Thơ - Tặng một vầng trăng

. .

 

Tặng Một Vầng Trăng 

TẬP TRUYỆN THƠ ( THIỀN )

* Diệu Phương xuất bản 2004 *

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

 --- o0o --- 

MỤC LỤC 

    - Lời nói đầu

01- Tặng một vầng trăng

02- Những hạt đậu biết nhảy.

03- Thân cây mọc nghiêng.

04- Ném sỏi xuống giếng.

05- Sợi tơ oan nghiệp.

06- Nước mắt người tu hành.

07- Nắng mưa là bệnh của trời

08- Trái tim bình yên.

09- Mẹ Quán Thế Âm  

10- Cô lái đò. .

11- Người khách trọ

12- Con nhện.

13- Tu ngồi, tu nằm.

14- Một ly trà.

15- Ngọc trên đường bùn

16- Vậy sao!.

17- Tuân lời.

18- Nếu yêu, hãy yêu công khai.

19- Thiếu từ tâm.

20- Sóng lớn.

21- Một ông Phật

22- Ðường lầy.

23- Thiền sư và mẹ.

24- Lời mẹ khuyên.

25- Tim ta cháy như lửa

26- Tụng kinh.

27- Giọng nói của hạnh phúc.

28- Không nước, không trăng.

29- In kinh

30- Ngủ lúc ban ngày.

31- Trong cõi mộng

32- Kẻ cướp đi tu

33- Ðúng và sai

34- Họa sỹ tham lam

35- Ông Phật mũi đen.

36- Người cho nên cám ơn.

37- Cửa thiên đường.

38- Bắt giam tượng Phật.

39- Chiến sỹ nhân đạo

40- Con đường hầm

41- Trong tay định mệnh

42- Sát sinh.

43- Chế ngự con ma.

44- Học im lặng

45- Lãnh chúa đần độn.

46- Cải hóa thật sự 

47- Phát đạt thật sự.

48- Không làm, không ăn.

49- Tri âm, tri kỷ

50- Ðến thời phải chết

51- Ðối thoại thiền

52- Dạo mát nửa đêm.

53- Dạy điều tối cao.

54- Không vướng mắc

55- Thiền viện yên lặng

56- Thiền của Phật

 

Lời Nói Ðầu ^

"Tặng Một Vầng Trăng" là một tuyển tập gồm một số những truyện, những giai thoại mang đầy vị Thiền. Nguyên bản viết bằng văn xuôi. Cư sĩ Tâm Minh Ngô Tằng Giao đã phỏng theo nội dung những truyện này và kể lại cho chúng ta bằng những lời lẽ bình dị qua thể thơ "lục bát" đầy tình tự dân tộc để người đọc và người nghe dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thuộc.

9 truyện đầu tiên nội dung được phỏng theo cuốn "Những Hạt Ðậu Biết Nhảy" nguyên bản của tác giả Lâm Thanh Huyền ở Ðài Loan. Dịch giả Phạm Huê chuyển ngữ sang tiếng Việt.

4 truyện kế tiếp nội dung được phỏng theo những "Truyện Cổ Phật Giáo".

43 truyện còn lại được cư sĩ Tâm Minh chọn lựa rồi phỏng dịch và chuyển thơ theo cuốn "101 Zen Stories" ("101 Truyện Thiền") do Nyogen Senzaki và Paul Reps kể bằng tiếng Anh. Những chi tiết về tên người, nơi chốn, niên đại, môn phái v.v. hầu như được bỏ qua, không đề cập tới trong thơ để dễ tập trung vào nội dung chính yếu đầy vị Thiền của truyện.

" 101 Zen Stories " đã được ấn hành lần đầu vào năm 1939 bởi Rider and Company, Luân  Ðôn, và David McKay Company, Philadelphia. Những truyện và những giai thoại về Thiền này đề cập tới những kinh nghiệm thực chứng của các Thiền sư Trung Hoa và Nhật Bản trải qua một thời gian dài hơn năm thế kỷ.

Tài liệu được chuyển sang tiếng Anh bắt nguồn: Một là từ cuốn sách có tên gọi là Shaseki-shu (Collection of Stone and Sand: Thạch Sa Tập hay Góp Nhặt Cát Ðá), viết vào cuối thế kỷ thứ 13 bởi một Thiền sư Nhật có tên là Muju (Vô Trú). Và hai là từ những giai thoại khác của các vị Thiền sư, Thiền tăng, đồ đệ dòng Thiền xuất hiện rải rác trong nhiều cuốn sách khác nhau đã được ấn hành tại Nhật vào khoảng thế kỷ 20.

Mong rằng những vần thơ "lục bát" kể lại các truyện và những giai thoại thơm ngát hương Thiền trong cuốn "Tặng Một Vầng Trăng" này sẽ phần nào chuyên chở được một triết lý cao siêu và thâm thúy nào đó khiến người đọc và người nghe phải tĩnh tâm để suy nghĩ rồi tự thức tỉnh mà tìm theo một con đường tốt đẹp hơn trong cuộc sống. 

DIỆU PHƯƠNG

(Mùa Phật Ðản năm 2004)

 

* 1 * ^

Tặng Một Vầng Trăng

 

Thiền sư cất túp lều tranh

Một mình ẩn dật tu hành rừng sâu

Thị thành xa lánh từ lâu

Tâm hồn thanh thản, đạo mầu kiên trinh.

Một đêm đầy ánh trăng thanh

Thiền sư lên núi dạo quanh ngắm trời

Bóng hằng vằng vặc muôn nơi

Thiên nhiên, vạn vật chơi vơi ảo huyền

Giữa vùng thanh tịnh thần tiên

Sư bừng khai ngộ thấy liền được ra

"Tự tính bát nhã" thăng hoa

Từ lâu tiềm ẩn cao xa trong người

Chính là trí tuệ tuyệt vời

Thấu nhìn đạo lý, việc đời thật chân.

*

Thiền sư hoan hỷ vô ngần

Vội vàng rảo bước về am tu hành

Nào ngờ khi tới lều tranh

Nhìn vào thấy trộm viếng mình bên trong

Loay hoay lục lọi lung tung

Có chi quý giá mà mong kiếm tìm,

Tội thay cho kẻ nghèo hèn

Tay không thất thểu muộn phiền bước ra

Vô tình chạm mặt sư già,

Thật ra sư đã về nhà từ lâu

Ðứng ngoài nấn ná chẳng vào

Sợ làm cho trộm chợt đâu giật mình.

Trộm vừa ra khỏi lều tranh

Thiền sư cầm sẵn một manh áo choàng

Cà sa cũ kỹ ố vàng

Hiền từ lên tiếng, dịu dàng, thiết tha:

"Con từ xa tới thăm ta

Lều tranh nghèo mạt, thật là tiếc thay!

Trời khuya, gió lạnh heo may

Nào ta còn có gì đây làm quà

Chỉ còn manh áo cà sa

Tặng con kỷ niệm gọi là chút thôi!"

Nói xong sư mỉm nụ cười

Nhẹ choàng tấm áo lên người trộm kia,

Ngỡ ngàng chẳng biết nói chi

Trộm bèn lầm lũi ra đi vội vàng.

Nhìn theo sư khẽ thở than:

"Lòng ta cảm thấy vô vàn héo hon!

Ước gì tặng được cho con

Vầng trăng rực rỡ trên non đêm này!"

Trăng khuya phô sắc đẹp thay

Sáng tươi, tinh khiết, tròn đầy, sạch trong

Nhìn thêm thanh thoát cõi lòng

Núi rừng cảnh vật chập chùng thênh thang

Ánh trăng tỏa thật dịu dàng

Sáng soi đều khắp non ngàn nơi nơi

Tượng trưng tự tính con người,

Tiếc thay trộm lại buông lơi tâm mình

Mắt mờ bởi bóng vô minh

Chạy theo dục vọng thường tình nhân gian

Như trăng trên đỉnh non ngàn

Bỗng nhiên che phủ bởi làn mây đen

Thật là bất hạnh vô biên

Còn đâu sáng suốt mà tìm hướng đi!

Còn đâu ánh sáng lương tri

Phá tan tăm tối u mê thân mình!

*

Hôm sau vừa rạng bình minh

Thiền sư thức dậy, quả tình ngạc nhiên

Nhận ra áo cũ để bên

Món quà đêm trước vừa đem tặng người

Nay người hoàn trả lại rồi

Cà sa ngay ngắn xếp nơi cạnh mình,

Thiền sư vui vẻ thật tình

Hoa lòng nở rộ, lặng thinh mỉm cười,

Bước ra ngắm cảnh núi đồi

Thiền sư khe khẽ nói lời thiết tha:

"Kẻ đáng thương, đáng xót xa

Cuối cùng ta tặng được quà cho ngươi

Một vầng trăng sáng tuyệt vời

Sáng nơi trần thế, rạng nơi tâm người!"

 

 (phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 2 * ^

Những Hạt Ðậu

Biết Nhảy

 

Làng kia có một lão bà

Sống đời lầm lũi, cửa nhà đơn côi

Chồng con đều đã qua đời

Bà nhờ mảnh đất nhỏ nơi sau nhà

Quanh năm trồng đậu bán ra

Kiếm ăn sinh sống cho qua tháng ngày,

Ðời bà khổ cực lắm thay

Gian truân từ nhỏ tới nay nhiều bề

Biết là nghiệp chướng nặng nề

Bà mong chuộc tội xưa kia của mình.

Thấy bà quyết chí tu hành

Có người hiểu đạo thương tình giúp ngay

Dạy câu thần chú linh thay

Giải trừ nghiệp chướng lâu nay chất chồng

Ðây lời đức Quán Thế Âm:

"Án Ma Ni Bát Mê Hồng. Chớ quên!"

Lòng tin bà rất vững bền

Nhưng không biết chữ, lại thêm tuổi già

Thật là tội nghiệp cho bà

Miệng luôn lẩm nhẩm cố mà nhập tâm

Lời Bồ Tát Quán Thế Âm,

Nhưng khi về đến trước sân nhà mình

Thời bà lại nhớ lầm thành:

"Án Ma Ni Bát Mê Hành". Hại thay!

*

Tuy sai, bà lão nào hay

Tối ngày cứ tụng câu này mãi thôi,

Ðể thêm khích lệ lòng người

Bà bày hai chén trước nơi mặt mình

Một thời đầy những đậu nành

Chén kia bà lại để dành trống không,

Mỗi câu thần chú đọc xong

Bà đem một hạt đậu trong chén đầy

Bỏ qua bên chén không này

Dần dần cho đến lúc đầy mới ngưng,

Rồi làm ngược lại nhiều lần

Ðọc kinh, chuyển đậu, với tâm chân thành

"Án Ma Ni Bát Mê Hành",

Ba mươi năm thoáng trôi nhanh trong đời

Dù kinh sám hối sai lời

Lão bà cứ tụng, lòng thời thiết tha.

*

Một ngày linh ứng hiện ra

Ðậu kia tự động nhảy qua chén rồi

Mỗi khi bà tụng dứt lời

Chẳng cần chờ đến tay người đem sang.

Lòng bà mừng rỡ ngập tràn

Nghĩ mình tu thật đúng đường! Tốt thay!

Công lao sám hối lâu nay

Khổ kia chấm dứt! Nghiệp này tiêu tan!

Bà thêm phấn khởi vô vàn

 Tối ngày tụng niệm lại càng thêm hăng.

*

Một hôm có vị cao tăng

Du hành đây đó, đi ngang qua làng

Ngang lều lụp xụp tồi tàn

Nhà sư chợt thấy hào quang rạng ngời

Toả ra rực rỡ tuyệt vời

Khiến sư kinh ngạc, ngẩn người nghĩ suy

Chắc rằng trong túp lều kia

Có người đắc đạo trọn bề chân tu.

Sư bèn dừng bước vân du

Ghé vào thăm hỏi, nào ngờ thấy đâu

Gặp mình bà lão bạc đầu

Không còn ai khác, trước sau mình bà.

Tò mò, sư hỏi cho ra:

"Bà tu kinh sách nào mà linh thay?"

Lão bà thành thật tỏ bày:

"Tôi đây chữ nghĩa có hay chút nào

Nói chi kinh sách tối cao

Cả đời chuyên tụng một câu tâm thành

'Án Ma Ni Bát Mê Hành'

Câu kinh sám hối tụng quanh miệt mài."

Sư nghe tiếc nuối thở dài:

"Câu bà vừa đọc lầm sai vô ngần

Ðúng lời đức Quán Thế Âm

'Án Ma Ni Bát Mê Hồng' từ xưa!"

Lão bà nghe nói sững sờ

Từ lâu lầm lẫn bây giờ mới hay

Bao ngày tụng niệm uổng thay

Ba mươi năm tụng giờ này công toi!

*

Nhà sư từ giã đi rồi

Lão bà thay đổi, tụng lời mới nghe

Lòng bà chộn rộn nhiều bề

Khiến cho ý chí dễ gì tập trung,

Ðậu thời chán nản vô cùng

Chẳng còn hứng khởi tưng bừng nhảy qua

Lão bà nước mắt chan hòa

Miệng tuy tụng niệm, xót xa trong lòng

Thế là nước lã ra sông

Ba mươi năm tụng, uổng công tu hành.

Sư lên gần đỉnh đồi xanh

Ngoái nhìn lại phía lều tranh bà già

Một vùng u ám bao la

Hào quang nào thấy chói lòa nữa đâu

Giật mình sư khẽ than mau:

"Thôi ta gây chuyện khổ đau nữa rồi

Thế là ta lỡ hại người!"

Sư liền quay gót trở lui xuống liền

Tìm về nơi mái lều trên

Gặp bà Phật tử sư bèn nói nhanh:

"Bà ơi cứ tụng tâm thành

'Án Ma Ni Bát Mê Hành' như xưa,

Vừa rồi tôi chỉ nói đùa

Câu bà quen tụng kể như đúng rồi!"

*

Sư từ biệt, trở lên đồi

Lão bà tiếp tục những lời tụng xưa

Lòng vui biết mấy cho vừa

Tiếng kinh sám hối như ru hồn người,

Nhìn kìa! Hạt đậu tuyệt vời

Giờ đây lại nhảy theo lời cầu kinh.

Sư lên đến đỉnh non xanh

Ngoái đầu nhìn lại quả tình mừng vui

Hào quang sáng một góc trời

Phát ra rực rỡ từ nơi mái lều.

*

Lòng thành giá trị thật nhiều

Nơi người con Phật tin theo đạo mầu.

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 3 * ^

Thân cây

mọc nghiêng

 

Con người trên cõi dương gian

Nào ai tránh khỏi cái màn tử vong

Khi đời này chấm dứt xong

Thảy đều ước muốn về trong đất lành

Nơi sạch sẽ, miền tịnh thanh

Khắp vùng cực lạc, an bình mãi thôi.

Có người hỏi đức Như Lai:

"Lòng con luôn mãi hướng nơi đất lành

Hướng về 'tịnh thổ' tâm thành

Mong sau khi chết vãng sanh chốn này

Nhưng con e ngại lắm thay

Gặp khi đột ngột lìa ngay cõi đời

Làm sao niệm Phật kịp thời

Tâm đâu kịp hướng về nơi mong chờ

Lìa dương gian quá bất ngờ

Chẳng còn biết sẽ vật vờ về đâu?"

*

Phật nghe xong, khẽ gật đầu:

"Các con chớ có lo âu làm gì

Ðể ta kể chuyện cho nghe

Chuyện cây thông nọ bên lề rừng xanh.

Cây sinh ra, lớn lên nhanh

Nhưng không mọc thẳng, thân hình lại nghiêng

Mọc nghiêng qua mãi một bên

Có khuynh hướng ngả về miền phía Ðông,

Một ngày trời nổi cơn giông

Nếu mà sét đánh cây thông đổ nhào

Cây này sẽ đổ hướng nào?"

Mọi người đều nói đổ vào hướng Ðông.

Mỉm cười Phật dạy ung dung:

"Con người cũng giống cây thông vô ngần

Chúng sinh khi sống thành tâm

Hướng về cửa Phật nguyện thầm thiết tha

Hướng về 'tịnh thổ' thăng hoa

Thì khi mãn nghiệp lìa xa cõi trần

Dù bất chợt cũng an tâm

Sẽ đi về hướng mình thầm ước mơ

Tây phương cực lạc đón chờ!"

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 4 * ^

Ném sỏi

xuống giếng

 

Phật và đệ tử một ngày

Thong dong tản bộ cạnh ngay cánh đồng

Chợt đâu thấy một đám đông

Quây quần làm lễ vô cùng nghiêm trang

Tiễn đưa một kẻ họ hàng

Mới vừa tạ thế trong làng tuần qua.

Bà con thương tiếc xót xa

Mời nhiều tu sĩ về nhà tụng kinh,

Ra đồng làm lễ linh đình

Mong người quá cố vãng sinh an lành.

Thân nhân cầu khẩn tâm thành

Mong cho siêu thoát vong linh người nhà

Tây phương cực lạc chóng qua,

Tiếng kinh cầu nguyện vang xa trên đồng.

Có người thắc mắc trong lòng

Cúi xin hỏi Phật, cầu mong tỏ tường:

"Thưa Thế Tôn, theo lệ thường

Ðọc kinh khi có người thương qua đời

Ðể mong siêu độ cho người

Ðưa phần hồn họ lên nơi Niết Bàn

Mong họ giải thoát dễ dàng

Chẳng hay tác dụng có mang lại gì?"

*

Phật cười, dáng điệu từ bi

Dắt đoàn đệ tử cùng đi băng đồng

Tới ven bờ giếng nước trong

Ngài cầm hòn sỏi ném lòng giếng sâu

Sỏi kia chìm xuống thật mau

Ngài truyền đệ tử cùng nhau quây quần

Ðứng quanh miệng giếng thật gần

Phật bèn hỏi: "Nếu thành tâm nguyện cầu

Kinh vãng sinh đọc dài lâu

Sỏi kia có nổi lên mau không nào?"

Cả đoàn đệ tử xôn xao

Ngạc nhiên tự hỏi chuyện sao lạ kỳ

Cùng thưa: "Kính đức Từ Bi

Trên đời đâu có kinh gì giúp ta

Dù tâm thành, dù thiết tha

Dạt dào chú nguyện, chan hòa lòng tin

Ðem kinh kệ tụng liên miên

Chẳng làm cho sỏi nổi lên được nào!"

*

Nghiêm trang Phật dạy: "Ðúng sao!

Ai khi sống chẳng hướng vào cõi trên

Nơi cực lạc, chốn bình yên

Nơi vùng thanh tịnh, nơi miền sạch trong

Thì khi chết thật khó lòng

Dùng lời kinh kệ mà mong giúp mình

Ðưa về 'tịnh thổ' an bình,

Phải nên nhắc nhở chúng sinh xa gần

Kệ kinh chỉ giúp một phần

Chính mình phải giúp bản thân của mình

Khi còn sống phải tu hành

Trái tim hướng nẻo đất lành đừng quên,

Bản thân mình chớ nhận chìm

Xuống lòng nước thẳm, xuống miền giếng sâu

Gắng công tu tập đạo mầu

Giữ tâm cho kỹ trước sau nhiệt tình

Mới mong có phước vãng sinh

Vào miền 'tịnh thổ' đất lành cực vui!"

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 5 * ^

Sợi tơ

oan nghiệp

 

Ngày xưa có một anh chàng

Nổi danh độc ác hung tàn gần xa

Hắn tên là Kiện Ðà La

Hồi còn đi học chẳng tha bạn nào

Khắp trường ăn hiếp trước sau

Bạn bè yếu thế buồn rầu khôn nguôi,

Lớn lên hắn phá khắp nơi

Phá trong trường lớp, phá ngoài làng thôn.

Lại thêm háo sát luôn luôn

Các loài gia súc khôn hồn tránh xa

Hắn mà tóm được chẳng tha

Thẳng tay hành hạ thật là thương đau,

Côn trùng, bò sát như nhau

Dù cho nhỏ bé cũng đâu an toàn

Dùng chân hắn dẫm bạo tàn

Con ong, cái kiến nát tan đọa đày.

Kiện Ðà La tới một ngày

Giết người mà chẳng gớm tay nữa rồi

Trở thành tên cướp khắp nơi

Bà con thấy hắn tức thời trốn ngay

Kêu nhau tránh nạn khổ này:

"Kìa hung thần đến gieo đầy tai ương!"

Thấy thiên hạ khắp xóm làng

Tỏ ra hãi sợ, hắn càng vui thêm

Toàn thân hắn toát ra liền

Một luồng sát khí triền miên lạnh lùng

Chẳng riêng người mới hãi hùng

Cả ma lẫn quỷ đều cùng hoảng kinh.

*

Một ngày dạo cạnh rừng xanh

Nhìn quanh kiếm vật hy sinh bữa này

Kiện Ðà La chợt thấy ngay

Nhện kia bò chậm loay hoay bên lề,

Nhện mang bầu nên nặng nề

Chẳng bò nhanh được, dễ gì thoát thân

Khó mà thoát gót tử thần,

Kìa tên hung ác nhanh chân tới rồi

Ðịnh tâm dẫm nát Nhện thôi

Nhện kia run rẩy, rúm người, lăn quay.

Kiện Ðà La thấy hay hay

Niềm vui trong dạ hôm nay chợt về

Hắn tha cho Nhện bò đi,

Nhện mừng thoát chết thảm thê chốn này

Thật là may mắn lắm  thay,

Nhện từ khi đó ngày ngày gắng công

Tu hành tinh tấn một lòng

Mong đừng vương kiếp côn trùng mãi thêm

Tu nhiều kiếp! Vững lòng tin!

Một ngày Phật độ Nhện lên Niết Bàn

Nghe kinh thơm, tắm đạo vàng

Thần thông Nhện luyện giỏi giang sau này.

*

Thời gian lần lượt vần xoay

Kiện Ðà La đến một ngày tàn hơi

Già người, yếu sức, trọn đời

Chết xong bị quỷ kéo lôi đi liền

Ðày địa ngục, cột xích xiềng

Một bên móc sắt, một bên vạc dầu

Nhục hình khổ cực đớn đau

Dưới tầng mười tám thẳm sâu hãi hùng,

Ðây tầng địa ngục cuối cùng

Dành  riêng cho kẻ dữ hung nhất đời.

*

Một hôm địa ngục tơi bời

Thảm thê vang vọng tiếng người kêu la

Phật Ðà nhìn xuống nhận ra

Tội nhân là Kiện Ðà La đọa đày

Thấu soi tiền kiếp trước đây

Hắn tuy hung dữ, có ngày từ tâm

Ðã tha cho Nhện một lần

Dù sao cũng đã gieo mầm nhân duyên,

Phật quay sang Nhện kề bên

Dạy nên giúp hắn một phen trọn tình.

Vâng lời Nhện vận sức mình

Nhả tơ thành sợi phun nhanh ra ngoài

Phun từ cao tít cõi trời

Xuống tầng địa ngục dưới nơi tận cùng.

*

Ðang trong cảnh khổ não nùng

Kiện Ðà La bỗng thấy buông trước mình

Dây tơ ngũ sắc lung linh

Từ trời thòng xuống rung rinh đón mời,

Hắn ta mừng rỡ nghẹn lời

Vội vàng chụp lấy đu người leo lên,

Leo lưng chừng tới phía trên

Hắn nghe có tiếng vang rền dưới chân

Cúi nhìn thấy đám tội nhân

Tranh nhau ráo riết leo dần lên dây

Hắn suy nghĩ: "Thật nguy thay!

Sợi tơ mỏng mảnh này đây chẳng bền

Nhiều người bám nặng đứt liền

Sẽ rơi trở lại xuống miền khổ đau!"

Mối lo vừa thoáng trong đầu

Ôm dây hắn vội tụt mau xuống rồi

Tính co chân đạp đám người

Ðang đeo phía dưới cho rơi xuống dần,

Nào ngờ vừa mới giơ chân

Sợi tơ ngũ sắc bất thần đứt ngang.

Kiền Ðà La vội kêu vang

Kéo theo cả đám kinh hoàng thét la

Cùng rơi xuống chốn thẳm xa

Xuống miền địa ngục, lối ra khó tìm.

Phật Ðà và Nhện phía trên

Thở dài buông tiếng khi nhìn chúng sinh

Nổi chìm địa ngục điêu linh

Nghiệp xưa chót lỡ, cực hình khó qua.

Tiếc thay cho Kiện Ðà La

Bao nhiêu nghiệp dữ nếu mà chẳng mang,

Lòng sân phút chót đừng vương

Mọi người chắc đã có đường thoát ra.

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 6 * ^

Nước mắt

người tu hành

 

Vị cao tăng đắc đạo rồi

Tính ra thấm thoắt nửa đời xuất gia

Tu nơi thiền viện phương xa

Dứt tình quyến luyến quê nhà từ lâu,

Nơi thanh tịnh, chốn thẳm sâu

Nhà sư nghiên cứu đạo mầu chuyên tâm

Giờ đây học vấn uyên thâm

Lại thêm phẩm hạnh sáng ngần treo gương

Bao nhiêu đệ tử bốn phương

Tìm sư học đạo, xin nương cửa thiền.

*

Sư truyền: "Thế tục tình riêng

Chớ nên lưu luyến, chớ nên buộc ràng

Mới mong giác ngộ đạo vàng

Giải trừ cố chấp tiềm tàng bản thân

Chỉ khi vượt được nguy nan

Vượt rào tình, dục vô vàn thương đau

Mới mong giải thoát được mau,

Trần gian vạn vật trước sau vô thường!"

*

Một ngày từ chốn cố hương

Có người lặn lội tìm đường ghé ra

Báo tin sư rõ chuyện nhà:

"Con trai độc nhất vừa qua đời rồi

Sau cơn bệnh mấy năm trời!"

Nghe xong tin dữ mọi người xôn xao

Vội vàng đệ tử họp nhau

Bàn xem nên báo tin vào hay không

Ngại sư đau đớn cõi lòng

Vì tình máu mủ dễ hòng buông trôi.

Sau khi bàn thảo hết lời

Cho rằng sư đã xa nơi gia đình

Chẳng còn vương vấn thường tình

Ba mươi năm mãi lánh mình ẩn tu

Chưa hề ra khỏi cổng chùa

Quanh năm thiền định, suốt mùa kệ kinh:

"Tin nhà cứ báo thật tình

Há đâu mà sợ thầy mình bi thương!"

*

Vừa nghe tin dữ cố hương

Nào ngờ thầy lại lệ vương tràn trề

Ðau lòng bật khóc não nề

Chẳng e đệ tử cười chê chút nào,

Mọi người kinh ngạc biết bao

Ðâu dè phản ứng thầy sao thường tình

Tưởng thầy hết lụy gia đình

Coi thường câu chuyện tử sinh lâu rồi.

Vây quanh đệ tử im hơi

Thời gian lặng lẽ dần trôi nặng nề,

Chợt đâu có kẻ vội quỳ

Và nêu ra thắc mắc kia hỏi thầy.

*

Thở dài sư khẽ giãi bày:

"Những điều ta dạy hàng ngày sai đâu!

Các con phải nhớ trước sau

Tự lo giác ngộ cho mau thân mình,

Tuy nhiên lợi ích chúng sinh

Các con cũng chớ vô tình mà quên

Bản thân ích kỷ chớ nên

Lo phần mình, cũng lo thêm cho người.

Con người ở khắp mọi nơi

Nếu chưa giác ngộ mà rồi chết đi

Nào đâu giải thoát được chi

Mãi còn quanh quẩn thảm thê luân hồi

Trong vòng sinh tử nổi trôi

Xa bờ giác ngộ, xa nơi Niết Bàn.

Ta đang nhỏ lệ khóc than

Không vì thương tiếc thế nhân thường tình

Mà vì chính đứa con mình

Cũng như muôn vạn chúng sinh xa gần

Chưa hề giác ngộ bản thân

Giờ đây đã vội lìa trần. Thảm thay!

Chính là vì lý do này

Khiến ta thật sự hôm nay đau lòng!"

*

Vây quanh đệ tử nghe xong

Cùng nhau chợt hiểu nỗi lòng nhà sư

Từ bi, cao cả vô bờ

Tình riêng thế tục bây giờ còn đâu

Thầy là gương sáng nhiệm mầu

"Cái ta nhỏ bé" từ lâu sá gì

Bản thân mình có đáng chi

Nên luôn tâm niệm hướng về chúng sinh.

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 7 * ^

Nắng Mưa

Là Bệnh Của Trời

 

Bà già nghèo khổ quá trời

Cùng hai con gái sống đời khó khăn

Hai cô buôn bán kiếm ăn

Suốt ngày vất vả, quanh năm muộn phiền.

Cô con lớn bán nhang đèn

Cho người đi lễ, ở trên cửa chùa,

Cô kia lại bán ô dù

Trước trường học nọ, khách mua không nhiều,

Mẹ con quả thật gieo neo

Long đong kiếp sống, buồn thiu cõi lòng.

Lão bà lo ngại vô cùng

Rõi theo thời tiết xoay vòng đổi thay

Luôn gây ảnh hưởng không hay

Khiến bà nghĩ ngợi, lo ngày lo đêm.

Những hôm mưa gió liên miên

Cô con gái lớn nhang đèn ế ngay

Người đi lễ Phật vắng thay

Bà già rầu rĩ héo đầy ruột gan.

Những hôm nắng đẹp hanh vàng

Cô con gái nhỏ cửa hàng vắng teo

Dù kia ế ẩm. Thêm nghèo!

Bà già lo lắng đủ điều mãi thôi

Trong tâm bà lão rối bời

Não phiền theo với chuyện trời nắng mưa.

*

Một ngày nọ gặp nhà sư

Bà bèn trút hết tâm tư muộn sầu

Nỗi lòng u uẩn bấy lâu,

Sư bèn khuyên nhủ đôi câu chân thành:

"Ðổi thay suy nghĩ của mình

Chuyện trời mưa nắng thường tình sá chi

Cuộc đời sẽ hết sầu bi

Sẽ vui hơn nếu nghĩ suy đúng đường!

Hôm nào nắng đẹp phố phường

Trên chùa nhiều khách thập phương ra vào

Bà nên vui sướng biết bao

Nhang đèn bán hết, dạt dào niềm vui!

Hôm nào mưa gió dập vùi

Bà con ngoài phố tới lui ướt người

Hàng dù đắt tựa tôm tươi

Thì bà cũng lại sướng vui vô cùng!

Thế là nếu cứ nhìn chung

Bà còn may mắn đáng mừng hơn ai

Vì rằng mưa nắng mặc trời

Hai cô con gái kiếm lời luân phiên!"

*

Sư nói phải, bà lặng yên

Ngẫm ra có lý bà liền theo ngay

Kể từ khi đó hàng ngày

Nghĩ suy theo cách chỉ bày của sư

Niềm vui về ngập tâm tư

Gia đình thoải mái hơn xưa bội phần

Ấm êm, hoan hỷ vô ngần

Mặc cho mưa nắng xoay vần trêu ngươi,

Nắng mưa là bệnh của trời

Mặc trời! Bà cứ thảnh thơi! Lo gì!

Nội tâm khi chuyển hóa đi

Nhìn đời tốt đẹp, sầu bi chẳng còn!

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 8 * ^

Trái tim bình yên

 

Tiều phu vác búa hàng ngày

Leo lên trên núi đốn cây, chặt cành

Về làm củi, bán loanh quanh

Sống đời chất phác, hiền lành, đơn sơ

Cho nên bình thản tâm tư

Chẳng hề lo nghĩ xa như mọi người.

Một hôm kiếm củi đẹp trời

Chàng ta gặp kẻ lạ nơi rừng già

Chặn chàng, trò chuyện gần xa

Tự xưng yêu quái tài ba nhất đời

Tài về "cảm ứng" tuyệt vời

Ðoán ra suy nghĩ của người xung quanh,

Con yêu tự mãn khoe mình:

"Lâu nay ta ở rừng xanh thấy buồn

Lần này định xuống làng thôn

Phá cho thiên hạ kinh hồn một phen!"

*

Chàng tiều phu sợ vô biên

Sợ loài người sẽ cuồng điên chuyến này

Nếu như mình nghĩ gì đây

Mà rồi có kẻ biết ngay lòng mình

Ðem ra kể hết sự tình

Bà con lối xóm xung quanh hay liền

Sẽ gây rắc rối, muộn phiền

Tương quan xã hội đảo điên quay cuồng,

Giữa họ hàng, giữa vợ chồng

Ðừng mong tơ tưởng, đừng hòng suy tư

Chẳng còn một chút tự do

Chao ơi trần thế loạn to mất rồi,

Nếu con yêu xuống tới nơi

Sống chung chạ với loài người. Nguy thay!

*

Trong lòng thầm nghĩ đến đây

Chàng tiều phu bỗng quyết ngay một điều:

"Ngăn loài quỷ, chặn giống yêu

Không cho xuống núi gây nhiều loạn ly!"

Anh chàng đang mải nghĩ suy

Chợt nghe thấy quỷ yêu kia bật cười:

"Cái anh này thật dở hơi

Giờ đang tính kế chặn người nữa sao?

Ðừng mong làm chuyện tào lao

Khi ta đã quyết, ai nào cản ngăn!"

Tiều phu kinh hãi nghĩ thầm:

"Quỷ yêu đọc hết ruột gan ta rồi

Thật là nguy hiểm quá trời

Chắc là phải giết nó thôi kẻo phiền!"

Chàng vừa loé ý tưởng lên

Thì con yêu quái kia liền hét la:

"Giờ mi lại định giết ta

Sôi gan, cáu tiết nữa à! Ghê thay!

Làm sao chém trúng ta đây

Phía nào định chém ta hay biết rồi

Ta liền né tránh dễ thôi

Làm sao hại nổi người tài như ta!"

Tuy tiều phu nhận rõ ra

Giết tên yêu quái thật là khó khăn

Những gì mình định tâm làm

Quỷ yêu biết trước. Chẳng ăn thua gì!

Nhưng chàng cứ chém bừa đi

Búa này mong chém quỷ kia bay đầu.

Nào ngờ có dễ dàng đâu

Quỷ kia nhảy nhót thật mau lạ kỳ

Né bên này, tránh bên kia

Dường như biết trước búa đi hướng nào.

Loay hoay chẳng biết làm sao

Tiêu ma sức lực, tổn hao tâm thần

Tiều phu mệt mỏi nhủ thầm:

"Giết yêu quái khó bội phần vậy thay

Dù ta gắng hết sức này

Nhờ trời chẳng được! Bó tay mất rồi!

Búa kia chém chỉ tốn hơi

Quỷ yêu đành kệ nó thôi. Sá gì!

Tốt hơn đừng nghĩ ngợi chi

Hãy lo việc kiếm củi kia thường ngày."

Nghĩ xong chàng chợt vui ngay

Tâm nhiều thanh thản! Lòng đầy thảnh thơi!

Kệ yêu quái! Mặc chuyện đời!

Quỷ yêu có mặt chàng thời lờ đi

Búa mang chặt củi lia chia

Chẳng thèm để ý làm chi thêm phiền.

*

Con yêu đâu để chàng yên

Mở lời trêu chọc huyên thuyên ồn ào:

"Chém ta khó trúng làm sao,

Giết ta cũng chẳng dễ nào phải không?

Giờ làm bộ chẳng thèm trông

Gục đầu đốn củi để hòng lừa ta!"

Mặc cho yêu quái ba hoa

Tiều phu bình tĩnh, tỏ ra phớt lờ

Chú tâm đốn củi hàng giờ

Búa kia từng nhát vung ra rầm rầm

Bổ cây cổ thụ ở gần

Chàng làm chăm chỉ, chuyên cần mãi thôi,

Bổ nhiều, lưỡi búa lỏng rồi

Sút dần khỏi cán chàng thời chẳng hay

Ðột nhiên lưỡi búa tung bay

Vèo qua yêu quái, trúng ngay vào đầu.

Con yêu nào có ngờ đâu

Ðang cười ha hả tìm câu trêu người

Ai dè lưỡi búa tày trời

Bay qua chấm dứt cuộc đời tinh ma

Ðập vào đầu, sọ bể ra

Con yêu bỏ mạng, khó mà tránh đi!

Khi thiên hạ nghĩ điều chi

Ruột gan thiên hạ yêu kia biết liền,

Nhưng điều bất trắc chẳng quen

Yêu không phòng bị cho nên tàn đời!

Yêu không đoán được tâm người

Khi tâm người đã thảnh thơi mọi đường

Không chộn rộn, lại kiên cường

Lại luôn thanh thoát, lại thường bình yên.

 

(phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 9 * ^

Mẹ Quán Thế Âm

 

Dưới chân ngọn núi Phổ Ðà

Có chàng đồ tể thật là tệ sao

Hung hăng, nóng nảy, hỗn hào

Sống cùng mẹ góa từ bao lâu rồi,

Anh chàng bất hiếu nhất đời

Lúc say đánh mẹ, mặc người cười chê,

Mẹ hiền lành đủ mọi bề

Nghĩ mình nghiệp chướng nặng nề bản thân

Nên bà sám hối thành tâm

Phụng thờ tượng Quán Thế Âm trong nhà

Quỳ xin Bồ Tát giúp bà,

Mong con ngỗ nghịch rồi ra có ngày

Thoát cơn mê, về đường ngay

Sống cho phải đạo, mai này hồi tâm.

*

Anh chàng đồ tể hằng năm

Thấy người lũ lượt từng đoàn phương xa

Nhân vào ngày vía Phật Bà

Kéo nhau lên núi để mà dâng hương

Nói ai đảnh lễ thành tâm

Thấy ngay đức Quán Thế Âm hiện hình,

Ngài nghe thấu mọi âm thanh

Mọi lời khấn bái chân thành cầu xin

Khi hoạn nạn, lúc muộn phiền

Ngài thời cứu giúp khỏi miền khổ đau.

Chàng nghe, suy nghĩ hồi lâu

Và rồi quyết định mai sau theo đường .

*

Một năm tới dịp hành hương

Mọi người lên núi, anh chàng theo lên

Ðến nơi chàng dạo khắp miền

Ðộng hang chốn nọ, chùa chiền nẻo kia

Nào đâu thấy đấng Từ Bi

Trong lòng thất vọng tính đi về rồi

Chợt chàng thấy mé động ngoài

Có ông hoà thượng dâu dài trắng phau

Ngồi thiền định chắc từ lâu

Chàng bèn bước tới, cúi đầu hỏi thăm.

Sư già mở mắt nói rằng:

"Ngươi cần gặp Quán Thế Âm thật à?

Gặp ngài thời dễ lắm mà

Hiện ngài đang đến căn nhà của ngươi

Về ngay sẽ gặp ngài thôi!"

Chàng nghe thắc mắc thốt lời hỏi thêm:

 "Quán Thế Âm chẳng dễ tìm

Biết đâu dáng dấp mà nhìn cho ra?"

Thoảng nghe tiếng nói sư già:

"Dễ thôi! Hãy trở lại nhà của ngươi

Khi nào thấy bóng một người

Da mồi, tóc bạc đón ngươi trong nhà

Áo thời mặc trái, lộn ra

Dép thời mang ngược, chính là ngài thôi,

Mau quỳ xuống lạy tức thời

Cúi đầu đảnh lễ, mở lời cầu xin

Quán Thế Âm sẽ giúp liền

Tai ương hóa giải, muộn phiền tiêu tan!"

Chàng nghe, hoan hỉ vô vàn

Chào sư. Xuống núi. Vội vàng ra đi

Trăng soi sáng tỏ đường về

Ðưa chàng vào lúc nửa khuya tới nhà.

*

Mẹ hiền tội nghiệp tuổi già

Hằng đêm van vái thật là thành tâm

Cầu xin đức Quán Thế Âm

Giúp bà cảm hóa dần dần chàng con

Hồi tâm, thờ mẹ cho tròn

U mê, tăm tối chẳng còn như xưa.

Đêm nay im lặng như tờ

Mẹ đang yên giấc, mộng mơ chuyện lành

Chợt nghe đập cửa thình lình

Giật mình trở dậy thật tình lo âu

Con về gieo khổ, gieo sầu

Hỗn hào kiếm chuyện thêm đau lòng bà.

Mẹ già hấp tấp chạy ra

Áo ngoài mặc trái thật là lẹ tay,

Dép kia xỏ ngược nào hay

Loay hoay mở cửa đón ngay con vào.

Nhưng kìa kỳ lạ làm sao!

Chàng con đồ tể chợt đâu ngẩn người

Nhìn hình dáng mẹ một hồi

Rồi quỳ đảnh lễ, miệng thời lạy luôn:

"Kính chào đức Quán Thế Âm!"

Mẹ nghe kinh ngạc: "Con lầm con ơi!

Mẹ đây chứ phải là ai

Sao con ăn nói lầm sai lạ kỳ!"

Chàng bèn cãi: "Chẳng sai chi!

Chính ông hoà thượng núi kia dạy rồi

Bà già áo trái mặc ngoài

Chân đi dép ngược là ngài hiện thân

Là Bồ Tát Quán Thế Âm

Con đây nào có nhận lầm bà đâu!"

*

Mẹ nghe con tả dứt câu

Hoàn hồn nhìn lại thấy sao lạ kỳ

Dáng hình mình đúng từng ly

Áo thì mặc trái, dép thì ngược bên

Bà thầm nghĩ chính ơn trên

Quán Thế Âm đã giúp liền rồi đây

Nên bà mạnh miệng mắng ngay:

"Con thường ngỗ nghịch, lại hay hung tàn

Phận con bất hiếu vô vàn

Duyên đâu gặp Quán Thế Âm mà cầu

Vị hoà thượng trước động sâu

Chính là Bồ Tát nhiệm mầu hiện thân

Chính là đức Quán Thế Âm

Xót xa thương mẹ, ân cần dạy con

Khuyên con chữ hiếu lo tròn

Không thời quả báo sẽ luôn dữ dằn

Từ đây kính mẹ, ăn năn

Ai hơn mẹ quý, ai bằng tình thâm,

Mới gây công đức vô ngần

Cũng như gặp Quán Thế Âm được rồi!"

*

Mẹ già vừa nói dứt lời

Chàng con đồ tể tức thời ngộ ra

Lương tâm bỗng chốc thăng hoa

Bừng soi ánh đạo, chan hoà lòng nhân

Và rồi thay đổi bội phần

Cuộc đời từ đó tu tâm nhiệt tình

Nổi danh hiếu với mẹ mình

Bỏ nghề đồ tể, chuyển ngành tiểu thương

Tính tình hòa dịu dễ thương

Bà con làng xóm trăm đường ngợi khen.

 

 (phỏng theo tập truyện văn xuôi

Những Hạt Ðậu Biết Nhảy

của Lâm Thanh Huyền, Phạm Huê dịch)

 

* 10 * ^

Cô lái đò

 

Ngày xưa có vị tỳ kheo

Cất am sườn núi cheo leo non ngàn

Lánh xa bụi bặm trần gian

Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu

Nơi đây thanh tịnh bốn mùa

Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.

Dưới chân núi có con sông

Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.

Mỗi lần có dịp hạ san

Ðể đi hóa độ xóm làng đó đây

Thời sư phải đáp đò này

Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,

Lái đò là một lão bà

Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.

*

Một hôm hành khách tới nơi

Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già

Thay vào là một dáng hoa

Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi

Duyên nét mặt, đẹp nụ cười

Hỏi ra mới biết là người phương xa

Tới đây xin với lão bà

Trước là ở trọ, sau là tiếp tay

Giúp bà đưa khách sông này

Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.

*

Thế rồi trên bến sông xưa

Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng

Thăm sư, lễ Phật, viếng am

Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình

Ngắm thêm cô lái đò xinh

Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha

Khiến cá lặn, khiến chim sa,

Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,

Mái chèo theo cánh tay ngà

Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,

Sóng đưa hành khách sang ngang

Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.

*

Sáng nay sư phải đi xa

Khi sư xuống núi cũng qua đò này,

Tiền đò hành khách nơi đây

Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,

Riêng sư khi trả tiền công

Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!

Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:

"Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?"

Mỉm cười cô khẽ trả lời:

"Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày

Kẻ qua, người lại chốn đây

Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,

Thầy vừa đáp chuyến đò này

Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu

Nên thầy phải trả trước sau

Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!"

Sợ lôi thôi, cãi làm chi

Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.

Chiều về am, phải qua sông

Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi

Xuống đò ngồi khuất xa rồi

Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.

Ðò trôi qua bến êm ru

Kỳ này chắc mẩm thày tu hết phiền.

Nào ngờ khi khách trả tiền

Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,

Riêng sư cô khẽ nói thầm:

"Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!"

*

Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:

"Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi

Cô đòi tôi trả gấp đôi

Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,

Chiều nay suốt lúc qua đò

Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào

Lòng đò tôi cứ trông vào

Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?"

Nghiêm trang cô lái trả lời:

"Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài

Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,

Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần

Không bằng mắt, mà bằng Tâm

Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài

Cớ sao thầy lại kêu nài

Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!"

*

Sóng vàng chợt vỗ dạt dào

Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười

Hình như đã ngộ thêm rồi

Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình

Quay nhìn cô lái đò xinh

Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!

Kể từ ngày đó về sau

Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi

Mái chèo bà lão ngược xuôi,

Con đò lờ lững đưa người sang sông.

 

(phỏng theo bản văn xuôi trong

TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO)

 

* 11 * ^

Người khách trọ

 

Một thiền sư rất nổi danh

Lãng du theo đám mây xanh cuối trời

Chân ông in dấu khắp nơi

Một ngày dừng trước lâu đài nhà Vua

Cao sang, đẹp đẽ, nên thơ

Trông vừa vĩ đại lại vừa uy nghi

Thật là tráng lệ kể chi

So cùng tiên cảnh khác gì là bao.

Thiền sư lặng lẽ bước vào

Không hề có lính gác nào ngăn ông

Tiến gần đến trước ngai rồng,

Nhận ra khách quý Vua mừng hỏi thăm:

"Thưa ngài có chuyện chi cần?"

Thiền sư lên tiếng: "Dừng chân cuối ngày

Tôi cần chỗ ngủ đêm nay

Ở trong cái quán trọ này mà thôi!"

Nhà Vua kinh ngạc, trả lời:

"Lâu đài vua chúa là nơi chốn này

Và ta làm chủ nơi đây

Phải đâu quán trọ đêm nay cho ngài!"

Thiền sư bèn nói khoan thai:

"Thế tôi xin hỏi lâu đài trước đây

Ai từng là chủ nơi này

Ai từng cư ngụ bao ngày tháng qua?"

Nhà Vua nói: "Chính cha ta

Cha ta là chủ. Nay xa cõi đời!"

Thiền sư hỏi tiếp: "Vậy thời

Trước cha ngài nữa, ai người chủ đây?"

Nhà Vua gằn giọng đáp ngay:

"Lâu đài, tài sản dựng gây lâu đời

Chính do ông nội ta thôi

Giờ đây ông cũng xa nơi cõi trần!"

Vừa điềm tĩnh, vừa ân cần

Thiền sư chẳng chút ngại ngần nói luôn:

"Lâu đài là chốn dừng chân

Người đi, kẻ đến cứ lần lượt thôi

Ghé đây ngắn ngủi, tạm thời

Ðúng là quán trọ như lời của tôi!"

 

(phỏng theo bản văn xuôi trong

Truyện Cổ phật Giáo)

 

* 12 * ^

Con nhện

 

Ngày xưa có một ông sư

Ngồi thiền tinh tấn, rất ư chuyên cần

Nhiều năm tu tập qua dần

Một ngày trong lúc chú tâm ngồi thiền

Trong quạnh vắng, giữa im lìm

Chợt đâu trước mặt sư liền hiện ra

Một con nhện lớn giăng tơ

Thật là quái dị, thật là hung hăng

Xác thô kệch, thân kềnh càng

Bò dần về phía sư đang ngồi thiền.

Nhện càng ngày càng to thêm

Ðến khi án ngữ khắp trên điện thờ

Khiến sư choáng ngợp tâm tư,

Tám chân con nhện từ từ dang ra

Như là vồ lấy người ta

Ăn tươi nuốt sống khó mà thoát thân,

Nhìn nhau bốn mắt trân trân

Sư thêm ghê sợ, thất thần, hoảng kinh

Sư bèn cố gắng hết mình

Tập trung thiền định tránh hình ảnh kia,

Nhưng bao cố gắng ích chi

Nhện càng hiện rõ, bò đi. Kinh hoàng!

Mở mắt ra, nhện rõ ràng

Khi sư nhắm lại, nhện càng rõ thêm!

Mồ hôi sư toát ra liền

Ðịnh thần, niệm Phật liên miên chẳng ngừng.

Nhưng con nhện vẫn lạnh lùng

Bò gần sư mãi, vô cùng hiểm nguy

Như đe dọa, như hăm he

Sư bèn niệm chú chẳng hề ích chi,

Xả thiền, sư đứng dậy đi

Chịu thua con quái vật kia cho rồi.

*

Kể từ ngày đó than ôi!

Nhện kia ám ảnh sư hoài chẳng tha

Sư suy nhược, sư thẫn thờ

Tới lui đờ đẫn, vào ra bồn chồn

Luôn khổ sở, mãi đau buồn

Sư bèn kể lể cội nguồn thương tâm

Cho thầy mình ở chùa gần

Rồi sư lên tiếng: "Con cần thẳng tay

Giết cho nhện nọ chết ngay

Mới tu hành được hàng ngày cho yên,

Phải tìm dao bén để bên

Nhện mà xuất hiện con liền đâm luôn!"

Gật gù thầy nói ôn tồn:

"Nếu mà tính toán như con được rồi

Chỉ cần thêm một việc thôi

Lưỡi dao định thọc ngay nơi chốn nào

Con dùng phấn trắng gạch vào

Một hình chữ thập đậm mầu, dễ coi

Vậy là tạm đủ lắm rồi,

Chờ hôm sau cố mà ngồi tĩnh tâm

Nhện kia nếu lại đến gần

Mới dùng dao đó để đâm! Muộn gì!"

*

Sư nghe có lý, ra về.

Hôm sau tìm phấn dấu đi, ngồi thiền

Bốn bề vắng lặng, im lìm

Nhện kia lại xuất hiện liền! Dữ thay!

Sư bèn lấy phấn nhanh tay

Nhắm trên bụng nhện gạch ngay làm bằng

Một hình chữ thập rõ ràng,

Mai theo dấu đó sẵn sàng mà đâm.

Xả thiền sư thấy an tâm

Ghé qua thăm viếng thầy lần thứ hai

Ðồng thời trình báo cùng ngài

Rằng sư quyết chấm dứt đời nhện kia

Vào ngày mai, chẳng chờ chi.

Thầy bèn lên tiếng: "Mai thì được thôi,

Giờ đây thử vén áo coi!"

Sư nghe thầy nói lòng thời ngạc nhiên

Nhưng tuân lời, vén áo liền

Sững sờ nhìn thấy ngay trên bụng mình

Một hình chữ thập mới tinh

Vẽ bằng phấn trắng rành rành lộ ra

Chính tay mình gạch hôm qua.

Tâm sư bừng ngộ, thăng hoa tức thời!

*

Mới hay chướng ngại ở đời

Tưởng rằng phát xuất từ ngoài, từ xa

Nào ngờ lại chính trong ta,

Tâm ta náo động gây ra muộn phiền!

 

(phỏng theo bản văn xuôi trong

TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO )

 

* 13 * ^

TU NGỒI, TU NẰM

 

Ngày xưa có một ông thầy

Tu hành ngồi mãi cả ngày thật chăm

Lạ thay thầy chẳng thích nằm

Trụ trì chùa lớn, tiếng tăm vang rền,

Bao nhiêu đệ tử kề bên

Chẳng ai có được cơ duyên trọn đầy

Học theo khổ hạnh của thầy

Ba oai nghi giữ hàng ngày mãi thôi

Chỉ đi, chỉ đứng, chỉ ngồi

Không nằm chi cả. Mọi người gắng theo

Thật là khó biết bao nhiêu

Tuy nhiên đệ tử sớm chiều quản chi.

*

Một hôm có chú sa di

Từ xa lưu lạc xin về đây tu

Và xin ở lại trong chùa

Thầy nghe biểu lộ tâm từ nhận ngay,

Chú xin hầu cận bên thầy

Ðể hòng học được cái hay đạo mầu

Hạnh tinh tấn đứng hàng đầu,

Thầy vui chấp thuận! Trước sau đẹp lời!

Nhưng hằng đêm khi thầy ngồi

Suốt cho tới lúc sáng trời, rất chăm!

Thì trò kia cũng cứ nằm

Suốt cho tới sáng, cũng hăng vô cùng!

Thầy lưu ý thấy lạ lùng

Nhưng mà thấy chú cũng không chây lười

Luôn luôn tỉnh táo đáp lời

Thầy vừa sai bảo, chú thời làm ngay

Chu toàn bổn phận tốt thay

Thầy đâu có cớ la rầy trò đâu!

Ông thầy thầm nghĩ trong đầu

Tiếc cho đệ tử trước sau tận tình

Lại thêm rất mực thông minh

Cứ nằm ỳ mãi! Tu hành uổng thay!

*

Cuối cùng rồi đến một ngày

Ông thầy phải dạy chú hay biết rằng:

"Chớ nên tu cái hạnh nằm

Nếu tu nằm mãi cũng bằng uổng thôi

Coi chừng thành rắn mất rồi!"

Sa di kính cẩn trả lời thầy ngay:

"Bạch thầy! Suốt cả năm nay

Nếu thầy ngồi mãi có ngày không xa

Thân hình thầy sẽ biến ra

Cũng thành con cóc thôi mà! Khác đâu!"

Thầy nghe trò nói dứt câu

Tức thời chợt ngộ đạo mầu! Lành thay!

 

(phỏng theo bản văn xuôi trong

TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO)

 

* 14 * ^

Một LY trà

 

Thiền sư tiếp khách đến thăm,

Giáo sư đại học tiếng tăm trong miền

Giáo sư tìm hiểu về Thiền,

Phân ngôi chủ khách đôi bên dùng trà.

Trà thơm được chủ rót ra

Rót đầy ly khách, tràn qua đĩa ngoài

Nhưng thiền sư chẳng đoái hoài

Hai tay nâng ấm miệt mài rót thêm.

Giáo sư thắc mắc ngồi nhìn

Nhịn lâu chẳng được ông liền nói ngay:

"Xin thiền sư hãy dừng tay

Ly trà rót đã tràn đầy rồi thôi!"

*

Thiền sư điềm đạm trả lời:

"Ông nào có khác chi nơi ly này

Sẵn bao ý kiến chất đầy

Sẵn bao suy đoán ở ngay trong đầu

Tôi đem Thiền nói dễ đâu

Làm sao bày tỏ thâm sâu được gì

Lời tôi nói sẽ tràn đi

Trừ phi ông cạn trước ly của mình.

 

(phỏng theo A Cup Of Tea

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 15 * ^

Ngọc trên

đường bùn

 

Tuy là thầy của Nhật Hoàng

Thiền sư vẫn thích lang thang du hành

Ngài tuy đã rất nổi danh

Vẫn làm khất sĩ dạo quanh khắp vùng.

Một hôm ngài chợt tạm ngừng

Ghé ngôi làng nhỏ trên đường lãng du

Trời chiều tăm tối âm u

Mưa rơi tầm tã, gió ru lạnh lùng

Thân ngài thấm ướt vô cùng

Dép rơm tơi tả muốn bung đứt rồi.

Tại ngôi nhà nhỏ ven đồi

Thấy vài đôi dép bày nơi cửa ngoài

Ngài bèn ghé lại tìm người

Hỏi mua dép mới thay đôi cũ này,

Một bà ở tại trong đây

Biếu ngài đôi dép. Lòng đầy xót xa

Thấy ngài thấm ướt tận da

Mời ngài ở lại trú qua đêm dài.

Thiền sư hoan hỉ nhận lời

Cảm ơn gia chủ là người từ bi

Rồi ngài ngồi tụng kinh khuya

Lời vàng vang vọng hướng về chúng sinh

Trước bàn thờ của gia đình

Nhang thơm thấm đượm câu kinh nguyện cầu.

Chủ nhà giữ lễ trước sau

Ðưa con và mẹ ra chào thiền sư,

Thấy ai cũng nặng ưu tư

Khiến ngài chợt động tâm từ hỏi han.

Chủ nhà kể lể than van:

"Chồng con cờ bạc miên man tối ngày

Lại thêm rượu uống đến say

Về nhà đánh đập đọa đày vợ con,

Bạc thua vay mượn luôn luôn

Nhiều hôm biến dạng chẳng buồn về đây

Gia đình con khổ lâu nay

Làm sao chấm dứt cảnh này được đây?"

Thiền sư lên tiếng nói ngay:

"Tiện đây ta giúp một tay khó gì

Ít tiền đây hãy cầm đi

Rượu ngon, đồ nhắm mua về cho ta

Rồi đi nghỉ, đừng nề hà

Ðể ta chờ đợi chồng bà đêm nay!"

Trước bàn thờ khói hương bay

Ngài bèn tĩnh lặng, chắp tay, ngồi thiền.

*

Anh chồng về lúc nửa đêm

Lè nhè lên giọng say mèm hét la:

"Vợ con đâu chẳng đón ta

Ðồ ăn thức uống mang ra mau nào!"

Mở cửa ra, đón chồng vào

Thiền sư lên tiếng ngay: "Chào chủ nhân,

Ðây đồ uống, đây thức ăn

Ta mua dành sẵn tạ ân gia đình

Rất nhân hậu, rất nhiệt tình

Mời ta tạm trú ẩn mình qua đêm!"

Anh chồng vui vẻ uống thêm

Rồi lăn ra ngủ. Say mèm biết chi!

Thiền sư dào dạt từ bi

Ngồi thiền bên cạnh không gì trách chê.

Sáng sau vừa tỉnh giấc mê

Anh chồng ngơ ngác chẳng hề nhớ ra

Chuyện chi đã xảy đêm qua,

Anh nhìn ngài hỏi thật là ngạc nhiên

Thấy ngài ngồi kế gần bên

Dáng người thanh tịnh, hương thiền ngất ngây:

"Ông là ai mà ngồi đây?"

Thiền sư từ tốn xưng ngay tên mình

Rồi ngài kể lại ngọn ngành

Lý do lưu lại gia đình đêm qua.

Tiếng tăm ngài đã vang xa

"Thầy của Hoàng Ðế" quả là nổi danh,

Anh chồng xấu hổ thật tình

Ăn năn, xin lỗi chân thành mãi thôi.

Ngài bèn hoan hỷ dạy lời:

"Vô thường vạn vật trên đời chớ quên

Thường ngắn ngủi! Ðâu vững bền!

Nếu con cờ bạc triền miên tháng ngày

Lại thêm chè rượu mê say

Tan nhà, nát cửa, đọa đày tấm thân

Kéo theo tất cả thân nhân

Hố kia sa đọa cứ dần lún sâu."

Lời từ thấm đượm nhiệm mầu

Khơi nguồn tâm trí từ lâu mê mờ

Anh chồng bừng tỉnh cơn mơ

Ðột nhiên khai ngộ, ghé bờ thơm hương.

Cúi đầu thành thật thưa rằng:

"Ðại sư dạy đúng. Lời vàng quý thay!

Làm sao con tạ ơn này

Tiếc thay ngài lát nữa đây lên đường

Ân sâu, nghĩa nặng còn vương

Con mang hành lý dặm trường tiễn đưa!"

Thiền sư hoan hỷ vô bờ:

"Nếu con muốn vậy há chờ đợi chi

Chúng ta chuẩn bị cùng đi

Tiễn ta vài dặm còn gì vui hơn!"

*

Cả hai người cùng lên đường

Ði chừng ba dặm tạm ngừng bước chân

Thiền sư nói giọng ân cần:

"Giờ con có thể quay luôn trở về!"

Anh chồng nài nỉ xin đi:

"Thêm năm dặm nữa đâu nề hà chi!"

Khi đi hết năm dặm kia

Anh chồng lại cố nằn nì tiễn thêm:

"Ơn ngài con thật khó quên

Xin mười dặm nữa trọn niềm thủy chung!"

Tiễn thêm mười dặm vừa xong

Thiền sư thúc giục anh chồng trở lui.

Lòng thanh thản, chí cao vời

Quyết không về nữa! Quyết rời nẻo xưa!

Anh chồng quỳ xuống khẽ thưa:

"Xin theo hầu cận đại sư suốt đời!"

*

Bao nhiêu năm tháng dần trôi

Ðại sư nay chẳng còn nơi cõi trần

Anh chồng học đạo chuyên tâm

Trở thành đệ tử thay chân kế thừa

Danh ngài theo gió thơm đưa

Tên ngài đời đặt: "Thiền sư Không Về"

Quyết đi tầm đạo, nặng thề

Không hề quay lại, không hề trở lui.

Ðến nay trải đã nhiều đời

Theo ngài học đạo bao người xuất thân.

 

(phỏng theo

Finding A Diamond On A Muddy Road

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 16 * ^

Vậy sao !

 

Thiền sư tinh tấn tu hành

Cho nên đạo hạnh nổi danh khắp vùng

Bà con ca tụng vô cùng

Ngài nêu gương sáng soi chung cho đời.

Có cô con gái đôi mươi

Trong gia đình nọ ở nơi gần ngài

Nhà buôn thực phẩm kiếm lời

Cô xinh, cô đẹp, mọi người mến thương.

Một ngày tin lạ bất thường

Gia đình khám phá cô đương mang bầu.

Vừa giận dữ, vừa buồn rầu

Mẹ cha cật vấn, cô đâu khai gì

"Ai gây ra cái bầu kia?"

Nín thinh cô chẳng nói chi với nhà,

Mãi sau mới thổ lộ ra:

"Người cha đứa trẻ chính là thiền sư!"

Gia đình phẫn nộ vô bờ

Kéo qua mắng nhiếc thầy tu nặng lời,

Thiền sư nghe chuyện xong xuôi

Thản nhiên nói với mọi người: "Vậy sao?"

Thời gian tuôn tựa sóng trào

Và ngày sinh nở đã mau tới rồi,

Sau khi đứa bé ra đời

Gia đình mang tới tận nơi tu hành

Trao thiền sư trẻ sơ sanh:

"Con thầy, thầy nhận! Chớ đành bỏ lơ!"

Thiền sư vào lúc bấy giờ

Bao nhiêu danh dự tiêu ma thảm sầu

Nhưng thản nhiên, chẳng buồn rầu

Dang tay nhận trẻ nào đâu ngại ngần.

Sư săn sóc trẻ tận tâm

Áo quần, sữa uống xa gần kiếm quanh

Thêm đồ dùng trẻ sơ sanh

Hết lòng lo lắng, tận tình cưu mang

Thời gian trôi tựa sóng vàng

Một năm trời đã lẹ làng đi qua

Cuốn theo bao nỗi xót xa

Gái kia chịu đựng khó mà được thêm

Từ lâu che dấu nỗi niềm

Khai điều gian dối, lụy phiền, xấu xa

Bây giờ mới tỉnh ngộ ra

Cô bèn thú thật cùng cha mẹ mình

Rằng cô gieo mối oan tình

Ðặt điều cho kẻ tu hành trước đây,

Thật ra cha đứa bé này

Là chàng bán cá ở ngay chợ làng.

Lời như sét đánh bàng hoàng!

Mẹ cha cô gái vội vàng tìm sư

Xin sư mở rộng tâm từ

Tha cho gái trẻ tội xưa tày trời,

Vợ chồng hối hận lỡ lời

Vua oan giá họa vào nơi cửa thiền,

Xin đem đứa trẻ về liền,

Thiền sư ưng thuận, an nhiên mỉm cười

Khi trao trẻ đến tay người

Thiền sư chỉ khẽ thốt lời: "Vậy sao?"

 

(phỏng theo Is That So?

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 17 * ^

TUÂN Lời

 

Thiền sư thuyết pháp nổi danh

Người nghe ngoài những thiền sinh trong trường

Còn thêm người khắp bốn phương

Tông này, phái nọ tìm đường ghé đây.

Ngài không giảng giải, trình bày

Những câu kinh điển lâu nay nói nhiều

Hay lời uyên bác cao siêu

Mà ngài chỉ nói những điều thiết thân

Phát ra từ chốn thâm tâm

Khiến người nghe giảng muôn phần cảm thông

Nghe xong thấm tận cõi lòng,

Người nghe càng lúc càng đông tìm về.

*

Một thầy tu khác phái kia

Khi hay rõ chuyện tức thì nổi sân

Tỏ ra bực bội vô ngần

Vì bao đệ tử theo chân người ngoài

Bỏ thầy đi, chẳng đoái hoài,

Tìm thiền sư để nghe bài giảng hay.

Ông thầy tu cao ngạo này

Một ngày ghen tức dâng đầy tâm tư

Qua thiền viện tìm thiền sư

Muốn cùng biện luận ganh đua tranh tài.

Thầy qua lớn tiếng chê bai:

"Này ông nhà giáo giảng bài thiền kia

Hãy ngừng lời một chút đi,

Những người thần phục ông thì dễ thôi

Nói gì họ cũng nghe lời,

Ta đây thời khác, không đời nào nghe

Ta coi ông chẳng đáng chi

Trổ tài sai khiến ta đi xem nào!"

*

Thiền sư nói giọng ngọt ngào:

"Nếu ông muốn vậy hãy vào gần đây!"

Thầy tu kiêu hãnh khua tay

Lấn người quanh đấy tiến ngay vào phòng,

Thiền sư cười nói ung dung:

"Hãy sang bên trái phía trong cho gần!"

Thầy tu tự mãn vô ngần

Bước sang phía trái ngại ngần gì đâu.

Chợt thiền sư lại nói mau:

"Không! Ta nói chuyện cùng nhau dễ dàng

Phía bên phải, hãy bước sang!"

Thầy tu vênh váo lẹ làng chuyển qua.

*

Thiền sư lúc đó hiền hòa

Nói tuy nhỏ nhẹ nhưng mà quyền uy:

"Thấy không ông! Nào khó chi!

Ta đưa mệnh lệnh ông thì theo ngay

Vậy ông hoà nhã lắm thay

Bây giờ ngồi xuống chỗ này! Lặng yên!

Lắng nghe ta giảng về Thiền!"

 

(phỏng theo Obedience

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 18 *    ^

Nếu yêu,

hãy yêu công khai

 

Hai mươi tăng và một ni

Cùng nhau tụ hội chốn kia tu thiền

Thiền sư giảng dạy trang nghiêm

Thiền sinh học tập ngày đêm chuyên cần.

Ni cô sắc đẹp tuyệt trần

Dù đầu xuống tóc, áo quần đơn sơ,

Tăng sinh vài vị thẫn thờ

Trộm yêu nét mặt, thầm mơ dáng hình

Một người mạnh dạn tỏ tình

Gửi cô một lá thư xanh hẹn hò

Mong sao được gặp riêng cô,

Nhận thư cô cứ làm lơ im lìm.

Hôm sau vừa dứt buổi thiền

Thầy xong bài giảng. Cô liền đứng lên

Quay đầu nói rất tự nhiên

Với người đã gửi thư trên cho mình:

"Sư huynh nếu quả thật tình

Yêu tôi say đắm không đành nín câm

Lòng còn vương vấn bụi trần

Giờ đây xin cứ lại gần ôm tôi!"

 

(phỏng theo If You Love, Love Openly

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 19 * ^

Thiếu từ tâm

 

Xưa kia tại nước Trung Hoa

Có một bà lão tỏ ra nhân từ

Tận tình săn sóc một sư

Hai mươi năm giúp ngài tu hành thiền

Nào là thiền thất dựng lên,

Nào là cơm nước thường xuyên hàng ngày.

Một hôm bà nảy ý hay

Xem thầy tiến bộ lâu nay thế nào

Bà bèn tìm một cô đào

Dục tình sôi nổi biết bao tiếng đồn

Bà đề nghị cùng cô luôn

Hãy tìm cơ hội đến ôm ông thầy

Rồi sau đó hỏi ông này:

"Bây giờ tính chuyện chi đây cùng làm?"

Cô đào liền đến tìm thăm

Gặp sư cô vội sán lăn vào lòng

Cứ ve vuốt, chẳng ngại ngùng

Lẳng lơ ướm hỏi khơi dòng tình xuân.

Nhà sư nào ngại sa chân

Trả lời thơ mộng thêm phần văn hoa:

"Một cây cổ thụ mọc ra

Vươn trên tảng đá rừng già mùa đông

Ðá lạnh lẽo, cây kiêu hùng

Còn đâu lửa ấm mà mong mà chờ!"

*

Cô đào về gặp bà già

Những gì sư nói kể ra ngọn ngành

Bà già nổi trận tam bành

La lên giận giữ: "Thôi đành công toi!

Hai mươi năm phục vụ người

Cơm bưng, nước rót chào mời uổng đi!

Dù ông không đếm xỉa chi

Nhu cầu và đòi hỏi gì của cô

Dù không giải thích thêm cho

Cái tình cảnh của riêng cô nhiều bề,

Dục tình ông chẳng ham mê

Chẳng hề đáp ứng, không hề vấn vương

Ít ra phải có lòng thương

Phải nên biểu lộ một đường từ tâm!"

Nói xong chẳng chút ngại ngần

Bà liền đến đốt thảo am của thầy.

 

(phỏng theo No Loving-Kindness

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 20 * ^

Sóng Lớn

 

Anh chàng Ðại Lãng thuở xưa

Có tài đô vật rất ư tuyệt vời

Lại thêm sức mạnh hơn người,

Khi trong nội bộ ngay nơi viện nhà

Lúc thi đấu phô tài ra

Quả là vô địch, vượt xa cả thầy,

Nhưng mà kỳ lạ lắm thay

Ra ngoài công chúng chàng hay thẹn thùng

Rụt rè, nhút nhát vô cùng

Nên khi thi đấu lại thường hay thua

Mặc dù tài nghệ có thừa

Chàng vì lẽ đó suy tư muộn phiền

Muốn tìm về chốn cửa thiền

Mong thiền sư giúp mạnh thêm tinh thần.

Duyên đâu may mắn vô ngần

Có thiền sư nọ dừng chân chốn này

Trong thiền đường nhỏ gần đây,

Chàng đô vật vội tìm ngay thăm thầy

Thành tâm cung kính trình bày

Ưu tư trở ngại lâu nay đủ điều.

*

Thiền sư nghe chuyện, đăm chiêu

Chợt ngài nghĩ tới sóng triều biển khơi:

"Tên con Ðại Lãng đấy thôi

Nghĩa là Sóng Lớn cao vời đại dương,

Tối nay ở lại thiền đường

Trong chùa thanh tịnh, dâng hương, nguyện cầu

Rồi ngồi thiền định thật lâu

Tập trung tư tưởng trước sau kiên trì

Nghĩ mình là ngọn sóng kia

Phăng phăng cuốn tất cả đi dễ dàng,

Chẳng là đô vật bình thường

Tính tình nhút nhát, thẹn thùng như xưa

Cứ như vậy mà trầm tư

Thời con sẽ chẳng bao giờ còn thua,

Trở thành đô vật thượng thừa

Trên toàn đất nước khắp mùa đua tranh."

Thiền sư vào nghỉ sau mành

Anh chàng đô vật đêm thanh ngồi thiền.

*

Một mình suy tưởng triền miên

Cho mình là sóng nơi miền biển xa,

Nào đâu dễ mường tượng ra

Nghĩ suy tản mạn thật là khó khăn.

Rồi chàng cố gắng dần dần

Tập trung tư tưởng xoay vần một nơi

Tạo ra cảm giác tuyệt vời

Mình là ngọn sóng trùng khơi bạc đầu

Êm đềm từng lớp trước sau

Mênh mông mặt nước đuổi nhau xô bờ

Liên miên tiếp nối hàng giờ

Lướt theo cánh gió nhẹ đưa chập chùng.

Ðêm khuya khoắt, cảnh mịt mùng

Từ từ gió chuyển bão bùng khắp nơi

Gió miên man, sóng tơi bời

Trùng dương xao động, biển khơi thét gào

Ðêm dần qua, sóng càng cao

Cuốn theo muôn vật trôi vào biển xa,

Trên bàn thờ để giữa nhà

Sóng lôi theo cả bình hoa trưng bày

Cùng bao tượng Phật nơi đây

Dập dình sóng bạc cuốn ngay theo dòng,

Khi trời chưa rạng vừng đông

Sóng dâng chìm ngập mênh mông phủ đầu

Thiền đường nhìn chẳng thấy đâu

Thênh thang tứ phía một mầu đại dương.

*

Sáng ra rực rỡ muôn phương

Thiền sư bước tới thiền đường chợt vui,

Chàng đô vật hãy còn ngồi

Môi chàng thoáng nở nụ cười thần tiên

Trầm tư, mặc tưởng, tọa thiền

Cõi lòng thanh thoát, não phiền tiêu tan.

Vỗ vai, ngài nói cùng chàng:

"Bây giờ con đã hết mang muộn sầu

Còn gì trở ngại nữa đâu

Con là sóng lớn bạc đầu dâng cao

Cuốn phăng mọi vật dễ sao

Sóng trôi cuồn cuộn ai nào cản chân!"

*

Chàng đô vật vững trong tâm

Ngay ngày hôm đó dự phần đua tranh

Thắng kỳ thi đấu quang vinh,

Kể từ trận đó nổi danh như cồn

Giữ ngôi vô địch luôn luôn

Trên toàn nước Nhật ai hơn nổi chàng.

 

(phỏng theo Great Waves

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 21 * ^

Một ông Phật

 

Hai thiền sư là bạn thân

Tính tình trái ngược muôn phần khác nhau,

Một ngài giữ giới trước sau

Không hề nhấp giọt rượu nào trên môi

Khi ăn luôn đúng giờ thôi

Dám đâu bừa bãi "phi thời" bữa nao.

*

Một ngài khác biệt biết bao

Chẳng hề giữ giới chút nào! Lạ thay!

Ðói lòng tìm cách ăn ngay

Còn khi buồn ngủ dù ngày hay đêm

Ngả lưng đánh một giấc liền

Việc đời gác bỏ, não phiền lìa xa

Ngài dạy Triết thật tài ba

Trong trường đại học hoàng gia vùng này.

*

Thiền sư giữ giới hôm nay

Nhân kỳ rảnh rỗi thăm ngay bạn mình

Ghé thiền viện, lúc vô tình

Thấy người bạn quý nổi danh đang ngồi

Gật gù nhấp rượu trên môi

Ðón mình bằng tiếng chào mời xã giao:

"Chào sư huynh! Ngọn gió nào

Ðưa đường đón gót huynh vào chốn đây?

Cùng tôi cạn chén rượu này

Rượu tình, rượu nghĩa men say thêm nồng!"

Thiền sư giữ giới buồn lòng

Trả lời dõng dạc: "Tôi không rượu chè

Tu hành giữ giới mọi bề

Lưỡi này chẳng đụng rượu kia! Ðừng mời!"

Thiền sư phá giới cả cười:

"Ai không uống rượu cuộc đời buồn trôi

Ðâu còn là một con người!"

Thiền sư giữ giới nghe rồi nổi sân:

"Rượu làm say, chớ nên gần

Rượu gây độc hại tâm thần biết bao

Vì tôi chẳng thích uống vào

Mà sư huynh nói nghe sao lạ đời

Bảo tôi không phải là người

Nếu mà như vậy tôi thời là chi?"

"Là ông Phật chứ là gì!"

Thiền sư phá giới cạn ly, trả lời.

 

(phỏng theo A Buddha

truyện văn xuôi trong 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 22 * ^

Ðường lầy

 

Hai nhà sư nọ một ngày

Ðang đi bỗng gặp khúc lầy chắn ngang

Lại thêm mưa gió phũ phàng

Bộ hành qua lại khó sang qua đường.

Ngay nơi khúc rẽ bờ mương

Có cô gái nọ dễ thương vô cùng

Áo choàng, khăn lụa, đai lưng

Nước da trắng trẻo, hình dung mỹ miều

Ðường lầy cản bước chân Kiều

Mưa mùa thêm ngại, trời chiều thêm lo,

Một sư vội đến giúp cô

Hai tay nhấc bổng qua bờ bên kia:

"Ði nào! Cô bé chờ chi?"

Giúp xong sư bình thản đi tiếp đường.

Sư thứ hai chẳng nói năng

Bước theo lầm lũi, lòng vương muộn phiền.

*

Khi trời vừa phủ màn đêm

Hai sư đã tới trước thềm chùa kia

Dừng chân vào nghỉ canh khuya,

Sư thứ hai thấy khó bề nín thinh

Bèn lên tiếng, giọng bất bình:

"Cứ theo giới luật tu hành đặt ra

Phép đâu gần gũi đàn bà

Nhất là con gái mặn mà, trẻ trung

Thật là nguy hiểm vô cùng

Anh làm như vậy xem chừng khó coi

Thế làm phạm giới luật rồi

Chúng mình tu sĩ, chuyện đời chớ vương!"

*

Nhà sư giúp kẻ qua mương

Mỉm cười, cất tiếng thân thương trả lời:

"Cô ta tôi bỏ lại rồi

Bỏ ngay khi vượt qua nơi đường lầy

Bỏ từ chỗ đó, chiều nay!

Anh mang cô đến tận đây cơ à?"

 

(phỏng theo Muddy Road

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 23 * ^

Thiền sư và Mẹ

 

Ngài giờ là một thiền sư,

Cha ngài từ thuở giã từ trần gian

Ngài còn đang ở đạo tràng

Học thiền, tắm gội ánh vàng Thế Tôn,

Mẹ già lâm cảnh cô đơn

Cho nên ngài phải kề luôn bên bà

Luôn trông kỹ, chẳng rời xa

Lúc vào tịnh thất, khi ra thiền đường,

Mẹ con quấn quýt thân thương;

Riêng nơi tu viện chư tăng quây quần

Mẹ ngài không thể ở gần

Nên ngài cất một thảo am cho bà

Ngay trong vùng cũng không xa

Tới lui chăm sóc, vào ra đỡ đần.

Kiếm tiền sinh sống độ thân

Ngài nào quản ngại nhận phần chép thuê

Chép kinh kệ, luyện tay nghề

Lo sao cho mẹ mọi bề được yên.

Ngài thường đi chợ làng bên

Mua cho mẹ cá, đâu phiền hà chi,

Người ta mai mỉa cười chê:

"Ông thầy phá giới, còn gì tu thân!"

Ngài nghe nhưng chẳng quan tâm

Tuy nhiên mẹ lại vô ngần buồn đau

Thấy con mang tiếng biết bao

Vì mình ăn mặn, ai nào cảm thông.

Sau cùng mẹ quyết một lòng

Theo con nương chốn "cửa Không" an lành

Ăn chay, xuống tóc, tu hành

Con tu mẹ cũng trờ thành ni cô.

*

Thiền sư thích nhạc vô bờ

Ngón đàn thầy đã dạy cho nhiều người,

Mẹ ngài đàn cũng biết chơi

Nhiều đêm thanh vắng ngoài trời sáng trăng

Mẹ con hứng chí hoà đàn

Tiếng đàn trầm bổng âm vang nhịp nhàng.

Một đêm có khách đi ngang

Dừng chân nghe tiếng nhạc vàng vẳng xa

Lòng cô xúc động chan hoà

Cô mời ngài đến thăm nhà đêm sau

Mong nghe đàn giữa canh thâu,

Nhận lời chơi nhạc ngài đâu ngại ngần.

Ít ngày ngài gặp giữa đường

Cám ơn cô gái chẳng vương ý gì,

Người ta chế nhạo cười chê:

"Sư quen gái đứng đường! Kỳ lạ thay!"

*

Thiền sư rời mẹ một ngày

Ði xa diễn thuyết, đó đây thỉnh mời

Vài tháng sau về tới nơi

Mới hay tin mẹ qua đời vừa đây,

Báo tin ngài rõ khó thay

Xa xôi cách trở ai hay chốn nào

Người quen chẳng biết tính sao,

Ðúng ngày tang lễ ngài vào kịp bên

Thiền sư bước đến lặng yên,

Rồi dùng thiền trượng gõ lên quan tài

Người ta nghe tiếng của ngài:

"Mẹ ơi! Con mẹ về nơi đây rồi!"

Thay cho mẹ ngài trả lời:

"Con về mẹ cảm thấy vui vô cùng!"

Tự ngài lại cất tiếng mừng:

"Mẹ ơi! Con cũng vui không kém gì!"

Quay qua người đứng quanh kia

Thiền sư nói: "Chẳng còn chi phải chờ

Lễ tang tốt đẹp vô bờ

Thi hài chôn cất, thế là xong xuôi!"

*

Thiền sư sống đến già đời

Tháng năm chồng chất tuổi trời thật mau

Biết mình chẳng sống thêm lâu

Ngài kêu đệ tử họp vào sáng nay

Nói rằng đến buổi trưa này

Là ngài viên tịch! Từ đây vắng ngài!

Ngài dâng hương, khói chơi vơi!

Trước di ảnh mẹ và người thầy xưa

Ngài bèn viết một bài thơ

Tâm tư dàn trải trên tờ giấy hoa:

 

"Trong năm mươi sáu năm qua

Sống cho tốt đẹp đời ta góp phần

Lang thang khắp nẻo dương trần

Tiếng mưa giờ chẳng còn ngân rì rào

Mây đang trôi khuất tầng cao

Trăng tròn xuất hiện trên bầu trời xanh"

*

Các môn đệ đứng vây quanh

Tiễn thầy bằng tiếng tụng kinh nguyện cầu.

 

(phỏng theo Shoun And His Mother

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 24 * ^

Lời mẹ khuyên

 

Ngài là một vị thiền sư

Kiêm luôn học giả đã từ lâu nay

Giỏi về chữ Phạn lắm thay.

Khi còn niên thiếu thường hay đăng đàn

Trổ tài thuyết giảng giỏi giang

Cho đồng môn khắp đạo tràng cùng nghe.

*

Thời gian trôi, tiếng đồn về

Mẹ ngài bèn gửi thư đi cho ngài:

"Con ơi! Mẹ nghĩ kỹ rồi

Hiến mình cho Phật, cho nơi đạo mầu

Con chưa đạt được tốt đâu

Vì con còn muốn lao xao nhiều bề

Trở thành 'từ điển biết đi'

Thành 'từ điển sống' thỏa thê tiếng đời,

Dù con thuyết giảng cho người

Muôn câu uyên bác, muôn lời cao xa

Ðể rồi thiên hạ ngợi ca

Vinh quang, danh dự ngẫm ra đáng gì.

Hãy mau dứt cái trò hề

Ngưng đi diễn thuyết! Quay về tĩnh tu!

Giữ cho lắng đọng tâm tư

Hành thiền trong chốn thâm u xa vời

Vào thiền viện, lánh bụi đời

Về vùng tĩnh lặng khuất nơi non ngàn

Hiến dâng tất cả thời gian

Chuyên tu thiền định cho an tâm mình

Có như vậy mới đạt thành

Ðỉnh cao chứng ngộ chân tình cầu mong!"

 

(phỏng theo A Mother’s Advice

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 25 * ^

Tim ta

cháy như lửa

 

Thiền sư là người đầu tiên

Ðặt chân đến viếng thăm miền Mỹ Châu

Ngài tuyên bố đã từ lâu:

"Tim ta bừng cháy khác đâu lửa hồng

Nhưng mắt ta lại lạnh lùng

So cùng tro nguội cũng không khác gì!"

Ngài nêu một số nội quy

Hàng ngày quyết chí thực thi mọi bề:

   - Sáng ra trước lúc đắp y

Ðốt hương thơm ngát và đi ngồi thiền

   - Giờ ăn, giờ ngủ chớ quên

Ðúng thời quy định phải nên thực hành

   Ăn điều độ, đủ cho mình

Không ăn đến mức mặc tình thoả thê.

   - Tác phong chẳng đổi thay chi

Lúc đang tiếp khách hay khi một mình.

   - Giữ gìn lời nói chân thành

Nói gì phải quyết thực hành mãi thôi.

   - Một khi cơ hội đến rồi

Chớ nên hờ hững buông trôi lỡ làng,

  Khi hành động nghĩ kỹ càng

Suy tư chín chắn, vội vàng làm chi!

   - Ðể cho quá khứ trôi đi

Không nên tiếc nuối những gì đã qua,

   Hướng về phía trước mặt ta

Tương lai sẽ tới, mở ra đón chào.

   - Tỏ ra thái độ anh hào

Không hề sợ hãi, không nao núng lòng

   Nhưng luôn có trái tim nồng

Thương yêu như của tuổi hồng, trẻ thơ.

   - Ðêm về lúc ngủ coi như

Giấc này là giấc thiên thu, cuối cùng.

   Sáng ra khi tỉnh giấc nồng

Hãy mau tức khắc xa giường chiếu ngay 

   Như là vứt bỏ đôi giày

Dùng lâu, hư cũ, cần thay thế rồì!

 

(phỏng theo My Heart Burns Like Fire

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 26 * ^

Tụng Kinh

 

Bác nông dân rất thiết tha

Ði mời tu sỹ về nhà tụng kinh

Cầu cho vợ được siêu sinh

Vợ yêu khuất núi, gia đình nhớ nhung.

Khi tu sỹ tụng kinh xong

Bác bèn ướm hỏi với lòng hoài nghi:

"Phước do lời tụng kinh kia

Vợ tôi chẳng biết hưởng gì được chăng?"

Mỉm cười tu sỹ nói rằng:

"Tụng kinh lợi ích sẽ mang tốt lành

Lợi cho bác gái đã đành

Còn cho tất cả chúng sinh hữu tình!"

Bác nông dân chợt lặng thinh

Rồi lo ngại hỏi: "Tụng kinh phước nhiều

Vợ tôi hưởng được bao nhiêu

Theo như thầy nói những điều mới đây

Chúng sinh chung hưởng phước này

Sẽ giành sẽ giật hết ngay phước rồi

Vợ tôi yếu đuối, thua người

Hưởng chi công đức của lời cầu kinh,

Thầy ơi! Thầy có thương tình

Xin thầy chỉ tụng cho mình bà thôi!"

Ôn tồn tu sỹ trả lời:

"Người con Phật phải sống đời từ bi

Lòng tham, tự ngã dẹp đi

Quyết tâm hồi hướng phân chia phước lành,

Tụng kinh công đức tạo thành

Hiến dâng cùng khắp chúng sinh muôn loài!".

*

Bác nông dân ngẫm nghĩ hoài

Sau khi nghe kỹ được bài giảng trên

Cuối cùng bác khẽ thốt lên:

"Lời thầy vừa dạy quả nhiên tốt lành

Nhưng xin thầy hãy nể tình

Trừ ra một kẻ gian manh, xấu tồi

Ðó là hàng xóm của tôi

Bất lương, hung bạo, lắm lời xưa nay,

Xin thầy loại hắn ra ngay

Ðừng chia phước báu khi thầy tụng kinh

Ðừng cho hắn hưởng an bình

Loại ra khỏi đám chúng sinh của thầy!"

 

(phỏng theo Reciting Sutra

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 27 * ^

Giọng nói

của hạnh phúc

 

Thiền sư nọ lúc quy tiên

Cạnh nơi thiền viện trang nghiêm của ngài

Có người mù sống lâu đời

Bây giờ mới kể với người chung quanh:

"Tôi mù từ lúc mới sinh

Quen nghe giọng nói quanh mình mà thôi

Nào đâu nhìn thấy mặt người

Cho nên tôi phải nhờ nơi tai mình

Chỉ nghe giọng, chẳng thấy hình,

Ðể suy tâm tính chúng sinh ở đời."

*

"Thông thường một kẻ mở lời

Chúc mừng người khác tôi thời lắng nghe,

Nào mừng hạnh phúc tràn trề

Nào mừng cuộc sống muôn bề thành công,

Bề ngoài nghe vậy thoả lòng

Tôi nghe thêm được bề trong lặng thầm

Ẩn sâu xa, ẩn ngấm ngầm

Bao lời ghen tị vô ngần vọng ra."

"Khi nghe kẻ nọ xót xa

Chia buồn, thương tiếc như là thành tâm

Với người bất hạnh xa gần,

Tôi nghe thoáng vọng đôi phần sướng vui

Chút gì mãn nguyện trong lời,

Mới hay kẻ đó ngoài thời xót thương

Nhưng bên trong lại vui mừng

Như là sắp hưởng chia phần gì chăng."

*

"Tuy nhiên phải nói rõ rằng

Tai tôi kinh nghiệm đã hằng bao lâu,

Riêng thiền sư giọng trước sau

Luôn luôn thành thực ai đâu sánh cùng.

Người hạnh phúc, ngài chúc mừng

Giọng ngài hoan hỉ vang lừng thiền môn,

Người đau khổ, ngài chia buồn

Giọng ngài phiền muộn như tuôn mạch sầu!"

 

(phỏng theo The Voice Of Happiness

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 28 *^

Không nước,

không trăng

 

Ni cô quyết chí học Thiền

Ðã bao năm tháng triền miên qua rồi

Thiền sư giảng dạy hết lời

Tốn công nhưng kết quả thời thấy đâu.

Sau cùng tới một đêm thâu

Mặt trăng sáng tỏ trên đầu rừng thưa

Cô đi gánh nước về chùa

Cái thùng xô cũ đong đưa vai người

Nan tre làm giỏ bọc ngoài

Nào ngờ giỏ yếu, đáy thời đứt ngang

Thế là nước đổ tràn lan

Cô ngay lúc đó ngỡ ngàng ngộ ra.

Lòng ni cô chợt thăng hoa

Làm thơ lưu niệm, chan hoà niềm vui:

 

"Cái thùng xô cũ quá rồi

Giỏ nan bọc phía bên ngoài yếu thay

Cuối cùng đáy đứt, rơi ngay

Không còn có nước vơi đầy lòng xô

Và trăng kia cũng lu mờ

Không còn trăng sáng lững lờ nước trong!"

 

(phỏng theo No Water, No Moon

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 29 * ^

In Kinh

 

Có người rất ái mộ Thiền

Cho nên quyết chí tìm tiền in kinh

Dù gian khó vẫn tiến hành

Dù cho tốn kém lòng thành khắc ghi.

Vượt đèo lội suối ông đi

Quyên tiền khắp nẻo sá chi thân mình,

Tìm người thiện cảm, nhiệt tình

Góp phần công đức in kinh cúng dường,

Bạc tiền Phật tử mười phương

Cúng nhiều cúng ít ông thường coi ngang

Cám ơn những tấm lòng vàng

Với lời quý trọng luôn bằng như nhau.

*

Mười năm thấm thoắt trôi mau

Ông gom tiền đủ, bắt đầu in kinh,

Nào ngờ nạn lụt thình lình

Nước sông năm đó dâng nhanh ngập tràn

Bà con đói khổ than van

Mủi lòng trước cảnh lầm than quanh mình

Bao tiền quyên để in kinh

Ông đem cứu đói chúng sinh trong vùng.

Hết tiền ông chẳng ngại ngùng

Bắt đầu quyên lại vô cùng hăng say,

Vài năm sau chợt buồn thay

Tai ương bệnh dịch lan đầy khắp nơi

Bà con hoạn nạn kêu trời

Thấy bao cảnh khổ, ông rơi lệ sầu

Bao tiền quyên góp bấy lâu

Ông mang ra giúp há đâu ngại ngần.

*

Thế rồi ông lại quyết tâm

Ra công quyên góp một lần thứ ba,

Hai mươi năm nữa trôi qua

Lần này ý nguyện nở hoa nhiệm mầu

Quyên tiền bạc, đạt yêu cầu

Ông in kinh để dài lâu cho đời

Một bộ kinh rất tuyệt vời

Thơm lừng hương Ðạo, rạng soi ý Thiền

Và trong tu viện khắp miền

Kinh kia tàng trữ lưu truyền mãi thôi.

*

Biết bao thế hệ qua rồi

Người già nói lại cho đời hậu sinh

Rằng: "Xưa ông có công trình

Kinh thơm ba bộ hoàn thành trước sau

Tuy rằng hai bộ kinh đầu

Vô hình nhưng lại thấm sâu cõi lòng

Tâm từ tỏa ngát không trung

So ra vượt bộ sau cùng biết bao!"

 

(phỏng theo Publishing The Sutras

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 30 * ^

Ngủ Lúc ban ngày

 

Sáu mươi mốt tuổi vừa qua

Thiền sư ngài đã lìa xa cõi đời

Hoàn thành sự nghiệp tuyệt vời

Một kho giáo pháp hơn người biết bao

Công phu, quý giá, lớn lao

Các thiền sư khác ai nào sánh ngang.

Giữa mùa hè nắng chang chang

Cho nên đệ tử ngài thường mệt thay

Thiếp đi ngủ lúc ban ngày

Dù ngài hay biết chẳng rầy, chẳng la

Riêng ngài thời chẳng lơ là

Không hề chểnh mảng, tỏ ra khác người.

*

Khi ngài mới tuổi mười hai

Ðã từng học những đề tài cao siêu

Nghiêng về triết lý rất nhiều

Học câu giáo pháp, học điều suy tư.

Người ta kể lại chuyện xưa

Một ngày mùa hạ, nắng trưa oi nồng

Ngài còn nhỏ tuổi vô cùng

Nằm lăn trên đất độ chừng phút giây

Thiếp ngay vào giấc ngủ ngày

Khi thầy ngài mới rời đây ra ngoài,

Ba giờ êm ả dần trôi

Khẽ ru cậu bé êm xuôi mộng vàng

Khi tỉnh dậy, còn mơ màng

Nghe chân thầy bước tiếng vang gần kề

Tính ngồi lên chẳng kịp chi

Thế là cậu bé nằm lì biết sao

Chắn ngang ngưỡng cửa ra vào,

Chợt nghe thầy nói thì thào bên tai:

"Ta xin lỗi nhé, con ơi!"

Khi thầy nhẹ bước qua người cậu ta

Coi trò như khách phương xa

Một người khách quý ghé qua chốn này.

Kể từ buổi đó đến nay

Trò kia còn dám ngủ ngày nữa đâu!

 

(phỏng theo Sleeping In The Daytime

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 31 * ^

Trong cõi mộng

 

Học trò nọ của thiền sư

Kể rằng thầy thích ngủ trưa mỗi ngày

Khi trò hỏi đến chuyện này

Thì thiền sư nói là: "Thầy ngủ trưa

Ðể đi vào cõi mộng mơ

Và tìm hầu chuyện người xưa đó mà,

Giống ông Khổng Tử nhà ta

Cũng thường ưa thích tà tà ngủ trưa,

Nói rằng khi ngủ mộng mơ

Gặp nhiều bậc thánh đời xưa tuyệt vời

Sau khi ông tỉnh giấc rồi

Kể cho đệ tử nghe lời thánh nhân!"

*

Một trưa trời nóng vô ngần

Học trò mệt mỏi tâm thần ngủ say

Khi thầy hay biết chuyện này

Thầy la: "Thói xấu ngủ ngày chẳng nên!"

Học trò bèn chống chế liền:

"Chúng con vừa ghé thăm miền mộng mơ

Giống ngài Khổng Tử thời xưa,

Gặp bao vị thánh bất ngờ! Vui thay!"

Thiền sư bèn vặn hỏi ngay:

"Vậy thì các thánh nhân này nói sao?"

Một trò cung kính thưa mau:

"Các ngài bậc thánh từ lâu nhiều tài

Dạy điều ích lợi cho đời,

Chúng con nhân dịp lựa lời hỏi thăm

Rằng thầy có ghé đây chăng

Nhất là trưa nắng chói chang giữa hè,

Các ngài mới nói cho nghe

Trước sau thầy chẳng có hề ghé đây!"

 

(phỏng theo In Dreamland

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 32 * ^

KẺ cướp đi tu

 

Bóng đêm vừa phủ ngang đồi

Trong chùa im lặng sư ngồi tụng kinh

Một tên cướp bất thình lình

Tay cầm vũ khí, lặng thinh, lẻn vào

Tới bên sư mới chìa dao

Ðòi sư lập tức phải trao bạc tiền:

"Tiền không đưa, mạng chẳng yên

Tôi đưa sư gặp tổ tiên chuyến này!".

Sư bèn nói: "Hãy im ngay

Tiền trong ngăn kéo thò tay thấy liền,

Ðể ta yên, chớ làm phiền

Chớ nên náo động, lấy tiền rồi đi!"

Coi như chẳng có chuyện chi

Sư bèn tụng tiếp kinh kia đều đều

Một hồi sau sư khẽ kêu:

"Nhớ mà dành lại ít nhiều cho ta

Ðể chùa đóng thuế đó mà

Ngày mai tiền hết chùa ta sẽ phiền!".

Cuỗm luôn gần hết số tiền

Cướp kia vội vã chuồn liền đi ngay

Sư nói thêm: "Anh bạn này,

Miệng nên cảm tạ khi tay nhận quà!"

Cảm ơn gia chủ qua loa

Nhanh chân cướp lẩn mau ra khỏi chùa.

*

Vận xui theo cánh gió lùa

Cướp kia sa lưới! Vào tù! Kêu than!

Trời nào dung dưỡng kẻ gian!

Cướp bèn thú tội liên quan tới chùa.

Chức quyền vội thỉnh mời sư

Ðến làm nhân chứng thực hư tỏ bày.

Sư từ tốn khẽ nói ngay:

"Riêng phần tôi thấy người này vô can

Không hề trộm cướp gian tham

Tiền này do chính tôi mang biếu người

Và người cũng đã ngỏ lời

Cám ơn nồng nhiệt khi tôi tặng quà!"

*

Sau khi mãn hạn tù ra

Anh chàng cướp nọ tìm qua viếng chùa

Giữa vùng thơm ngát hương từ

Chàng quỳ hứa với thiền sư tâm thành

"Xa nghiệp ác, tạo duyên lành"

Xin làm đệ tử tu hành từ đây.

 

(phỏng theo The Thief Who Became A Disciple

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 33 * ^

Ðúng Và Sai

 

Mùa thiền định và an cư

Nơi tu viện của thiền sư năm này

Bao nhiêu đệ tử về đây

Cùng nhau tu học với thầy, đua tranh,

Chẳng may trong đám học hành

Có người tính xấu nảy sanh lòng tà

Cho nên trộm cắp xảy ra

Anh chàng bị bắt khó mà chối quanh.

Mọi người trình báo ngọn ngành

Rồi cùng đề nghị đuổi anh chàng này:

"Kẻ gian phải trục xuất ngay!"

Nhưng thiền sư chẳng ra tay nặng nề

Làm lơ chẳng đuổi chàng về

Mọi người thầm lặng trách chê ông thầy.

Vài tuần mới thoáng qua đây

Anh chàng lại bị bắt ngay nữa rồi

Lại đi trộm cắp của người

Lần này thầy cũng buông xuôi mặc tình,

Các môn sinh rất bất bình

Xúm nhau đề nghị thầy mình thẳng tay

Ðuổi tên phạm tội đi ngay

Kẻo mang tiếng xấu chốn đây tu hành

Nếu mà thỉnh nguyện bất thành

Thầy không giải quyết ngọn ngành cho xuôi

Mọi người sẽ bỏ đi thôi

Thiết chi ở lại bên người bất lương.

*

Thiền sư đọc khiếu nại xong

Thầy bèn triệu tập vòng trong vòng ngoài

Nói cùng đệ tử đôi lời

Thơm lừng hương đạo, rạng ngời từ tâm:

"Các con sáng suốt vô ngần

Khôn ngoan nhận thức, chẳng cần nhờ ai

Biết hay dở, biết đúng sai

Dù đi nơi khác tu thời dễ thay!

Chỉ riêng có đệ tử này

Ðáng thương vì vẫn còn đầy u mê

Ðúng sai, hay dở đôi bề

Dễ gì phân biệt, không hề nhận ra

Nếu mà thầy đuổi anh ta

Thời ai dạy dỗ, thật là buồn thay!

Cho nên thầy giữ anh này

Tìm cơ giáo hóa điều hay, điều lành

Dù các con có bất bình

Bỏ đi nơi khác thầy đành lòng thôi!"

*

Thiền sư vừa dạy dứt lời

Trên khuôn mặt kẻ một thời tham lam

Ðầm đìa lệ chảy hai hàng

Như tuôn rửa sạch máu gian thuở nào!

 

(phỏng theo Right And Wrong

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 34 *  ^

Hoạ sỹ

tham lam

 

Vùng kia có một ông tăng

Giỏi nghề họa sỹ nên thường vẽ thuê

Tiền công tính đắt khỏi chê

Khách hàng trả trước, khó bề thiếu ông

Mọi người vì thế đồng lòng

Ðặt ông danh hiệu khắp vùng truyền lan:

"Nghệ nhân bần tiện, tham lam"

Ông nghe nhưng chẳng để tâm muộn phiền.

*

Một hôm có khách ghé tìm

Cô nàng kỹ nữ bạc tiền giàu sang

Cô mời họa sỹ tài năng

Ðến nhà cô vẽ, chẳng màng tiền công

Ðòi bao nhiêu cũng trả ông

Miễn là thực hiện cho xong tranh này

Vẽ luôn trước mặt nàng đây

Vì cô đãi khách quý ngày hôm nay.

Thuận lòng họa sỹ đến ngay

Nét tranh phượng múa rồng bay tài tình

Vẽ xong đòi trả công mình

Giá tiền tác phẩm hoàn thành thật cao.

Cô nàng nào tiếc tiền đâu

Trả công sòng phẳng rồi sau thốt lời

Mỉa mai nói với mọi người:

"Nghệ nhân này vốn ham nơi bạc tiền

Tranh tuy phô nét thần tiên

Tâm hồn lại chỉ là miền tanh hôi

Bùn lầy, nhơ bẩn mãi thôi

Đáng gì triển lãm cho người ngắm xem!"

Cô nàng khinh bỉ nói thêm:

"Tranh này chỉ đáng vẽ trên mảnh quần!"

Nói xong cô chẳng ngại ngần

Yêu cầu họa sỹ tới gần một bên

Chìa quần ra bảo vẽ lên

Vẽ thêm bức khác ngay trên quần nàng.

Rất thản nhiên, chẳng bẽ bàng

Ung dung họa sỹ nói rằng: "Ðược thôi!

Miễn là cô trả cho tôi

Tiền công để vẽ gấp đôi tranh thường!"

Cô nàng chế giễu cười vang:

"Giá nào cũng trả! Chẳng màng tốn hao!"

Vẽ tranh xong, nhận giá cao

Nghệ nhân bình thản cúi chào, ra đi.

Mặc cho quan khách cười chê

Rằng mình tham bạc! Sá chi tiếng đời!

*

Thời gian lặng lẽ dần trôi

Về sau thiên hạ truyền lời mới hay

Tâm hồn họa sỹ đẹp thay

Chứa chan hỷ xả! Ðong đầy từ bi!

Bạc tiền ngài kiếm được kia

Nhằm đem thực hiện những gì ước mong:

- Một là nạn đói quanh vùng

Thường gây bao cảnh tang thương tiêu điều

Người giàu chẳng giúp kẻ nghèo

Cho nên ngài phải chứa nhiều lương khô

Dấu nơi kín đáo trong kho

Phòng khi khẩn cấp giúp cho đồng bào.

- Hai là đường sá hư hao

Khó khăn qua lại từ bao lâu rồi

Khách hành hương ở khắp nơi

Viếng chùa, lễ Phật thốt lời than van

Ngài cần tiền để sửa sang

Trợ duyên gieo rắc đạo vàng uyên thâm.

- Ba là ngài ước nguyện thầm

Xây ngôi thiền viện để dâng tặng thầy,

Thầy ngài khuất núi mới đây

Tấm lòng đệ tử thầy hay biết gì,

Nay tuy thầy đã ra đi

Ngài mong tiếp tục mọi bề cho xong.

Ba nguyện ước, một tấm lòng!

Sau khi thâu góp tiền nong đủ rồi

Thực hành ý nguyện êm xuôi

Thầy tu họa sỹ tức thời lìa xa

Chẳng còn phô nét tài hoa

Quẳng đi bút cọ, tìm ra am thiền

Ẩn mình núi thẳm thiên nhiên

Ngát hương giải thoát! Xa miền nhiễm ô!

 

(phỏng theo The Stingy Artist

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 35 * ^

Ông Phật

mũi đen

 

Ni cô quyết chí tu hành

Cầu tìm giác ngộ lòng thành thiết tha

Nên cô nhờ thợ tạc ra

Một pho tượng Phật thật là uy nghi

Dát thêm vàng, đẹp kể chi

Cô mang tượng Phật luôn đi theo mình.

Nhiều năm lặng lẽ trôi nhanh

Ni cô ôm tượng du hành khắp nơi

Thế rồi một buổi đẹp trời

Cô dừng chân sống trong ngôi đền thờ

Êm đềm, nhỏ bé, nên thơ

Ẩn sâu thôn dã, khuất xa thị thành.

Trong đền tượng Phật xếp quanh

Mỗi bàn một tượng phân ranh rõ ràng

Ni cô cũng đặt tượng vàng

Lên bàn thờ nhỏ giữa hàng đầu tiên

Rồi cô muốn đốt hương lên

Ðể mà tụng niệm ở bên Phật vàng,

Sợ hương thơm sẽ tràn lan

Bay sang Phật khác nơi bàn kế bên

Cô dùng phễu chụp phía trên

Khiến cho khói chỉ bốc lên một đường

Chui vào ống phễu, thơm lừng

Ðến ngay mũi tượng Phật vàng mà thôi.

Thời gian vẫn lặng lẽ trôi

Một ngày nhìn lại, than ôi dị kỳ!

Khói lên theo ống phễu kia

Làm cho mũi Phật xấu đi mất rồi

Phật vàng mũi lại đen thui!

 

(phỏng theo Black-Nosed Buddha

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 36 *^

Người cho

nên cám ơn

 

Ngài thiền sư ở vùng kia

Thiền sinh theo học kéo về quá đông

Nhưng thiền viện lại ít phòng

Tu hành do đó vô cùng khó khăn

Cần thêm phòng học, phòng ăn

Mở mang cơ sở thêm phần khang trang

Thiền sư vì thế cần vàng

Cần nguồn tài chính sửa sang viện mình.

Một nhà buôn nọ nhiệt tình

Nghe tin xây cất, chân thành hiến dâng

Tặng thiền sư một số vàng

Gồm năm trăm lượng, vô vàn lớn lao,

Thiền sư bình thản nhận vào

Nhưng ngài không có tiếng nào nói thêm

Khiến nhà buôn rất ngạc nhiên

Vì người thời đó sống liền một năm

Chỉ cần ba lượng đủ ăn

Nay nhà buôn tặng năm trăm lượng vàng

Mà thiền sư chẳng ngó ngàng

Chẳng hề cảm tạ, bẽ bàng lắm thay!

Nhà buôn bèn nhắc khéo ngay:

"Những năm trăm lượng trong đây tặng ngài!"

Thiền sư từ tốn trả lời:

"Vâng, ông đã nói với tôi vậy rồi!"

Nhà buôn nhấn mạnh mãi thôi:

"Mặc dù giàu có nhưng tôi nghĩ rằng

Món tiền năm trăm lượng vàng

Thật là khoản lớn cúng dường thiền môn!"

Thiền sư điềm tĩnh hỏi luôn:

"Ông chờ tôi nói cảm ơn chuyện này?"

Nhà buôn: "Vâng! Nên vậy thay!"

Thiền sư lên tiếng nói ngay: "Sai rồi!

Khi cúng dường, khi biếu ai

Chính người tặng phải mở lời cám ơn!"

 

(phỏng theo The Giver Should Be Thankful

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 37 * ^

Cửa thiên đường

 

Có chàng chiến sỹ thuở xưa

Tìm qua thăm hỏi thiền sư một lời:

"Thiên đường, địa ngục đôi nơi

Thực chăng hay chỉ nói chơi đặt bày?"

Ngài bèn lên giọng hỏi ngay:

"Anh là ai vậy? Tới đây làm gì?"

Cửa thiền vang tiếng chàng kia:

"Tôi là hiệp sỹ chuyên nghề kiếm cung!"

Ngài nhìn, hỏi lại chán chường:

"Anh là hiệp sỹ? Nghe dường lạ sao

Chẳng hay những giới chức nào

Thuê anh hộ vệ tào lao thế này

Mặt anh trông giống ăn mày

Chuyên đi hành khất, thường hay xin tiền!"

Nghe xong chàng giận nổi điên

Vừa toan rút kiếm ngài liền nói mau:

"Anh mà cũng có kiếm sao?

Kiếm này sao cắt được đầu của ta

Kiếm trông cùn lụt quá mà

Dùng làm vũ khí thật là thảm thay!"

Ngay khi chiến sỹ thò tay

Rút ra cây kiếm, mặt đầy hung hăng

Thiền sư cất tiếng oang oang

"Cửa vào địa ngục rộn ràng mở ra!"

Anh chàng vừa mới nghe qua

Trong tâm bừng nở đóa hoa nhiệm mầu

Ngộ lời giáo huấn thâm sâu

Vội vàng tra kiếm vào bao tức thì

Mặt rạng rỡ, vẻ uy nghi

Cúi đầu đảnh lễ hướng về thiền sư.

Ngài bèn cất tiếng hiền từ:

"Cửa thiên đường mở đón chờ thế nhân!"

 

(phỏng theo The Gates Of Paradise

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 38 * ^

Bắt giam

tượng Phật

 

Nhà buôn vác nặng trên vai

Bông gòn tất cả năm mươi cuộn hàng

Trời gay gắt, nắng chang chang

Chàng bèn ghé lại bên đường nghỉ chân

Dưới pho tượng Phật ở gần

Bóng râm toả mát, trước sân chùa làng.

Hiu hiu gió thổi nhẹ nhàng

Ðường xa mỏi mệt khiến chàng ngủ luôn

Khi bừng tỉnh mới hoảng hồn

Bao nhiêu hàng hóa không còn kề bên

Chàng đi trình báo ngay liền

Nhờ tay giới chức thẩm quyền tìm ra.

Quan toà mở cuộc điều tra

Rồi tuyên: "Thủ phạm chắc là tượng thôi

Chính pho tượng Phật trộm rồi,

Thay vì chăm sóc cho đời bình an

Nào ngờ tượng lại gian tham,

Trong khi chờ xử hãy giam tượng này!"

Toà truyền khiêng tượng vào ngay

Ðể trong toà án chờ ngày xử phân,

Thế là dân chúng xa gần

Kéo nhau một đám theo chân tượng vào

Tò mò chen lấn lao xao

Chờ xem toà xử, chuyện sao lạ đời!.

*

Toà bèn nhóm họp tức thời

Quan toà trách mắng đám người xôn xao:

"Cả gan cười nói ồn ào

Nơi đây toà án cớ sao giỡn đùa

Nên toà phạt để cho chừa

Phạt tiền cùng với phạt tù chẳng nương

Một khi đến chốn công đường

Phải nghiêm trang! Chớ khinh thường quan trên!"

Ðám đông tạ lỗi vang rền

Mong quan tha thứ dân đen lần đầu.

Quan bèn rộng lượng phán mau:

"Lần này phạt vạ! Lần sau tù đày

Nhưng trong kỳ hạn ba ngày

Mọi người đều phải nạp ngay cho toà

Bông gòn, một cuộn, mới tha

Nếu không toà chẳng bỏ qua án tù!".

Bà con xả gánh âu lo

Mỗi người một cuộn nạp cho quan tòa.

Bông gòn lần lượt nạp ra

Cuộn hàng mất trộm người ta thấy liền

Kẻ gian lộ diện, lộ tên,

Lái buôn bị trộm thật hên vô vàn

Thâu hồi đầy đủ số hàng,

Những bà con khác được mang trở về

Bông mình nộp phạt trước kia

Nhờ pho tượng Phật mọi bề êm xuôi!.

 

(phỏng theo Arresting The Stone Buddha

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 39 * ^

Chiến sỹ

nhân đạo

 

Ðội quân cả một sư đoàn

Có lần tập trận rộn ràng vùng kia

Sỹ quan đặt bộ chỉ huy

Ngay trong thiền viện uy nghi cận kề,

Thiền sư chăm sóc mọi bề

Lệnh cho nhà bếp mỗi khi dọn bàn:

"Phần ăn của các sỹ quan

Dọn cùng một món ta ăn hàng ngày!"

Ðơn sơ thay! Thanh đạm thay!

Khiến cho vì thế mà gây buồn lòng.

Các sỹ quan giận vô cùng

Họ thường được liệt vào từng lớp trên

Ðược tôn kính! Hưởng ưu tiên!

Sao giờ không có đặc quyền chút chi,

Sỹ quan bèn cử người đi

Gặp thiền sư để hỏi về chuyện trên:

"Thiền sư sao lại chóng quên

Chúng tôi chiến sỹ sống bên sa trường

Xả thân chiến đấu vẻ vang

Hy sinh tính mạng bảo toàn quốc gia

Sao ông lại chẳng nhớ ra

Ðể mà đối đãi khác xa hơn người!"

Thiền sư nghiêm giọng trả lời:

"Các ông chiến sỹ dễ thời quên mau

Chúng tôi tu học đạo mầu

Cũng là chiến sỹ nào đâu khác gì!

Những chiến sỹ của từ bi

Của lòng nhân đạo chuyên đi giúp đời

Cứu chúng sinh khắp nơi nơì!"

 

(phỏng theo Soldiers Of Humanity

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 40 * ^

Con đường hầm

 

Bôn ba khắp nẻo xa gần

Dương Cai lãng tử dừng chân chốn này

Thành người hầu cận tại đây

Cho viên chức nọ ở ngay trong vùng.

Tháng năm lần lượt xoay vòng

Một ngày chàng chợt nổi lòng gian manh

Cùng người vợ chủ tư tình

Cả hai tội lỗi lao mình hố sâu

Chuyện dâm ô chẳng dài lâu

Bị người phát giác ra mau một ngày

Anh chàng lo lắng lắm thay

Sơ rằng viên chức ra tay trả thù

Nên tìm cách vội diệt trừ

Giết chồng. Ðoạt vợ. Chần chờ gì đâu!

Chàng đưa người vợ trốn mau

Cao bay, xa chạy bên nhau cận kề.

Cả hai sau đó chuyên nghề

Sống đời trộm cắp thảm thê vô vàn.

Người đàn bà với thời gian

Lộ thêm tính xấu tham lam mọi bề

Khiến chàng ghê tởm khinh khi

Cuối cùng cương quyết bỏ đi một mình.

*

Lang thang đến một tỉnh thành

Chàng đi hành khất ở quanh chốn này

Nghĩ mình dĩ vãng đọa đày

Chót gây tội lỗi đêm ngày khó quên

Nên chàng mong thực hiện liền

Làm công việc thiện, hướng lên cõi lành!

Biết trên sườn núi đá xanh

Có con đường nọ uốn quanh vòng vèo

Rất nguy hiểm! Rất cheo leo!

Bà con qua lại sớm chiều kêu than

Kẻ thời chết! Người bị thương!

Dương Cai quyết chí đào đường xuyên ngang

Ðường hầm đào chẳng dễ dàng

Núi cao, vách đá muôn vàn khó khăn,

Ban ngày chàng phải xin ăn

Ban đêm đào núi nhọc nhằn canh thâu.

*

Ba mươi năm thoáng trôi mau

Ðường hầm đào đã khá sâu, khá dài

Ðủ cao, đủ rộng cho người

Chừng hai năm nữa hầm thời thông thương.

Bỗng đâu một sáng tinh sương

Có tay kiếm thuật cao cường ghé qua,

Con trai viên chức thuở xưa

Tìm chàng để trả thù cha của mình.

Dương Cai thổ lộ tâm tình

Về đường chưa được hoàn thành tại đây:

"Khi đào xong chiếc hầm này

Mạng ta chẳng tiếc, dâng ngay cho người!".

Con trai viên chức nhận lời

Chờ xong công việc, thù thời tính sau.

*

Thêm nhiều ngày tháng trôi mau

Dương Cai tiếp tục trước sau cố đào,

Chàng trai chán nản biết bao

Ngồi không, rỗi việc, dễ nào an tâm

Nên bèn trợ giúp đào hầm

Làm công việc thiện, dự phần tiếp tay.

Chàng trai nhẩm đếm từng ngày

Hai năm trời lại trôi ngay qua rồi

Hai năm làm việc giúp đời

Hai năm mài miệt cạnh nơi kẻ thù,

Lòng riêng kính phục vô bờ

Phục vì dũng chí và tư cách người.

Ðường hầm giờ đã xong rồi

Bà con qua lại ngược xuôi an toàn.

*

Nắng vàng rực rỡ non ngàn

Hương từ bi tỏa thênh thang núi đồi

Dương Cai hoan hỷ mỉm cười

Nhìn chàng trai trẻ mở lời ung dung:

"Hỡi chàng trai, chớ ngại ngùng

Ðầu ta hãy chém, ta không muộn phiền,

Trả thù cha, thỏa tình riêng

Thân ta chẳng đáng sống thêm trên đời!"

Chàng trai nức nở nghẹn lời

Hai hàng nước mắt tuôn rơi đầm đìa:

"Thù xưa nay có sá chi!

Giờ con sao lại nỡ đi hại thầy!"

 

(phỏng theo The Tunnel

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 41 * ^

Trong tay

định mệnh

 

Ở bên nước Nhật thời xưa

Có ông võ tướng danh như sóng cồn,

Người ta kể chuyện về ông

Một lần quyết định tấn công kẻ thù

Tuy ông lực lượng kém thua

Ðối phương quân số coi như gấp mười

Nhưng ông tin sẽ thắng người

Tuy nhiên quân lính ông thời hồ nghi.

Trên đường lúc chuyển quân đi

Ông ra lệnh ghé đền kia lễ thần

Ông tuyên bố cùng đám quân:

"Ðền thờ linh hiển, ta cần cầu xin

Sẽ gieo quẻ bằng đồng tiền

Ðầu, đuôi hai mặt hiện lên tỏ tường

Mặt đầu: ta thắng đối phương,

Mặt đuôi xuất hiện là đường ta thua,

Ðây là điềm báo từ xưa

Bàn tay định mệnh coi như an bài!"

Nói xong ông tướng khoan thai

Vào cầu nguyện trước tượng đài, lặng yên

Rồi quay ra đứng trước thềm

Nghiêm trang gieo vội đồng tiền thật mau

Mặt đầu xuất hiện! Nhiệm màu!

Toàn quân hăng hái cùng nhau reo hò,

Và rồi như nước vỡ bờ

Tấn công quân địch rất ư hào hùng

Dễ dàng đè bẹp đối phương

Dành mau chiến thắng! Coi thường gian nguy!

*

Sau lần thắng vẻ vang kia

Khi người hầu cận đứng kề một bên

Vừa vui vẻ cất tiếng lên:

"Thưa ngài sự thật hiển nhiên ở đời

Không ai có thể đổi dời

Bàn tay định mệnh tuyệt vời trước sau!"

Mỉm cười ông tướng lắc đầu

Trả lời: "Chẳng phải vậy đâu! Hãy nhìn!"

Ông moi ra một đồng tiền

Hình đầu khắc cả hai bên khác gì,

Hình đuôi đâu có thấy chi!"

 

(phỏng theo In The Hands Of Destiny

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 42 * ^

Sát sinh

 

Trong thiền viện có một hôm

Thiền sư lên tiếng dạy môn đồ mình:

"Ai khuyên đừng có sát sinh

Và tha mạng sống sinh linh muôn loài

Lời khuyên này đúng tuyệt vời

Dù nơi súc vật, hay nơi côn trùng,

Bảo tồn đời sống nói chung

Nếu không giết hại, vô cùng quý thay!

Thế còn những kẻ quanh đây

Thời giờ giết hại hàng ngày thì sao?

Kẻ làm tài sản tiêu hao

Kẻ làm kinh tế lâm vào nguy vong

Chúng ta đừng dễ mềm lòng

Hạng người như vậy chớ hòng bỏ qua!

Lại còn kẻ dạy người ta

Chuyên môn thuyết giảng cao xa pháp màu

Nhưng mình lại chẳng tiến mau

Chẳng hề giác ngộ chút nào bản thân

Kẻ này làm chuyện nhẫn tâm

Giết cho Phật Giáo chết dần thì sao?"

 

(phỏng theo Killing

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 43 *^

Chế ngự con ma

 

Một cô vợ trẻ đẹp kia

Ðang lâm bệnh nặng, sắp lìa trần gian

Nói cùng chồng rất nồng nàn:

"Mình ơi! Em thật vô vàn yêu anh

Phải xa nhau chẳng nỡ đành

Anh đừng vội vã quên tình phu thê

Mà theo cô khác mải mê,

Nếu anh phụ bạc em thề làm ma

Quay về quấy rối chẳng tha

Lời em trăn trối nhớ mà nghe theo!"

Sau cơn bệnh rất ngặt nghèo

Buồn thay cô vợ thân yêu qua đời

Chồng thương vợ, chàng nhớ lời

Ðược chừng ba tháng lòng người đổi thay

Tim chàng lại rộn rã ngay

Gặp cô gái lạ chuốc say rượu tình,

Yêu nhau chất ngất trời xanh

Hứa hôn, chờ đợi kết thành lứa đôi.

*

Hứa hôn mới mấy ngày trời

Anh chồng tối đến tức thời thấy ma

Chập chờn một bóng hiện ra

Trách rằng lời hứa chàng ta quên rồi.

Con ma tài giỏi tuyệt vời

Kể ra vanh vách những lời ái ân

Giữa chàng và ả tình nhân,

Cả khi chàng tặng cô nàng quà chi

Con ma tả rõ từng li

Thêm từng chi tiết thầm thì nhỏ to

Khiến chàng mất ngủ, ốm o

Hoang mang đêm vắng, âu lo thân gầy,

Bà con thương hại chỉ bày:

"Tìm thiền sư nọ ở ngay gần làng

Thưa trình mọi chuyện rõ ràng

Nhờ thầy giúp đỡ xua tan não phiền!"

Thêm nhiều dằn vặt triền miên

Anh chồng khốn khổ mới tìm thiền sư

Xin thầy mở rộng tâm từ

Giúp chàng thoát cảnh dây dưa đọa đày.

*

Thiền sư nghe chuyện, khẽ bày:

"Ma này là vợ trước đây đó mà,

Ma rành mọi việc gần xa

Mỗi khi con nói hay là làm chi

Cả khi con tặng quà gì,

Khó mà giấu giếm, ma kia biết liền!

Ma khôn ngoan thật vô biên

Hãy nên cảm phục! Chớ nên bực mình!

Lần sau ma có hiện hình

Con nên gây mối cảm tình, ngợi khen

Tạo lòng tin và làm quen,

Khen rằng ma rõ chuyện riêng con rồi

Ma tài tình! Ma tuyệt vời!

Nên con hứa trở lại đời độc thân

Hủy hôn ước với tình nhân

Nếu ma đoán đúng thêm lần chót đây!"

*

Anh chồng hăm hở nói ngay:

"Thưa con phải hỏi ma này câu chi?"

Thiền sư: "Nào khó khăn gì!

Con vơ một nắm đậu kia cho nhiều

Rồi hỏi ma chỉ một điều

Ðoán xem tay nắm bao nhiêu hạt này?

Dễ gì mà đoán được đây!

Nếu ma thua cuộc, con hay biết liền

Ma là sản phẩm hão huyền

Chỉ là ảo ảnh trong tiềm thức ta

Do mình tưởng tượng mà ra

Khi Tâm bừng sáng, hết ma quấy rầy!"

*

Ðêm sau ma lại hiện ngay

Anh chồng theo đúng lời thầy hôm qua

Hết lòng ca tụng con ma

Rằng ma biết hết, thật là giỏi thay.

"Dĩ nhiên!" ma trả lời ngay

"Tôi đây cũng biết anh ngày hôm qua

Thăm thiền sư gần làng ta!"

Anh chồng làm bộ tỏ ra phục tài:

"Nếu ngươi giỏi nhất trên đời

Hãy cho ta biết rằng nơi tay này

Nắm bao hạt đậu trong đây?"

Chập chờn bóng đó biến ngay tức thời

Chẳng còn ma để trả lời.

 

(phỏng theo The Subjugation Of A Ghost

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 44 * ^

Học im lặng

 

Bốn người bạn thuở xa xưa

Môn sinh trường học trầm tư vùng này

Cùng nhau quán tưởng hàng ngày,

Một hôm cam kết từ nay thi tài

Giữ im lặng thật lâu dài

Bẩy ngày không nói với ai câu nào.

*

Ngày đầu, tốt đẹp biết bao

Bốn người đều tập trung vào suy tư

Giữ cho im lặng như ru

Trầm tư, mặc tưởng ganh đua chuyến này

Nhưng khi gần hết một ngày

Màn đêm buông xuống, đó đây mờ dần

Ðèn dầu bỗng chốc chập chờn

Lung linh bóng tối như vờn khắp nơi

Chợt đâu bỗng có một người

Nhịn không chịu nổi cảnh trời nhá nhem

Vội vàng cất tiếng kêu lên

Gọi người giúp việc châm thêm chút dầu

Khơi cho đèn sáng lên mau

Phá màn u ám, xua mầu tối đen.

Người ngồi bên rất ngạc nhiên

Khi nghe tiếng nói nên liền nhắc ngay:

"Bạn ơi phải nhớ hôm nay

Giữ cho yên tĩnh, cả ngày lặng thinh!"

Giọng người thứ ba bất bình:

"Hai anh nói chuyện, quên mình thi đua

Thật ngu biết mấy cho vừa

Giữ cho thanh tịnh tâm tư chút nào!"

Giọng người thứ tư tự hào:

"Ba anh đều nói lao xao cả rồi

Thế là chỉ có riêng tôi

Là người không nói nửa lời mà thôi!"

 

(phỏng theo Learning To Be Silent

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 45 *^

Lãnh chúa

đần độn

 

Có ông lãnh chúa vùng kia

Một hôm cho thuộc hạ đi triệu mời

Thỉnh hai vị khách tới chơi

Hai thiền sư nọ là người tiếng tăm.

Khi hai khách quý tới thăm

Chủ nhà chưa kịp nói năng câu nào

Một thiền sư đã ngọt ngào

Ngợi khen lãnh chúa với bao tốt lành:

"Ngài thời bản tính thông minh

Sẵn nhiều năng khiếu bẩm sinh học thiền!"

Thiền sư kia phản đối liền:

"Sư huynh nói bậy! Chẳng nên thốt lời

Nịnh người đần độn phí lời

Ông ta có thể là người chỉ huy

Là ông lãnh chúa quyền uy

Nhưng ông chẳng biết chút chi về thiền!"

Chính vì nghe được lời trên

Mà ông lãnh chúa xây đền nguy nga

Không cho người đẹp lời hoa

Không cho người đã thiết tha nịnh mình

Mà xây cho vị chân tình

Cho thiền sư đã chê mình gắt gay

Tặng thiền viện cho vị này

Rồi xin thụ giáo, từ nay học thiền.

 

(phỏng theo The Blockhead Lord

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 46 * ^

cải hóa thật sự

 

Ông già quyết chí học thiền

Tu hành tinh tấn nơi miền phương xa

Ðâu còn thiết đến cửa nhà

Nên trao người cháu đứng ra thay mình

Trông coi tài sản gia đình,

Nào ngờ người cháu lụy tình đam mê

Chạy theo dục vọng não nề

Mê cô kỹ nữ, khen chê sá gì

Bạc tiền phung phí mãi đi

Khiến cho gia sản lâm nguy nặng nề,

Bà con khuyên nhủ mọi bề

Tiếc thay người cháu chẳng hề hồi tâm

Mọi người tìm cách cản ngăn

Báo ông chú rõ! Muôn phần lo âu!

Ông già thu xếp về mau

Mong thăm viếng cháu, quản đâu đường dài.

*

Nhiều năm không gặp mặt rồi,

Cháu mừng gặp chú sau thời cách xa

Nên mời ông ngủ lại nhà

Tỏ tình chú cháu thiết tha vững bền.

Ông ngồi thiền định suốt đêm

Sáng sau chuẩn bị để lên đường về

Ông bèn gọi cháu ngồi kề

Nhẹ nhàng lên tiếng: "Cháu nghe rõ này

Chú già rồi, bị run tay

Làm chi cũng thấy khó thay vô ngần

Cháu vui lòng cúi xuống gần

Buộc giùm dép chú dưới chân chặt vào!"

Cháu bèn buộc dép dễ sao

Sức trai, tay mạnh, chút nào khó đâu.

Ông già cảm tạ đôi câu

Rồi cầm tay cháu gật đầu nói thêm:

"Chú mong rằng cháu đừng quên

Ðời người hư ảo, vững bền gì đâu

Thời gian lặng lẽ trôi mau

Tuổi già, sức yếu theo nhau tới gần

Cháu nên gìn giữ lấy thân!"

Nói xong ông chú bước lần ra đi.

Không hề nói một điều chi

Về lời thân quyến trách chê cháu mình,

Không đề cập chuyện gia đình

Chuyện cô kỹ nữ đa tình vương mang.

*

Thời gian trôi rất nhẹ nhàng

Kể từ ngày chú của chàng ra đi

Chàng trai thay đổi lạ kỳ

Chẳng còn phung phí mất đi bạc tiền

 

(phỏng theo True Reformation

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 47 * ^

phát đạt

thật sự

 

Phú ông giàu có đầy kho

Nhờ thiền sư nọ viết cho một điều

Ðể tiền bạc đẻ thêm nhiều

Ðời đời phát đạt đúng theo ý mình

Thêm phú quý, thêm phồn vinh

Cha truyền, con nối thỏa tình ước mong.

Thiền sư lấy giấy viết xong

Mỉm cười trao lại phú ông tức thì

Trên tờ giấy chỉ thấy ghi:

"Thoạt tiên cha chết, xong thì đến con

Và rồi cháu chết sau cùng".

Ðọc xong ông lão đùng đùng nổi sân:

"Tôi nhờ thầy, chỗ tình thân

Viết gì cho nhà cửa dần tốt thêm

Sao thầy nỡ giỡn? Chẳng nên!

Viết lời chết chóc nghe phiền muộn thay!".

*

Thiền sư vội giải thích ngay:

"Tôi nào có giỡn, tôi đây thật lòng,

Nếu con ông chết trước ông

Chắc ông buồn khổ tâm hồn tả tơi.

Nếu cháu ông lại qua đời

Trước con ông nữa: hai người khổ đau

Ông và con khổ cùng nhau

Cả hai chắc sẽ u sầu ngày đêm,

Bình tâm ông nghĩ thử xem

Gia đình nếu cứ luân phiên từng người

Cha, con rồi cháu qua đời

Trước sau lần lượt theo lời của tôi

Mới là điều tự nhiên thôi

Mới là phát đạt êm xuôi thật tình!"

 

(phỏng theo Real Prosperity

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 48 * ^

Không làm,

không ăn

 

Một thiền sư người Trung Hoa

Mặc dù đã tới tuổi già tám mươi

Nhưng luôn cùng đệ tử ngài

Chung lưng lao động miệt mài bên nhau

Từ cổng trước, tới sân sau

Trong vườn cắt cỏ, cạnh rào tỉa cây.

Cả đoàn đệ tử thương thầy

Tuổi già làm việc luôn tay nhọc nhằn,

Biết rằng dù có khuyên răn

Cũng đều vô ích, chẳng ăn thua gì

Thầy nào chịu nghỉ ngơi chi

Âm thầm đệ tử nghĩ suy, cùng bàn

Muốn cho thầy được thanh nhàn

Thời bao dụng cụ hãy mang giấu liền.

*

Nào ngờ thầy lại muộn phiền

Ngay ngày hôm đó thầy bèn bỏ ăn

Ba ngày liên tiếp ngậm tăm

Không màng ăn uống, chẳng cần nói năng

Họp nhau đệ tử đoán rằng:

"Chắc thầy tỏ ý không bằng lòng đây

Trả đồ làm việc cho thầy

Là thầy vui vẻ lại ngay chứ gì!"

Quả nhiên khi trả đồ kia

Ngay ngày hôm đó thầy thì vui thay

Với bao dụng cụ trong tay

Thầy bèn lao động hăng say chẳng ngờ

Rồi ăn uống lại như xưa

Ðến khi chiều tối tới giờ rảnh rang

Thiền sư mới dạy lời vàng:

"Các con phải nhớ không làm, không ăn!"

 

(phỏng theo No Work, No Food

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 49 * ^

Tri Âm tri kỷ

 

Ngày xưa ở nước Trung Hoa

Có hai người bạn rất là thân nhau

Một người tài nghệ hàng đầu

Chơi đàn điêu luyện ai đâu sánh cùng,

Một người có khiếu lạ lùng

Nghe đàn sành điệu đã từng nổi danh.

Khi đàn vừa trổi âm thanh

Người chơi ý muốn tả tình núi cao

Tiếng đàn vươn khúc thanh tao

Ðưa hồn nhân thế nhập vào cõi tiên,

Người nghe đàn nhận ra liền

Mơ màng lên tiếng: "Ðây miền thâm sơn

Thiên nhiên ẩn hiện chập chờn

Sương giăng núi bạc, mây vờn đỉnh cao".

Khi đàn đưa tiếng rì rào

Người chơi gảy khúc sóng trào, nước tuôn

Muôn cung bậc giục cơn buồn

Gợi hồn non nước, khơi nguồn tâm tư,

Người nghe khẽ nói như mơ:

"Tưởng chừng tiếng suối lững lờ vây quanh

Như dòng nước chảy qua ghềnh

Ðiệu ru lai láng, mạch tình chơi vơi".

*

"Sinh, già, bệnh, tử" dòng đời

Người nghe đàn bỗng một thời ốm đau

Giã từ trần thế còn đâu

Cuộc chơi cõi tạm nhuốm mầu biệt ly,

Người chơi đàn chẳng thiết chi

Dây đàn bèn cắt đứt đi ngay rồi

Tiếng đàn từ đó im hơi

Bạn vàng khuất bóng ai người biết nghe!

Dây đàn khi cắt đứt đi

Tượng trưng tình bạn khắc ghi muôn đời

Tri âm, tri kỷ tuyệt vời

Dân gian truyền tụng muôn lời đẹp thay!

 

(phỏng theo True Friends

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 50 * ^

Ðến thời

phải chết

 

Ngài giờ là một thiền sư

Thông minh từ thuở xa xưa hơn người,

Học thiền trong buổi thiếu thời

Ngài là cậu nhỏ sống đời thiền sinh

Suốt ngày chăm chỉ học hành

Giúp thầy công việc loanh quanh trong nhà.

*

Ông thầy có cái tách trà

Hiếm hoi, đồ cổ thật là quý thay

Một hôm cậu nhỏ lỡ tay

Ðánh rơi tách quý, bể ngay còn gì

Lòng đang bối rối kể chi

Chợt nghe tiếng bước thầy đi đến gần,

Khôn ngoan, lanh trí vô ngần

Cậu gom mảnh vỡ vội vàng giấu đi,

Khi thầy đến nào thấy gì

Nào đâu hay biết tách kia vỡ rồi.

*

Cậu thiền sinh vội ướm lời:

"Mọi người đều phải lìa đời tránh đâu

Xin thầy cho biết tại sao?"

Thầy bèn giảng giải: "Ai nào thoát ra

Ðã sinh trong cõi người ta

Sống lâu rồi chết, đó là tự nhiên!"

Cậu thiền sinh vội cười duyên

Tay đưa tách vỡ, miệng liền thưa ngay:

"Lời thầy dạy chí lý thay

Ðến thời phải chết, tách này thoát đâu!"

 

(phỏng theo Time To Die

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 51 * ^

Ðối thoại thiền

 

Thiền sư thường huấn luyện trò

Tự mình diễn tả ý cho rõ ràng.

Có hai thiền viện trong làng

Mỗi nơi đều có một chàng thiền sinh

Vừa trai trẻ, vừa khôn lanh

Theo thầy hầu cận, học hành từ lâu.

*

Một chàng mỗi sáng mua rau

Thường hay vội vã qua mau đường này,

Chàng hàng xóm gặp hỏi ngay:

"Thật duyên hội ngộ! Hôm nay đẹp trời!

Bạn đi đâu đấy bạn ơi?"

Chàng mua rau vội trả lời vui sao:

"Tôi đi bất cứ nơi nào

Mà chân tôi đặt bước vào đấy thôi!"

Chàng kia nghe nói vậy rồi

Miệng thời nín lặng, lòng thời nghĩ suy

Về nhờ thầy giúp cứu nguy

Mách lời đối đáp câu chi hơn người.

Thầy bèn hóm hỉnh mớm lời:

"Sáng mai con cứ hỏi người bạn con

Một câu y hệt hồi hôm

Bạn con nếu trả lời không khác gì

Con bèn hỏi tiếp: 'Vậy thì

Nếu chân không có, bạn đi đâu nào?'

Bạn con chắc sẽ điên đầu

Hết đường đối đáp, hết câu trả lời."

*

Hôm sau vừa rạng mặt trời

Hai thiền sinh lại gặp nơi đường này

Chàng vừa học được lời thầy

Bèn lên tiếng hỏi: "Hôm nay đẹp trời

Bạn đi đâu đấy bạn ơi?"

Chàng mua rau vội trả lời vui sao:

"Tôi đi bất cứ nơi nào

Gió kia dìu bước tôi vào bạn ơi!"

Chàng kia nghe nói vậy rồi

Trong lòng lại bị rối bời nghĩ suy

Chàng về kể lại thầy nghe

Phen này thất bại, hơn chi được người.

Ông thầy tiếp tục mớm lời

Lần này hỏi bạn: "Nếu trời lặng yên

Bốn bề chẳng nổi gió lên

Bạn đi sao được, có phiền hay không?"

*

Hôm sau vừa rạng vừng hồng

Chàng thiền sinh được khai thông ngọn ngành

Ðược thầy chỉ dạy tận tình

Ðón đường chờ gặp bạn mình đi ngang,

Lần thứ ba gặp bạn vàng

Chàng bèn lên tiếng hỏi han đôi lời:

"Bạn đi đâu đấy bạn ơi?"

Chàng mua rau bỗng thảnh thơi nói rằng:

"Hôm nay nắng đẹp hanh vàng

Tôi đang đi tới chợ làng mua rau!"

 

(phỏng theo Zen Dialogue

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 52 * ^

Dạo mát

nửa đêm

 

Thiền sư hướng dẫn học thiền

Bao nhiêu đệ tử khắp miền về đây

Một anh chàng trong nhóm này

Ðêm thường lén dậy chuồn ngay ra ngoài

Vượt tường xuống phố dạo chơi

Lang thang khắp nẻo dưới trời thong dong.

Một đêm đi kiểm soát phòng

Thiền sư thấy một giường không có người

Vắng đi một đệ tử rồi

Nhìn quanh sư thấy ở nơi sát tường

Ghế cao kia để sẵn sàng

Giúp người đệ tử dễ dàng leo qua,

Sư bèn dời chiếc ghế ra

Tự mình đứng thế vào, và lặng yên.

*

Sau khi thỏa thích chơi đêm

Anh chàng quay trở về thiền viện ngay

Trèo tường xuống phía ghế này

Nào hay sư đã đứng thay đó rồi,

Trèo đầu thầy nhảy xuống thôi

Xuống xong mới biết! Chao ơi! Muộn phiền!

Thế là lộ việc đi đêm

Nên vừa hoảng sợ, lại thêm bẽ bàng.

Thiền sư khẽ nói dịu dàng:

"Sáng nay lạnh lắm, sương giăng ngoài trời

Giữ gìn cho ấm thân người

Kẻo mà cảm lạnh! Nhớ lời nghe con!"

Vừng dương vừa ló đầu non

Anh chàng từ đó chẳng còn đi đêm.

 

(phỏng theo Midnight Excursion

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 53 * ^

Dạy điều

tối cao

 

Người xưa ở Nhật đi đêm

Bà con qua lại thường đem đèn lồng

Ðèn dùng tre nứa làm khung

Dán ngoài dấy bóng, gắn trong đèn cầy.

Có chàng mù nọ đêm nay

Ðến thăm viếng bạn lâu ngày xa nhau

Hàn huyên tâm sự dài lâu

Khi về tăm tối bạn đâu yên lòng

Tặng chàng mù chiếc đèn lồng

Sẵn sàng nến thắp bên trong soi đường,

Chàng mù từ chối cười vang:

"Ðèn này tôi chẳng cần mang làm gì

Với tôi sáng, tối khác chi

Cả đời chỉ thấy bốn bề mầu đen!"

Bạn chàng bèn nói: "Ði đêm

Dù cho anh chẳng cần đèn để soi

Nhưng bà con lúc tối trời

Khi anh qua lại ai người thấy đâu

Thế là sẽ đụng lẫn nhau

Ðèn lồng đây hãy cầm mau mà về!"

Lời nghe hợp lý mọi bề

Chàng mù từ tạ, ra đi an lòng

Trong tay cầm chiếc đèn lồng

Nghĩ thầm dù tối mịt mùng sá chi.

Nào ngờ tới khúc quanh kia

Ðụng vào kẻ lạ lầm lì đi ngang

Chàng mù lên giọng oang oang:

"Hãy coi chừng chứ các ông các bà!

Sao mà chẳng thấy đèn ta

Ðèn lồng thắp nến sáng lòa đây thôi!"

Chợt nghe kẻ lạ cả cười:

"Ðèn anh bạn tắt ngóm rồi còn đâu!"

 

(phỏng theo Teaching The Ultimate

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 54 * ^

Không vướng mắc

 

Trong ngôi thiền viện thuở xưa

Ðứng đầu là một thiền sư lâu đời

Lìa trần tuổi chín mươi hai

Danh ngài viện chủ khó ai sánh cùng,

Ngài gìn giữ để không vương

Không hề mắc chuyện tầm thường thế nhân.

*

Thuở xa xưa đã có lần

Ðóng vai khất sĩ lê chân đường đời

Lúc ngài mới tuổi hai mươi

Bất ngờ gặp gỡ một người không quen

Người này hút thuốc liên miên

Lúc cùng xuống núi dừng bên mé rừng

Nghỉ chân dưới một gốc tùng

Người kia mời thuốc, ngài ưng thuận liền

"Hút khi đói thật thần tiên

Thuốc đưa người hút vào miền mộng mơ

Thật là thích thú vô bờ!"

Ngài đưa nhận xét khi vừa hút xong.

Thấy ngài hoan hỉ trong lòng

Khách kia tặng lại điếu, cùng thuốc dư

Nhận rồi đến lúc giã từ,

Ra đi ngài chợt suy tư ngại ngùng:

"Khói này quyến rũ vô cùng

Nhưng ta phải quyết chí ngừng lại thôi

Trước khi quá muộn mất rồi

Vì gây trở ngại cho ai tu thiền!"

Ðể về sau khỏi muộn phiền

Thuốc và ống điếu ngài liền vứt ngay.

*

Hai mươi ba tuổi! Giỏi thay!

Ngài chuyên nghiên cứu mê say hàng giờ

Vũ trụ quan rất sâu xa

Ðó là Kinh Dịch thật là cao thâm.

Mùa Ðông tới, lạnh vô ngần

Ngài cần áo ấm, không chần chờ chi

Viết thư nhờ khách mang đi

Gửi cho thầy cũ ở quê xa vời

Quê xưa ngăn cách trùng khơi

Xin thầy giúp đỡ qua thời lạnh căm.

Ngài nôn nóng, ngài băn khoăn

Mùa Ðông sắp hết, biệt tăm tin thầy,

Áo đâu không thấy về đây

Khiến ngài trông ngóng bao ngày uổng công.

Xem thư mình có lạc không

Nhờ vào Kinh Dịch ngài mong tỏ tường

Quẻ gieo kết quả rõ ràng:

"Khách quên trao bức thư mang theo rồi!"

Thời gian sau chợt có người

Mang thư thầy gửi tới nơi thăm ngài

Thư thầy chỉ hỏi thăm thôi

Còn như áo ấm thầy thời không hay

Thầy đâu biết đến chuyện này

Quẻ gieo Kinh Dịch trước đây đúng rồi!

Lần này ngài nghĩ: "Chao ơi!

Nếu mà mọi việc trên đời xảy ra

Ta dùng Kinh Dịch đoán ra

Tu thiền ta sẽ lơ là mất thôi

Thật là tai hại quá trời!"

Nghĩ xong ngài quyết buông trôi môn này

Dù cho Kinh Dịch rất hay

Ngài không dùng nữa! Dứt ngay! Chẳng màng!

*

Tuổi hai mươi tám vừa sang

Ngài chuyên tâm học vững vàng thơ, văn

Thêm môn thư họa tuyệt luân

Nhìn xa phượng múa, nhìn gần rồng bay

Tay tiên điêu luyện lắm thay

Khiến cho thầy dạy môn này ngợi ca.

Lần này ngài nghĩ: "Thân ta

Văn thơ vương luỵ  tuy là nổi danh

Nhưng nên ngưng lại cho nhanh

Kẻo thành thi sỹ, không thành thiền sư!"

Thế là ngài bỏ làm thơ

Quyết không vướng mắc vẩn vơ chuyện đời.

 

(phỏng theo Non-Attachment

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 55 * ^

Thiền viện

yên lặng

 

Ngài là một vị thiền sư

Chỉ còn một mắt, bị hư một rồi

Nhưng ngài giác ngộ rạng ngời

Dạy hàng đệ tử ở nơi chùa này.

Suốt cả đêm, lẫn cả ngày

Chùa im lặng lẽ, gió bay thì thào

Không hề nghe tiếng động nào

Và ngay cả tiếng kinh cầu trang nghiêm

Ngài ra lệnh bãi bỏ liền,

Bao nhiêu đệ tử chuyên thiền mà thôi.

Khi ngài từ giã cõi đời

Bà già hàng xóm cạnh ngôi chùa ngài

Nghe chuông vang tiếng hiên ngoài

Và câu kinh tụng ngân dài khắp nơi,

Ðoán ra ngay, bà thốt lời:

"Thế là thầy khuất núi rồi còn đâu!"

 

(phỏng theo The Silent Temple

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

* 56 * ^

Thiền của Phật

 

Ðây lời Phật dạy lâu rồi:

"Ta xem chức tước, thứ ngôi trên đời

Của hàng vua chúa mọi thời

Hay là của kẻ khắp nơi cầm quyền

Chỉ như hạt bụi vương thềm;

Ta coi kho báu nhỏ nhen tầm thường

Dù châu ngọc hay bạc vàng

Chỉ như sỏi đá bên đường khác chi;

Còn lụa là với xiêm y

Dù cho quý giá khác gì giẻ lau;

*

"Ta nhìn ra được từ lâu

Hằng hà thế giới nhiệm mầu quanh đây

Trong bao la vũ trụ này

Chỉ như những hạt chứa đầy trái cây;

Hồ kia rộng lớn vậy thay

Nổi danh nước Ấn đứng ngay hàng đầu

So ra cũng tựa giọt dầu

Li ti nhỏ bé trên đầu bàn chân;

Mọi điều giáo lý dương trần

Ðều là hư huyễn, muôn phần giả thôi

Tựa trò ảo thuật tay người;

Ta xem quan niệm tuyệt vời cao siêu

Về nguồn giải thoát sớm chiều

Như là gấm vóc có thêu chỉ vàng

Trong cơn mộng giữa đêm trường;

Ta coi thánh đạo, con đường sáng tươi

Dưới chân bậc giác ngộ rồi

Như hoa hiển hiện trong đôi mắt người;

*

"Nhận ra thiền định cao vời

Như là cột trụ của nơi non ngàn;

Và còn như cõi Niết Bàn

Tựa cơn ác mộng miên man giữa ngày;

Những lời phán đoán lâu nay

Về điều sai đúng, dở hay ở đời

Như rồng uốn lượn buông lơi

Nhịp cùng vũ khúc theo trời nắng mưa;

Lòng tin tăng giảm từ xưa

Coi như vết tích bốn mùa còn vương!"

 

(phỏng theo Buddha’s Zen

trong tập truyện văn xuôi 101 ZEN STORIES

của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

 

 

 

*

* Sách ấn tống để biếu, không bán.

* Tác giả không giữ bản quyền.

* Hoan nghênh tái bản

hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác.

*

Ðịa chỉ liên lạc:

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

45481 Caboose Terrace

Sterling  -  VA  20166  -  USA

E-mail: (giaongo@msn.com)

*

 

 

 

--- o0o --- 
Trình bày: Nhị Tường

Cập nhật: 01-03-2004

Nguồn: www.quangduc.com

Về danh mục

Có thể dự đoán tuổi tác thông qua tế tu dai thien vuong trong dao phat la nhung ai vô ngã ác pháp Mùa Vu lan đi ăn cỗ chay chùa Phụng mà ŠTranh luận về hiếu giữa Phật giáo và học cách sữa hạnh nhân giàu dưỡng chất cho 6 ngon ngu cua thien va thi ca phan 2 sống cho bản thân và hãy yêu không hối Cà chua duc dalai lama va nhung cau noi dang suy ngam khổ phat giao nuôi Phật đèn Quảng ngữ của Hòa Thượng La Hánh Quế và đạo phật Chọn tot truyện thơ anh chàng bốn vợ trọn bộ tranh thơ và thư pháp chú tiểu PhẠt già o mỗi ngày bạn nên cố gắnglàm sạch cỏ Thiền giữa đường Phật giáo Bệnh về da cảnh báo nguy cơ Alzheimer Nên ăn nhiều rau củ quả để giảm mù sương giu mot thang bang phải trống giao tu đi kẻo trể lỡ xuân thì chua ha Nhân duyên khó lường tang sinh doc nhat vo nhi Tiếng chuông khuya thuc hanh giao phap trong cuoc song bon be Mệt quá đôi chân này Hai người mẹ của Đức Phật Những suy nghiệm lời phật cày ruộng khat si một số thái độ sai lầm của phật tử giới luật là mạng mạch của phật pháp cach benh tu mieng vao VÃÆ