Ðây là một dãy núi rừng phía bắc kinh thành ở khoảng giữa hai
ngọn núi cao, núi sà thấp xuống như một lòng chảo. Thung lũng này là đường
thường bay qua của loài chim nhạn di cư.
Những ngày đông giá lạnh đang sắp trở về. Chim nhạn vượt qua thung lũng của dãy
núi cao, từ Bắc bay về Nam, từng đàn từng đàn cất tiếng kêu vang trời như rủ rê,
như hò hẹn. Bầy chim vô tình không để ý rằng đã có một người đó biết được sinh
hoạt thường kỳ trên của chúng. Người đó là tên bẫy chim của nhà Vua, một ông Vua
rất ưa ăn thịt chim nhạn.
Tên bẫy chim đã chuẩn bị một kế hoạch qui mô. Hắn sắp sẵn cung tên, mang theo
một con chim mồi tuyệt khôn. Và tất cả hy vọng của hắn đặt hết vào một chiếc
lưới vừa rộng, vừa dài mà nó sẽ giăng ngang thung lũng trên con đường thường bay
qua của bầy chim nhạn. Lần nầy, không những một vài con sẽ sa lưới mà có thể hắn
sẽ bẫy trọn cả một đàn.
Một buổi sáng kia, tên bẫy chim thức dậy thật sớm. Hắn nghe có tiếng chim nhạn
ríu rít gọi đàn. Như có cái gì báo trước một điềm lạ, hắn vuốt ve con chim mồi
rồi giả tiếng chim khẽ kêu lên vài tiếng.
Khác ngày thường, sáng nay chim mồi buồn bã, ủ rũ, vẫn không đáp lại hắn. Giữa
lúc đó, thì trên không trung có tiếng vỗ cánh rồi một đàn chim nhạn xếp hàng thứ
tự, bay về phương Nam. Chim đầu đàn, lông trắng như tuyết, duỗi thẳng đôi chân
ra sau, lướt tới nhẹ nhàng như tên bắn.
Bỗng chim đầu đàn, buông lên vài tiếng đau thương làm cả đàn kinh hoảng. Rồi
chim lộn lại mấy vòng và bay sà thấp xuống. Chim vừa thấy dưới thung lũng một
con chim nhạn, lông cánh phờ phạc, đôi chân bị trói vào nhau và đôi mắt u buồn.
Chim đầu đàn sà thấp hơn nữa. Chim muốn cứu lấy bạn mình. Và có ngờ đâu, trong
khi đôi mắt chỉ để ý đến con chim mồi đau thương, chim nhạn đầu đàn sa vào lưới
của tên đánh bẫy, đầu chim lọt trọn vào một mắt lưới, đôi cánh cũng bị kẹt vào
trong những dây tơ. Càng muốn vươn tới, chim càng bị quấn thêm chặt vào, càng
muốn thối lui thì các đường lông bị đẩy ngược xừng lên không tài nào gỡ ra được.
Bầy nhạn trên không quần lại, buông lên những tiếng kêu đau xót trong lúc tên
bẫy chim, từ trong khóm cây, mừng rỡ chạy ra. Hắn đang tóm lưới lại. Hắn thật
hài lòng về các cách đánh bẫy mới lạ của hắn và trong trí hắn tưởng tượng đến
một lồng nhốt đầy chim nhạn để dâng lên cho Vua hắn.
Hắn đang gom thâu gần hết lưới rồi. Chim nhạn đầu đàn sắp phải nằm gọn trong tay
hắn, bị nhốt vào trong lồng để rồi ngày hôm sau biến thành thức ăn thích thú của
Hoàng Thượng. Trong lúc đó, thì trên không trung, một con nhạn vụt sà thấp
xuống, bay quanh chim đầu đàn, kêu lên những tiếng dài não nuột như là những
tiếng khóc than. Người bẫy chim giơ tay xua đuổi mà chim vẫn không chịu bay đi.
Giận dữ, hắn nói:
- Tao mà có sẵn cung tên đây thì tao cho mầy một phát để mầy cùng chết theo bạn
mầy. Lời nói hung bạo, những tia lửa căm tức, vẫn không làm cho chim nhạn kia
sờn lòng. Chim cứ quần đi, quần lại bên chim đầu đàn, có lúc như muốn đâm sầm
vào trong lưới và hai ba lần suýt bị người bẫy chim nắm được.
Chửi rủa đã chán, tên bẫy chim lụi cụi lần hết tay lưới. Tay hắn đã nắm được
chim đầu đàn và lần gỡ chim ra. Phải như mọi lần, nó chỉ làm trong nháy mắt là
xong để rồi giăng lưới lại, chờ bắt thêm con chim khác, nhưng lần này hắn không
thể nhanh tay được. Hắn thấy bộ lông trắng nõn của chim đầu đàn như cò cái gì
quý giá vô song, nên nó giữ gìn cẩn thận từng tí. Ðôi mắt chim không lộ vẻ gì sợ
hãi mà trái lại vẫn nhìn thẳng như an nhiên tự tại.
Tên bẫy chim cầm chim đầu đàn trong tay, ngồi xuống một phiến đá, bên cạnh lồng.
Hắn để ý rằng từ nãy đến giờ, chim nhạn kia vẫn theo sát nó, quấn quít một bên
chim đầu đàn, tiếng kêu khan trông rất thảm thương. Bỗng nhiên tên bẫy chim tự
nghĩ: "Con chim nhạn đầu đàn đẹp đẽ, khí thế oai nghiêm này mới đáng quý làm
sao. Nếu đem chim nhổ trụi lông đi, chọc tiết để dọn cỗ cho nhà Vua mua lấy cái
thú vị ở đầu lưỡi, chất đầy một cái dạ dầy thì thật là quá uổng phí. Hay ta phải
trả chim lại cho trời đất!".
Nhưng liền sau đó, hắn nhớ lại nét mặt giận dữ của Vua, trong những bữa ăn thiếu
thịt chim nhạn, những lần hắn bị quở mắng và đe dọa bị bãi chức. Không thể được!
Hắn còn phải nghĩ đến vợ con, gia đình hắn đang sống nhờ bổng lộc của Hoàng
Thượng. Tên bẫy chim mở nắp lồng và nhốt chim nhạn đầu đàn vào. Nhưng nó lại
thấy chim ngạn kia sà ngay xuống bên lồng, hai chân bám vào hai vành tre. Chim
nhạn mắt vẫn không rời chim nhạn đầu đàn, mồm cất tiếng kêu thê thảm, máu miệng
trào ra, chảy thành hai vạch đỏ trên đám đông trắng dưới cổ chim.
Tên bẫy chim ngừng tay lại, nghẫm nghĩ rằng: "Loài chim muông còn biết thương
nhau đến đỗi quên thân mạng như thế nầy, ta há nhẫn tâm giết hại chúng hay sao?"
Vừa lúc đó thì chim nhạn đậu ngoài lồng buông tiếng kêu than và se sẽ đập cánh
để khỏi ngã ngất xuống đất. Tên bẫy chim lòng đã quyết. Hắn đứng dậy mở tay vừa
thả chim ra. Chim đầu đàn bay thẳng lên cao cùng với chim nhạn kia, cất tiếng
vui mừng như để cảm ơn rồi nhập vào đàn. Cả đàn chim quấn quít lấy nhau, vỗ cánh
tưng bừng rồi xếp đặt lại đội ngũ, lướt nhanh về phương Nam như một đám mây
trắng nõn trên vùng trời xanh.
Khi thả chim xong người bẫy chim chợt thấy mình đứng trước cảnh tình khó xử. Hắn
sẽ nói thế nào để nhà Vua khỏi quở trách khi hắn trở về với hai bàn tay không?
Nếu như nhà Vua cho hắn là một kẻ bất tài rồi nổi giận mà bãi chức thì gia đình,
vợ con hắn sẽ ra sao? Suy tính hồi lâu, hắn chỉ thấy còn cách là trình bày hết
sự thật và trông mong nhà Vua sẽ thương tình mà tha tội cho hắn.
Hắn lủi thủi trở về, lòng nặng một nỗi lo âu. May mắn cho hắn, hắn gặp đức Vua
trong khi Ngài đang dạo chơi ngoài vườn. Vua cho gọi hắn đến, muốn xem những
chim nhạn mà hắn vừa bẫy được. Lâu nay, Ngài chỉ thấy những con chim nhạn quay
vàng trên đĩa bàn ăn mà thôi. Nhà Vua nhìn con chim nhạn lông trắng tuyết đầu
cúi gục buồn thảm, trong chiếc lồng tre nhỏ và hỏi tên bẫy chim:
- Chim nhạn kia có bộ lông trắng đẹp như thế, sao trông buồn thảm vậy!
Hắn quỳ xuống tâu:
- Tâu Bệ hạ, đây là con chim nhạn mồi. Lông chim nhạn đều màu trắng như tuyết.
Thần đã dùng nó để nhử các chim nhạn khác bay sà vào lưới để bắt chúng dâng thịt
cho Bệ Hạ.
Nhà Vua nhìn đăm đăm vào bộ lông chim nhạn, vào đôi mắt u buồn của nó. Một lát,
Ngài quay sang tên bẫy chim.
- Ta khá khen cách bẫy chim khá sâu hiểm của ngươi. Lấy chim nhạn để giết chim
nhạn. Vậy thì ngươi đã sắp sẵn để sẽ dâng cho ta một bữa ăn tuyệt vời!
Tên bẫy chim cúi đầu sát đất và run run hắn cất tiếng thưa:
- Tâu Bệ Hạ! Hôm nay Thần bẫy được con chim nhạn đầu đàn, lẽ ra phải dâng lê cho
Bệ Hạ. Nhưng vì con chim nhạn khác đã không sợ chết, lăn xả vào chim đầu đàn mà
kêu than thảm thiết đến nỗi trào máu miệng ra, suýt chết ngất đi. Nghe những
tiếng kêu đẫm máu, nhìn thấy cảnh tượng đau thương ấy, Thần đã mủi lòng nên đã
thả chim ra. Thật là Thần đắc tội với Bệ Hạ. Cúi xin Bệ Hạ rộng lòng tha thứ.
Nhà Vua truyền đỡ tên bẫy chim dậy. Vừa đứng lên, hắn phân vân lo lắng không
biết nhà Vua sẽ xử trí với hắn như thế nào? Bỗng hắn nghe nhà Vua phán:
- Ngươi đã tự tiện giải quyết, như thế là phạm tội khi quân. Tuy nhiên ngươi đã
dám trình bày lại sự việc trước mặt ta, nên ta cũng vui lòng tha thứ.
Và trong khi tên bẫy chim lạy tạ lui ra, Nhà Vua nghĩ rằng:
"Loài chim thú mà còn biết thương yêu nhau đến quên mạng sống như vậy! Ðến cả
tên bẫy chim mà còn xúc động để thả chúng ra. Lẽ nào, ta là một vị Vua lại không
biết trải lòng thương yêu rộng rãi hơn ư!".
Nghĩ rồi, Ngài liền phát từ tâm và quay sang các cận thần. Ngài phán:
- Các khanh! Các khanh có nghe thấy không? Chim nhạn mà biết thương yêu nhau đến
quên cả thân mạng, đó là một bài học cho chúng ta vậy. Riêng ta, ta muốn từ đây
không sát hại đến chim nhạn. Ta thề sẽ không ăn thịt chim nhạn nữa".
Rồi quay phía tên bẫy chim, nhà Vua nói:
- Ta khá khen cho ngươi đã thả chim nhạn đầu đàn. Và ta còn dặn ngươi điều này
nữa, hãy từ bỏ phương pháp hiểm độc: Dùng chim nhạn để sát hại chim nhạn. Nghĩa
là ngươi hãy mở cửa lồng, thả cho chim nhạn mồi trở lại tự do. Trở về với đất
trời cao rộng.
Tên bẫy chim làm theo ý Vua. Mọi người cảm thấy lòng thanh thản trong khi chim
nhạn cất cánh bay vút lên tận mây xanh tiếng kêu vui mừng đưa theo gió ngàn lồng
lộng.
Chim nhạn đầu đàn trong câu chuyện trên là tiền nhân của Ðức Phật Thích Ca, con
chim nhạn đã liều chết để cứu chim đầu đàn đến nỗi đã làm lay chuyển cả lòng
hung bạo của tên bẫy chim, phát động từ tâm của nhà Vua trên đây, chim nhạn ấy
là tiền nhân của Ngài A Nan, người Ðệ tử gần gũi và tin yêu nhất của Phật.
Nguồn: www.quangduc.com
