Thơ - Sonomama.

.

           

       

SONOMAMA

Diệu Trân

 

Một lần, tôi đọc được ở đâu đó mấy câu thơ ngắn. Vì ngắn, và đối với tôi, rất hay, nên đọc qua một lần là nhớ:

Tâm sầu lắm ư,

Thôi đi nhị kiến

Chẳng còn ba, tư

Trên con đường thật

Người về với Như”

Không biết tác giả nhưng tôi chắc thi sỹ này phải có tâm đạo lắm!

Gieo hạt xuống, hội đủ duyên, có ngày hạt sẽ nẩy mầm. Các cụ nói đúng thật. Cái mầm tôi vừa thấy từ cái hạt ghi lại trong tâm mấy câu thơ trên chính là buổi chiều nay. Lang thang trên lưới thế nào, tôi lại gặp ngay tác giả. Hóa ra, những câu thơ đó chỉ là phiên dịch, còn nguyên bản là của một thiền sư Nhật Bản, ngài Ikkyu, tác giả hàng trăm bài Đạo Thi nổi tiếng!

Mấy câu thơ trên, nguyên bản tiếng Nhật như vầy:

Nageku nayo

Makoto no michi wa

Sonomama ni

Mittsu tomo nashi”

Không cần phải biết tiếng Nhật, quý vị cứ thử theo đúng vần, đọc bài thơ nguyên bản xem sao. Mời quý vị thử đi, xem âm thanh của chữ nào làm tâm quý vị xôn xao?

 

Hơn bốn mươi năm trước, tôi có dịp học tiếng Nhật, đã có thể viết thư đơn giản, đàm thoại những câu thông thường, nhưng sau đó chẳng bao giờ dùng tới nên vốn liếng Nhật-ngữ của tôi ngày nay chỉ còn lại “Toyota, Honda, Yamaha, Mazda, Suzuki …” nên đành “Soyonara” cho tiện việc sổ sách!

Tuy thế, đọc bài thơ trên, tôi cảm nhận sự rung động trên từng âm thanh của chữ “Sonomama”.

Sonomama được dịch là “Như”. Người về với Như là về với Sonomama, về với Phật-tánh, về với chính bản lai diện mục của mình. Về, tựa hồ Người Cùng Tử trong kinh Pháp Hoa, khi bóng tối vô minh được giải tỏa mới thực sự biết trở về bằng Con Đường Thật (Mittsu tomo nashi) mà bắt gặp Chân Như (Sonomama).

Lò dò thêm vài bước nữa vào thế giới của thiền-sư Ikkyu, tôi gặp những câu ngắn hơn mà súc tích, thâm sâu. Mời quý vị đọc chậm rãi những câu này:

Ima wa haya

Kokoro ni kakaru

Kumo mo nashi

Tsuki no irubeki

Yama shi nakereba”

Nghĩa là:

Trái tim ơi,

Không mây,

Không núi

Trăng tìm bóng tối

Biết tìm nơi đâu!”

Không thấy tên dịch giả nên đành ghi lại nơi đây, lời cám ơn vị nào dịch mà hay quá! Chuyên chở trọn vẹn ý thơ. Lời như bâng quơ mà ẩn dụ bao thiền-ý. Sao thiền-sư Ikkyu không gọi “Tay ơi! Chân ơi!” mà lại gọi “Trái tim ơi!”? Vì chỉ trái tim mới hiểu được câu “Trăng tìm bóng tối” Trăng trên cao, tỏa sáng bình đẳng xuống mọi nơi đón nhận, tại sao trăng còn phải đi tìm những nơi tối tăm để chiếu dọi? Nơi tối tăm đó là gì? Có phải là Vô Minh không? Nếu đúng thế thì Trăng mà Ikkyu nói ở đây không phải chỉ là Vầng Nguyệt mà chính là Ánh Sáng Đạo Pháp. Chỉ Ánh Sáng Đạo Pháp mới mở lòng Từ Bi, đi tìm bóng tối vô minh mà soi dọi. Trăng soi sáng tâm vô minh để Tâm Sáng với Trăng là một. Khi ấy, chúng ta lại thấy:

Sonomama ni

Mittsu tomo nashi

Trên con đường thật

Người về với Như”

Thật tuyệt vời! Chỉ dăm bước chánh niệm là về tới căn nhà Phật, có trắc trở, rắc rối chi đâu!

Quý vị còn muốn đọc nữa không? Chỉ những câu rất ngắn thôi mà giúp chúng ta vượt bao chặng đường dài. Như bài này:

Yomosugara

Hotoke no michiwo

Tazunereba

Waga kokoro ni zo

Tazune irikeru”

Phiên dịch là:

Suốt đêm dài

Nếu ta tìm kiếm

Con đường Như Lai

Tìm hoài sẽ gặp

Tâm mình chứ ai!”

Khi ý thức được là mình có Phật-tánh thì ta không còn phải nhọc lòng tìm kiếm đâu nữa. Con đường này tưởng như trước mắt với người này mà lại  muôn dặm vời xa với người kia! Ikkyu nhắc lại lời Phật như kinh nghiệm bản thân làm bằng chứng, giúp ta vững tin mà thu ngắn dặm dài. Có phải đó là tinh thần Pháp-Hoa-Tam-Muội không, thưa quý vị?

Từ Pháp-Hoa-Tam-Muội, ta lại dễ dàng nhìn thấy Lý-duyên-sinh khi đọc những câu:

Ame arare

Yuki ya korito

Hedatsuredo

Otsureba onaji

Tanigawa no mizu”

Phiên dịch là:

Mưa, giá, tuyết sương

Khác nhau là thường

Thế rồi rơi xuống

Qua đồi qua lũng

Một dòng nước tuôn”

Cái này có mặt vì cái kia có mặt. Cái này diệt cho cái kia sinh nên diệt đó thực chẳng là diệt, sinh đó thực chẳng là sinh, vạn hữu mầu nhiệm trong tương nhập, tương túc. Đây cũng chính là “Khai Tam hiển Nhất” mưa, gió, tuyết cũng chỉ tụ về “một dòng nước tuôn”. Dùng phương tiện Tam Thừa nhưng liễu ngộ thì chỉ là Nhất Thừa mà thôi.

 

Những bài Đạo Thi của thiền-sư Ikkyu cứ như thế, mỗi bài là một pháp. Minh bạch. Rõ ràng. Súc tích. Đọc vừa dứt là nhận ra ngay nên pháp đó là không-pháp, là qua sông bỏ bè mới thực sự đáo-bỉ-ngạn.

Cái khó là khi nhận ra rồi, ta có “Sonomama ni”, về với Như ngay không, hay còn quẩn quanh “ba, tư, nhị kiến?”

 

Riêng tôi, xin thú thật là tu hành còn lơ mơ nên “Thiên lý hương tâm, dạ cộng trường” (*) Tình quê ngàn dặm, đêm trường chưa tan!

 

Diệu Trân

(Như-Thị-Am, Rằm Thượng-Ngươn Đinh Hợi) 

  

(*) Thi hào Nguyễn Du          

---o0o---

 

Cập nhật: 01-04-2007

 

Nguồn: www.quangduc.com

Về danh mục

nhị đế từ hiện tượng đến bản loi khuyen ve thien dinh Xíu mại thuần chay Xúc cảm tháng Tư tác TT Huế Đại lễ tưởng niệm Thánh tổ dung tổ di 5 nghịch lý không thể ngược đời hơn Vì sao nên ăn rau cải xoăn Nuôi con bằng sữa mẹ vừa tốt vừa dan sanh cho đi là hạnh phúc hơn nhận về một số lưu ý khi ăn chay Món Tự vấn trước thềm xuân Tiểu đường do vi khuẩn đường ruột tổ a Đắk Lắk Tưởng niệm Tổ sư Minh lạy An Cà trắng và đậu om cà chua Khoảnh khắc giao mùa vì sao chúng ta sợ tội phước thế thuy là phật tử hiểu rồi mỗi bước sẽ thật thênh Bình Định Sẽ có hội thảo về Tổ dia con đường đi đến thành tựu chánh di thiền phật con người cao ở Nhụy Nguyên lập thiền mon 01 loi gioi thieu cua duc dalai lama chua tien chau 10 mon chay vua ngon mieng vua dep mat se thay doi nhan thuc co ban ve phat giao luan hoi phan 2 hoc phat nghi khoa mù sương khi bị người khác hiểu lầm thì phải ceo co phai hu duyen khoi va vo nga vài suy nghĩ về vấn đề cầu an và cầu