon, mổ rụng vung vãi càng nhiều.  Tình yêu thiên nhiên, chim muông có cánh cửa giới hạn của lòng sở hữu.  Ngắt một nhánh hoa vườn người hay đuổi bầy chim ăn quả vườn nhà là mình đang khép lại cuộc ngao du về khóa ngõ nhà mình.  Tôi đi tìm con cú; một con cú lộng giả thành chân làm bù nhìn đuổi bầy chim lạm dụng quyền… làm chim không giới hạn.  Phải cần một sự dữ dằn, xấu xí hình tướng để xua đuổi hình ảnh hoa bướm của lòng tham.

Suốt mấy ngày anh chủ nhà trong tôi cứ đi tìm hình giả một con cú mèo trông càng dữ dằn, gớm ghiếc hơn cả cú thật càng tốt.  Cái nhìn dư ảnh trong tâm và ý nghĩ của tôi chuyển dần từ bầy chim líu lo buổi sớm sang con cú vọ, từ khi tôi đi tìm cú đuổi chim.  Vào những hàng bán đồ chơi chim chóc, mắt tôi nhìn vào hình chim muông đủ màu, đủ loại mà chẳng thấy con nào vì chỉ đi tìm con cú. Bắt gặp một dáng vẻ sinh vật dữ dằn nào tôi đều chăm chú nhìn ngắm, nhưng hầu hết chưa đủ “dễ sợ” làm bầy chim sợ hãi.  Cả mấy ngày, nhìn đâu tôi cũng mường tượng về con cú lý tưởng của mình.  Đó là con cú sẽ làm bầy chim kia kinh hồn bạt vía. Con cú như bến đậu của dòng suy tưởng xua đuổi trong tôi vào lúc này.

Đã đi tìm thì sớm muộn gì cũng sẽ gặp.  Theo lời mách miệng của một anh Mỹ đen gặp tình cờ ở Country Mall, tôi vào chợ Ross, tới khu bán hàng trang hoàng ảnh tượng. Những tượng Phật, Chúa, Thánh, Thần, thiên tài, nghệ sĩ… xếp hàng trên giá mờ nhạt. Những muôn thú cây cảnh có như không.  Mắt tôi sáng lên với một hình giả con cú làm bằng chất nhựa dẻo được sơn phết nhiều màu nhưng hai màu đen trắng đối chọi níu chặt cái nhìn của tôi vào nó.  Tâm tôi đang trên cuộc hành trình tìm cú; ý tôi đang trôi trong dòng tới cú. Nên gặp được thân cú dữ dằn thật là một hạnh phúc. Tôi phấn chấn mua về treo cao chót vót trên cây mận đào. Bên cạnh còn treo thêm một dãy dĩa CD lóng lánh hai mặt cũng theo lời khuyên của người mách nước.

Sáng đầu tiên vừa mới thức dậy là tôi mở cửa chạy ngay ra vườn sau nhìn con cú treo trên cây mận đào. Con cú phản ánh mặt trời. Dĩa CD bắt nắng loang loáng. Một cuộc phản công hùng tráng vô cùng. Không có bóng một con chim nào liều lĩnh lại gần. Tiếng chim râm ran chỉ còn nghe vọng lại từ phía vườn nhà ai.  Mắt cười nhìn con cú đồng minh vểnh cái mỏ quặm nhọn hoắt trên cây nhìn xuống, tôi xoa tay hoan hỷ. Cảm nhận đồng hành. Vừa đúng dịp Lễ Phật đản, tôi hái những trái mận đào to nhất còn sót lại sau cuộc xâm lăng của bầy chim và đơm lên bàn thờ cúng Phật.  Khói nhang bay thanh thoát sao tôi cứ mường tượng như dáng hình con cú. Giữa cuộc binh đao, lòng người chiến sĩ nào mà không vương mang mùi thuốc súng!

Những ngày tiếp theo, mỗi sáng tôi đều có dĩa mận đào tươi cúng Phật.  Con cú và tôi vẫn gần gũi nhìn nhau mỗi ngày.  Tiếng chim xa lắc.  Vài con chim sà cánh đậu trên cây; nhớn nhác rồi bay đi. Tôi đã lấy lại được cây cherry. Trái bây giờ chín tới. Sau trận mưa giông, trái rụng, gió lớn thổi bay tứ tán đầy sân. Vắng tiếng chim buổi sớm, buổi chiều làm tôi nhớ.  Nỗi nhớ mơ hồ như vọng ra từ góc khuất của lòng mình. Vắng những cánh chim. Cũng đàn chim ấy, nhưng trước đây có vẻ như ranh mãnh, bon chen; sao bây giờ tôi thấy chúng hồn nhiên và thơ dại như bầy oanh vũ ngày xưa. Trên cây mận đào đong đưa với gió chỉ còn con cú.  Gió lên, trái rụng.  Trên xác lá và trái chín vỡ tan, sáng nay tôi tìm thấy hai tổ chim con rơi xuống. Những con chim non đã chết queo trong tổ.  Có lẽ vì mấy ngày qua chim mẹ sợ không dám tới, bỏ đói đàn con.

Con cú, dẫu chỉ là cái mã vô hồn nhưng sao nó vẫn lay động được cảm tính, tâm thức của sự sống. Đàn chim sợ nó như một phản ứng bản năng. Tôi gần với nó vì nó giúp tôi loại trừ được bầy chim mà tôi coi như một đối tượng xâm phạm quyền sở hữu của mình.  Chỉ có một điều tôi quên mất. Đó là quyền sở hữu những gì mà tôi trân quý, nhưng có thể chẳng có giá trị gì với người ngoài và cũng chẳng giúp được gì cho ai:  Cây cherry, cây mận đào ở Mỹ nhiều lắm; nhưng chẳng ai biết hay quan tâm là cái mô tê gì ở Việt Nam và nhiều xứ khác. Với tôi, cây mận đào làm hoa trái cúng Phật trong mùa Phật đản là một duyên lành ở xứ người.  Tôi thường loay hoay tìm Phật tận đâu đâu ở khu vườn Lâm Tỳ Ni, ở cung trời Đâu Suất nhưng lại quên “ông Phật” trong tôi mà chính Đức Phật từ hơn 2.500 năm trước đã thọ ký cho mỗi chúng sinh về sau. Con cú cứ ám ảnh cái nhìn, cái nghĩ của tôi như một ý nghiệp mây mù thiếu mầm độ lượng. Tôi phải từ bỏ nó để trở lại với chính mình.

Rũ sạch định kiến và sự ám ảnh thật không đơn giản.  Mấy chú chim con chết trong tổ ám ảnh tôi không dứt. Phù du và bé bỏng thế thôi, nhưng mỗi hạt cát đều có quyền sống riêng của nó.  Nói chi tới lòng Từ bi cho to tát. Chỉ nói tới tình thương nhỏ bé đối với bầy chim cũng đã cần tới cái tâm không khóa, không gài. Tôi lặng lẽ bẻ khóa như một lời cầu nguyện. Rồi tôi trả lại con cú cho nhà hàng Ross - một con cú giả mặt mày còn nguyên vẹn - lấy lại chút tiền còm giúp quỹ trẻ mồ côi.  Đàn chim lại trở về.  Tiếng hót đánh thức tôi ngồi uống trà để viết những dòng này khi trời chưa sáng.

North Highlands, mùa Phật đản 2554 – 2010

Trần Kiêm Đoàn


Về Menu

Mùa mận

sự khác nhau giữa người việt nam và Dà Nguy cơ bệnh tim mạch ngày càng cao ở phai chang dao nao cung tot quan tuong ve vo thuong va cai chet Chợ Cóc mẹ thầy thuốc võ sỹ muay thái ha nam cu mat ra hue dao pho an chay kho khi tinh tai sinh bat tinh nhat ky hanh huong 4 Vu lan không mẹ Chí xuất trần của Trưởng lão Ni Đại Gia Lai Tưởng niệm Trưởng lão Giác lam the nao co the an lac va can bang tam ly trong Đậu hũ hấp Món chay ngon mùa lễ Tết ngôi chùa nổi tiếng nhất tp nha trang duc dat lai lat ma day cach vuot qua cang thang bốn phép lạ của ý dao Chùa Vạn Phước hòa thượng thích pháp tràng 1898 vận động viên cử tạ ăn chay tại 7 nguyên tắc sống vui sống khỏe giáo lý đạo phật với giới trẻ hiện tâm an trong nghịch cảnh là chìa khóa Đêm hoa đăng nguyện cầu dưới tôn Ä á c đa basiasita Phúc Mẹ ơi cho con xin lỗi phải mất bao lâu để học cách lắng Viết cho cha yêu Cách nhận biết rau củ quả an toàn nói giỡn có phải là khẩu nghiệp phâ t pha p đô i vơ i thiê u nhi chua dong cao Vùng ký ức bi quyet de co hanh phuc chi trong 15 phut moi Myanmar Ký sự mùa xuân Phần 3 Bagan hay song mot doi ly tuong ăn chay chÃƒÆ di tim gia tri cua sinh mang lễ cúng thí thực theo tinh thần kinh chua buu phuoc học cách co con hon khong chương i khổ đau là do tự mình làm ra chung Pháp hoà lich su va hoan canh tay tang Đừng bỏ qua bí đỏ trong chế độ ăn