Dhammapada
Sutta
(Khuddaka Nikaya - Sutta Pitaka)
Biết Ðủ Thì An Lành
Tịnh Minh
Thuở nọ, có một
thanh niên tên là Nigama Tissa, sinh trưởng tại một thị trấn cách
thành Xá Vệ (Savàtthi) không xa, xuất gia theo Phật, gia nhập Tăng
đoàn. Thầy lúc nào cũng chu toàn bổn phận, mẫu mực trang nghiêm,
tinh chuyên nỗ lực; nổi bật nhất là hạnh cần kiệm, tri túc, thanh
tịnh và quyết tâm, và cũng chính nhờ những phẩm hạnh đó mà thầy trở
thành biểu tượng cao đẹp cho toàn thị trấn. Thầy thường đi khất thực
một vòng quanh làng, nơi bà con thân tộc của thầy cư ngụ. Mặc dù rất
nhiều Phật tử, đặc biệt là trưởng giả Cấp Cô Ðộc (Anàthapindika) và
quốc vương Ba Tư Nặc (Pasennadi), hai vị đại thí chủ, cúng dường vô
số lễ vật cho Tăng đoàn tại thành Xá Vệ, Sa môn Tissa vẫn không bao
giờ đến đó.
Thấy Tissa thường thiền hành và khất lực quanh quẩn trong làng, các Sa môn
một hôm đến thưa với đức Thế Tôn:
-- Bạch đức Thế Tôn, thầy Nigama Tissa lúc nào cũng bận bịu, vướng víu với
bà con thân tộc, không bao giờ lên Xá Vệ kinh hành, khất thực, cho dù
trưởng giả Cấp Cô Ðộc và quốc vương Ba Tư Nặc cúng dường rất nhiều lễ vật,
không đâu sánh bằng.
Nghe vậy, đức Thế Tôn cho mời Tissa đến hỏi:
-- Nghe nói thầy ngày ngày quanh quẩn, bận rịu với bà con xóm làng, không
bao giờ lên thành hóa duyên truyền đạo, khất thực, thiền hành, có đúng vậy
không?
--
Bạch Thế Tôn, không phải con nặng lòng gắn bó với bà con thân tộc, con chỉ
nhận vật thực của họ vừa đủ mỗi ngày một bữa cho con, dù ngon hay dở, con
vẫn nhiếp tâm thọ dụng, tán thán và chú nguyện công đức của đàn na thí
chủ. Bạch Thế Tôn, con nghĩ như vậy là đủ lắm rồi. Mình chẳng lao động sản
xuất ra của cải vật chất mà ngửa tay đón nhận lễ vật cúng dường quá nhiều
thì e rằng không hợp, con sợ lắm!
Biết rõ tánh hạnh của Tissa, đức Thế Tôn mỉm cười tán thán:
-- Hay thay, hay thay, Sa môn! Ta rất vui là có được một môn đệ. Này
Tissa, cần kiệm là bản chất và tập quán của ta đó!
Rồi, theo yêu cầu của đại chúng, đức Thế Tôn kể chuyện như sau: Ngày xưa
có một bầy két nhiều đến hàng mấy ngàn con, sinh sống ở một cánh rừng toàn
là cây vả trong dãy Hy Mã Lạp Sơn trên bờ sông Hằng (Ganges). Gặp mùa hạn
hán, cây cỏ khô cằn, hoa trái tàn rụi, sông ngòi cạn kiệt, không còn trái
cây để ăn, bầy két mỗi lúc một lâm vào tình cảnh nguy kịch. Bấy giờ, con
két đầu đàn không chê ngon dở, hợp khẩu hay không; nó gặp thứ gì ăn được
là ăn: hoặc lá chồi khô héo, hoặc vỏ rễ cứng giòn; ăn xong xuống sông Hằng
uống nước rồi bay lên cành cây thong dong ca hót, vui vẻ hài lòng với nếp
sống hiện tại của mình. Thấy rõ nguyên nhân và phẩm hạnh tri túc của con
két đầu đàn, Ðế Thích (Sakka) quyết định thử nghiệm bằng cách vận dụng
thần thông xô ngã các cây, chỉ còn trơ vơ những gốc rễ khẳng khiu, nứt nẻ,
lởm chởm. Mỗi khi gió lộng, hơi nóng bốc lên, bụi bay mù mịt, két đầu đàn
vẫn ung dung tự tại, thư thái trong lòng, mổ rỉa xuống sông uống nước, lên
cành líu lo, mặc cho gió gào, nắng gắt.
Thấy phong thái tự nhiên, tâm hồn an lạc của con két, Ðế Thích tự nhủ:
-- Ta sẽ đến gặp két để thấy rõ hơn tình thân hữu, và làm cho cánh rừng vả
đâm chồi nảy lộc, đơm hoa kết trái trở lại.
Ðế
Thích cải dạng thành một con ngỗng trời xinh đẹp, bay đến đậu trên một gốc
cây, rồi tỏ vẻ thân thiện bắt chuyện với két:
-- Két này,
Có nhiều cây xanh lá
Với trái ngọt đầy cành,
Sao két vẫn an phận
Với gốc rễ vây quanh?
Ðức Thế Tôn kể thêm một vài chi tiết và kết luận rằng:
-- Ðế Thích bấy giờ là A Nan (Ananda), còn con két đầu đàn chính là ta
vậy. Này các thầy Tỳ kheo, biết đủ là bản chất và tập quán của ta đó! Và
cũng chả có gì xa lạ, Nigamavàsi Tissa, luôn luôn an lạc và biết đủ, đã
từng là con trai của ta nên đã nhận ta làm thầy. Một Sa môn như thế thì
nhất định phải đạt đến Niết bàn.
Ngài đọc kệ:
--" Tỳ kheo thích tinh cần
Sợ hãi nhìn phóng dật
ắt không bị thối thất
Nhất định gần Niết bàn." (PC 32)
--- o0o ---
Mục Lục |
01
|
02
|
03
|
04
|
05
06
|
07
|
08
|
09
|
10
|
11
|
12
|
13
--- o0o ---
Các bản kinh Pháp Cú khác
--- o0o ---
Source:
http://www.budsas.org/
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật:
7-2003
Nguồn: www.quangduc.com
Về danh mục
