27 tuổi, cô chỉ cao khoảng một mét, khuôn mặt gầy gầy với làn da xám xịt lúc nào cũng toát lên vẻ đượm buồn.
Hoá và bạn ở làng Hữu nghị thăm Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
Chưa một lần được gặp cha
Cô gái ấy có tên đầy đủ là Bùi Thị Hóa, quê ở xã Quảng Xuân (Quảng Trạch, Quảng Bình). Hoá bị nhiễm chất độc da cam, thứ chất quái ác ấy đã hành hạ cơ thể em. Số phận đen đủi đã nhuốm một đời khổ đau lên một cô gái đáng thương và giàu lòng nghị lực.
Tình cờ biết Hóa rồi tìm hiểu về cuộc đời cô gái này tôi như chạm được tới đáy của sự khổ đau của gia đình có nạn nhân mang chất độc da cam. Hỏi han chuyện đời, Hóa không một lời than thân trách phận. “Kêu gào, trách móc số phận cũng có thay đổi được đâu” - Hóa nói mà mặt buồn thiu.
Hóa tâm sự: “Cơ thể em cứ như thể bị co rút lại sau mỗi cơn đau. Các khớp xương như máy khô dầu, bước đi cứ kêu rạo rạo. Có những lúc em tưởng như không bước nổi trên đôi chân của mình nữa. Nhiều lúc nghĩ khôn nghĩ dại chẳng hiểu được mình làm sao có thể sống được 27 năm”.
Hóa bảo rằng, thiệt thòi lớn nhất của em là không một lần được nhìn thấy mặt cha mình. “Em sinh năm 1985, thì trước đó cha em đã mất năm 1984. Lớn lên, chỉ được nghe mẹ và bà con lối xóm kể “cha mày là người thế này, cha mày là người thế kia, ông tốt lắm, vui tính, nhân hậu….”. Tất cả chỉ là lời kể”.
Không chỉ riêng mình Hóa mà cả gia đình em cũng chịu chung tấn bi kịch đó. Cha Hóa, ông Bùi Quang Vị, là nạn nhân trực tiếp. Sau khi chiến trường đã lắng mùi khói súng, ông trở đoàn tụ với gia đình. Những tưởng từ đó gây dựng lại cuộc sống hạnh phúc, ai ngờ, đó cũng là thời điểm bắt đầu cho một nỗi đau mang tên chất độc màu da cam.
“Em cũng không nhớ chính xác cha chiến đấu ở chiến trường nào. Chỉ nghe mẹ nói loáng thoáng là vào Nam chiến đấu. Ký ức về cha đối với em là con số không tròn trĩnh. Cầu xin cho cha sống khôn thác thiêng phù hộ cho mẹ có sức khỏe, anh chị em em đủ sức đương đầu với bệnh tật” - Hóa tâm sự.
Hóa kể, ở quê mình, cảnh con mất cha vì chất độc da cam không phải gia đình em là trường hợp cá biệt. Cũng ở cái miền quê gió Lào thổi bỏng rát ấy biết bao nhiêu cảnh thương tâm như thế.
Thương mẹ một đời vất vả
Nghĩ về cha, Hóa buồn rười rượi. Nói về mẹ, khoé mắt Hóa ứa lệ: “Mẹ em tên là Nguyễn Thị Dụ, đã tròn 60 tuổi rồi mà có lẽ chưa một ngày nào được hưởng niềm vui”. Hóa là con út trong gia đình 3 anh em. Anh Việt, anh cả trong gia đình thì bị bại liệt, còn chị hai mới lấy chồng. Thuở chị chưa lấy chồng, một mình mẹ Hóa nuôi ba con thơ dại chỉ trông cậy vào 3 sào ruộng khoán.
Cái thời cơ hàn ấy chưa xa, cái đói cái rét luôn đeo đuổi cái giả gia đình. “Mẹ cực lắm. Chúng em có giúp đỡ được gì cho mẹ đâu. Mọi việc trong gia đình từ việc lớn cho đến việc tắm rửa vệ sinh cho con đều phải đến tay mẹ”- Hóa kể.
Anh trai không thể theo học được, nhưng Hóa vẫn có thể đến trường làng để học cái chữ. Căn bệnh quái ác đó hành hạ cơ thể Hóa nhưng may thay đầu óc em vẫn bình thường như bao đứa trẻ cùng trang lứa khác.
“Học dở lớp 6, em phải bỏ. Bỏ học không phải không học được mà không có tiền. Lúc đó, nhà trường đã miễn giảm mọi chi phí cho em xuống một nửa so với các bạn rồi mà vẫn không đủ tiền. Lúc phải bỏ học, emkhóc mấy ngày liền. Sau rồi nghĩ nhà mình nghèo nên phải chấp nhận, không học bây giờ, lúc khác có cơ hội là học”.
Bây giờ ở Hà Nội, Hóa xa mẹ và anh chị hàng trăm cây số, nhưng em vẫn luôn đau đáu nỗi lo. Hóa tâm sự: “Mẹ em sắp bước vào tuổi lão rồi, 60 là già rồi anh nhỉ? Lúc đó, ai lội ruộng bỏ phân, ai cấy, ai gặt phơi phong, ai rơm rạ. Rồi mẹ già yếu ai chăm sóc cho anh trai. Mấy năm nay, mỗi tháng mẹ được tiền chế độ 300.000 đồng hưởng theo chế độ của em. Nhưng 300.000 đồng làm sao mà sống nổi tuổi già với anh tật nguyền…”.
Tôi hỏi làm sao mà mẹ Hóa chỉ được nhận có 300.000 đồng/ tháng thì Hoá trả lời gọn lỏn: “Lần trước mẹ tính làm chế độ cho em, rồi sau đó làm chế độ tiếp cho anh trai nhưng chẳng biết thế nào đến bây giờ vẫn chưa làm được”.
Đừng là gánh nặng của mẹ
...Hoá thực sự bị ám ảnh bởi bức ảnh máy bay Mỹ trút chất độc xuống chiến trường Việt Nam
Ở cái mảnh đất nghèo quanh năm nắng với gió, cô gái bị chất độc màu da cam hành hạ vẫn nhận ra rằng: “Cứ ở nhà, là cứ phải bám mẹ. Bám mẹ, khổ mẹ, khổ cả tâm mình. Cứ thế này rồi đời mẹ con cũng rơi vào ngõ cụt”. Hóa nghĩ mình phải đi. Ra đi để mẹ đỡ khổ.
Thế rồi đầu năm 2010, theo sự giới thiệu của hội cựu chiến binh xã, Hóa được đón vào Làng Hữu Nghị ở Hà Nội. Hóa nhớ lại: “Cái ngày ra đi, khóc nức nở. Đêm nằm nhớ mẹ, nhớ anh, nhớ từng nào thương từng ấy. Thế rồi vào làng gặp bao nhiêu bạn bè cũng cảnh ngộ, nhiều khi thấy mình còn may mắn hơn bao nhiêu người khác là đầu óc vẫn bình thường.
Cho nên mỗi lúc lên cơn đau, em không kêu gào, cắn răng chịu đựng. Hàng ngày lo thuốc thang đến nơi đến chốn, tập thể dục và cầu mong cho những cơn đau thưa dần. Em chỉ có một mong muốn không phải là gánh nặng của ai cả. Nhất là mẹ. Tự chăm sóc bản thân, là cách thương mẹ thiết thực nhất.”
Vào làng Hữu nghị, Hóa được dạy cắt may. Kể về công việc này Hóa cười: “Em làm sao mà đua được với các anh chị bên ngoài được. Học đối với em chỉ để biết cái nghề. Đã bước sang năm thứ 2 ở làng Hữu nghị, chỉ mong làm sao sau này có thể tự nuôi sống được bản thân từ những kiến thức đã được bày dạy ở làng để không phụ thuộc ai cả”.
Tôi dè dặt hỏi Hóa có mong ước về một mái ấm riêng cho mình. “Anh không phải ngại đâu. Em cũng không thấy mặc cảm bởi nhiều người hỏi em câu hỏi này lắm rồi. Em không dám ước mơ ấy. Chỉ có một ước mơ thôi anh ạ, đó là làm sao mình không làm khổ mẹ mình và là gánh nặng cho bất cứ ai” - Hóa nói và nhìn tôi với ánh mắt như gửi gắm những điều sâu kín nhất trong lòng.
Thanh Vân (Tuvien.com)
