ĐỨC
PHẬT
VÀ HÀO QUANG CHÂN LÝ
(The light of truth)
The Singapore Maha Bodhi School xuất bản
***
Giảng sư
LOKANATHA
Phỏng dịch TT Thích
Giải Thông
--- o0o
---
03
BỐN CHÂN LÝ CAO QUÝ
Tôn giáo là gì? Tôn giáo là
phương pháp diệt trừ mọi phiền não và đau khổ. Bởi vì nếu trên thế gian
này tuyệt đối không có phiền não đau khổ thì chắc chắn không cần phải có
một tôn giáo nào. Theo định nghĩa đúng đắn
như vậy thì Phật Giáo quả là một tôn giáo toàn thiện, toàn mỹ
nhất trên thế giới vì Phật Giáo là tôn giáo duy nhất đã thực sự dập tắt
được phiền não, đau khổ vĩnh viễn, quả là khoa học. Ðức Phật đã chẩn
đoán bệnh cho trần gian và cấp toa chữa trị.
1) Đức Phật quán sát thế giới
và chỉ thấy bệnh khổ mênh mông. Những bệnh gì là khổ? Sinh là khổ, già
là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, buộc phải sống với người mình không ưa
là khổ, xa lìa người yêu thương là khổ, sự hiện hữu của ngũ uẩn là khổ.
Tóm lại, những chứng bệnh đau khổ của trần gian là vậy, và đây là chân
lý cao quý liên hệ đến sự khổ.
2) Nhưng Ðức Phật không dừng ở
đây. Ngài như một y sĩ giỏi chẩn đoán từng trường hợp và đã tìm thấy
nguyên nhân của bệnh khổ. Bởi vì biết được nguyên nhân của bệnh là coi
như chữa được phân nửa chứng bệnh. Ðức Phật cho biết nguyên nhân của đau
khổ là lòng khao khát hay tham ái. Ðây là chân lý cao quý hay liên hệ
đến nguyên nhân bệnh khổ.
3) Bởi vậy nếu diệt trừ được
nguyên nhân là đương nhiên bạn sẽ loại trừ được hậu quả của nó. Diệt trừ
tham ái là diệt được khổ. Ðây là chân lý cao quý đưa đến chấm dứt sự đau
khổ.
4) Có điều nói thì dễ mà làm
thì khó. Dễ nói dập tắt tham ái, nhưng bằng cách nào? Ðức Phật đã ban
cho chúng ta một toa thuốc khoa học nhiệm mầu để diệt trừ tham ái, nghĩa
là: BÁT CHÁNH ÐẠO, gồm có: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Ðây là chân
lý cao quý đưa đến con đường diệt trừ tham ái.
Ðây là TỨ DIỆU Ðế (hay 4 Thánh
Ðế) kết thành bốn nền tảng của Phật Giáo vì bốn chân lý cao quý này chỉ
tìm thấy trong Phật Giáo, không nơi nào khác trên thế gian có được. Chân
lý cao quý thứ tư (tức là Bát Chánh Ðạo) đặc biệt vô cùng độc đáo. Bởi
vì nơi đây bạn sẽ tìm thấy tám bước nhiệm mầu liên kết một cách khoa học
theo quy luật nhân quả.
Hãy chiêm nghiệm công thức khoa
học này:
Chánh kiến: tạo duyên cho Chánh tư duy.
Chánh tư duy: tạo duyên cho Chánh ngữ.
Chánh ngữ: tạo duyên cho Chánh nghiệp.
Chánh nghiệp: tạo duyên cho Chánh mạng.
Chánh mạng: tạo duyên cho Chánh tinh tấn.
Chánh tinh tấn: tạo duyên cho Chánh niệm.
Chánh niệm: tạo duyên cho Chánh định.
Có hai bước thăng hoa đưa thẳng
đến Niết Bàn tối thượng là như vầy:
- Chánh định tạo duyên cho Chánh kiến thực chứng.
- Chánh kiến tạo duyên cho Chánh giải thoát.
Trong công thức mầu nhiệm trên,
nếu bước thứ nhất đúng thì mọi vấn đề đều đúng. Nếu bước thứ nhất sai
thì mọi vấn đề đều sai. Những ai có được chánh kiến sẽ có được Niết Bàn,
những ai bị tà kiến dẫn lối sẽ đi vào địa ngục, ngạ quỷ. Vì vậy chúng ta
hãy cứu vớt những người có tri kiến sai lầm bằng cách tặng cho họ phương
thuốc Chánh kiến. Không có món quà nào cao quý bằng món quà Chân lý. Ðó
là món quà vĩ đại nhất trong tất cả món quà.
Như chúng ta thấy qua công thức
kỳ diệu trên, Tri Kiến trong Phật Giáo đứng hàng đầu và sau cùng. Tri
Kiến sơ cơ đến trước (nhờ đọc và nghe), Tri Kiến thực chứng đến sau
cùng. Tiến trình nhân quả nhiệm mầu này chỉ được tìm thấy trong Ðạo Phật
mà thôi, không nơi nào có. Do vậy Phật Giáo là tôn giáo hoàn hảo nhất
trên thế giới vì nó là một tôn gián khoa học dành cho những đầu óc khoa
học. Phật Giáo là tôn giáo lạc quan nhất bởi vì nó trực chỉ Niết Bàn
ngay chính trong đời này. (Dịch giả trích "Thanh Tịnh Ðạo Luận" của
VISUDDHI MAGGA T.T. Thích Phước Sơn–Trường Cao Cấp Phật Học biên soạn).
Bản luận đề cập đến 4 nghĩa của khổ là: bất đắc, hữu vi, bốc cháy và
biến đổi.Tính chất của nó là chân thật không hư ngụy, không thể khác.
Nguồn gốc hay tập khởi của khổ với ý nghĩa tích tập, căn nguyên, trói
buộc, chướng ngại. Diệt có nghĩa là thoát ly, tách rời, vô vi, bất tử.
Ðạo có nghĩa là lối ra, nguyên nhân, thấy, ưu thắng.
Nguyên nhân của khổ (DUKKHA):
Du là xấu xa, ác độc Kha là trống rỗng. Thế nên
chân lý thứ nhất: Khổ (Dukkha) là xấu vì nó là nơi thường lai vãng của
sự hiểm nguy và nó trống rỗng vì không trường cửu, không đẹp, không vui
vì không có tự ngã.
Chân lý thứ hai: Tập (Samudaya)
sam là liên kết, u chỉ sự khởi lên như udita
(đi lên),
Aya chỉ lý do. Như vậy chân lý này là lý do cho sự khởi lên
của khổ, chi phối hợp với những duyên còn lại.
Chân lý thứ ba: Diệt (Nirodha).
Ni: chỉ sự vắng mặt. Rodha là nhà tù. Chân lý này
chỉ sự vắng mặt của mọi sanh thù vì nơi đây không có sự bức não của khổ
được xem như nhà tù.
Chân lý thứ tư:
Đạo hay khổ diệt Ðạo. Con
đường đưa đến chấm dứt khổ nên gọi là khổ diệt Ðạo.
Cả 4 chân lý này được gọi là
Thánh đế, vì chỉ có các bậc Thánh mới thâm nhập được
chúng. Lại nữa những sự thật cao cả được gọi là sự thật của các bậc
Thánh. Hoặc bốn Thánh đế này là chân thật, không hư ảo, không thể
khác nên gọi là Thánh đế.
Bản luận lại mô tả: không có
niềm đau nào ngoài khổ, không có nguồn khổ nào khác hơn tham ái.
Không có niềm an tịnh nào ngoài tịch diệt (Niết Bàn) và không có lối
thoát nào ngoài Chánh Ðạo.
* Về thứ tự:
Khổ đế được nêu lên trước tiên vì nó dễ hiểu, vì nó thô phù, vì
nó chung cho tất cả chúng sanh. Chân lý Khổ tập nêu kế tiếp để chỉ rõ
nguyên nhân. Rồi chân lý về Diệt đế biểu thị rằng nhân chấm dứt thì quả
kết thúc. Chân lý về Ðạo được nói sau rốt
để chỉ ra con đường, phương tiện đạt đến Diệt, và Cổ Ðức cũng
bảo: tri khổ, đoạn tập, tu đạo chứng diệt
(biết khổ để đoạn trừ các nguyên nhân của khổ (tập) nên phải thực
hành các Pháp môn do đó mà chứng đạt sự tịnh diệt).
CHÂN LÝ VỀ KHỔ.
Thông thường khổ có ba loại:
- Khổ khổ tức là nỗi khổ ở nội tại.
- Hoại khổ tức là nỗi khổ do biến hoại.
- Hành khổ tức là nỗi khổ về các phương diện hoặc ngấm ngầm hoặc lộ
liễu.
Khi cảm thọ khổ về thân và tâm
gọi là khổ-khổ vì tự tánh của nó là khổ, khi cảm thọ lạc về thân và tâm
gọi là hoại khổ, vì đó là nguyên nhân sinh ra khổ khi cảm thọ ấy biến
mất. Xả thọ và các hành khác trong ba cõi là hành khổ vì chúng bị bức
bách trong sinh diệt.
a) Sanh là khổ, vì nó là cội nguồn cho
khổ trong các đọa xứ, nào là nỗi khổ đi đầu
thai, khi ở trong bầu thai và khi sinh ra. Lúc đang sống, chúng
sinh cũng phải chịu bao nhiêu nỗi khổ. Nếu ở địa ngục thì khổ vì bị lửa
thiêu đốt. Nếu ở loài súc sanh thì phải chịu khổ vì bị đánh
đập bằng roi gậy hoặc ăn nuốt lẫn nhau. Nếu sinh vào loài ngạ quỷ
thì đau khổ vì đói khát bức bách. Nếu sinh
vào Atula thì đau khổ vì giá lạnh tối tăm.
b) Già: là căn
bản của sự đau khổ thể xác và tâm hồn. Nó khởi lên do nhiều duyên
như: tứ chi nặng nề, các căn suy yếu, tuổi trẻ tan biến, sức lực bị phá
hủy, trí nhớ sút kém, bị người khi dễ.v.v...
c) Chết: là sự chấm dứt mạng căn nơi một
chúng sinh, có nhiều nguyên nhân như: chết do thọ mạng chết, do công đức
tận hoặc chết bất đắc kỳ tử, bị tai nạn đột ngột xảy ra.
d) Sầu: là đốt cháy tâm can nơi người bị
mất thân quyến hay bị mất mát những gì mình yêu quý.
đ) Bi: là sự
đau buồn do mất mát người thân của cải v.v... được biểu hiện bằng những
hành vi, cử chỉ mà người khác có thể thấy được.
e) Khổ: là sự khổ đau, bức bách của thân
xác.
g) Ưu: là sự khổ sở về tâm.
h) Não: là sự thiêu đốt tâm can.
Sầu như chảo dầu nấu trên bếp lửa riu riu. Bi như chảo
dầu nấu trên bếp lửa mạnh. Não như những gì còn lại trong chảo sau khi
nấu, còn tiếp tục cho đến khi chảo khô.
i) Oan gia tụ hội: là sự gặp gỡ những
người và vật mà mình oán ghét.
k) Ái biệt ly: là phải xa lìa những người
và vật mà mình yêu quý.
l) Cầu bất đắc:
là sự mong cầu không toại ý.
m) Năm uẩn là
khổ: vì năm uẩn là đối tượng của sự chấp thủ, như tấm bia thu hút
những tên bắn, như ruồi nhặng bu trên thân con bò.
Các nỗi khổ về 5 uẩn thì Sanh
là cái khổ đầu tiên, Già là cái khổ chặng giữa, Chết là cái khổ chặng
cuối. Khổ nung nấu tâm can gọi là Sầu. Khổ dưới hình thức than van khóc
lóc gọi là Bi. Cái khổ do thân tứ đại bị xáo trộn gọi là Khổ. Nỗi khổ
bức bách trong tâm hồn gọi là ưu. Khổ ngấm ngầm chồng chất nhiều lớp gọi
là Não, khổ do thất vọng gọi là Cầu bất đắc khổ. Chung quy khi năm uẩn
bị chấp thủ chính là khổ.
LUẬN VỀ KHỔ DIỆT HAY NIẾT BÀN
Niết Bàn có thể đạt được nhờ
đạo lộ chân chính vì đã có các bậc Thánh đạt được nó nhờ dùng phương
tiện Giới, Ðịnh, Tuệ. Do đó không thể bảo rằng Niết Bàn là không có gì
cả, vì ta không thể hiểu được. Ðiều hiển nhiên là không phải ai cũng
thấy được Niết Bàn mà nó chỉ có thể đạt được bởi các vị La Hán tức là
những người đã đoạn tận tham, sân, si, đã cắt đứt mọi gốc rễ của tham
ái.
Mục tiêu duy nhất mà Ðức Phật
truyền dạy chính là Niết Bàn. Theo bản luận thì Niết Bàn có hai loại là
Hữu dư y và Vô dư y. Hữu dư y Niết Bàn là các cấu uế đã lắng dịu nhưng
hậu quả của sự chấp thủ trong quá khứ vẫn còn tồn tại. Vô dư y Niết Bàn
là đoạn tận các nghiệp đưa đến tái sanh trong tương lai, các uẩn không
còn sanh khởi nữa, mà những uẩn đã sinh thì biến mất.
CHÂN LÝ VỀ CON ÐƯỜNG ÐƯA ÐẾN DIỆT KHỔ
Con đường đưa đến diệt khổ chính là
Bát Chánh Ðạo. Tám pháp này được giải thích như sau:
1) Chánh kiến: Kiến giải chính xác, hiểu biết
chính xác.
2) Chánh tư duy:
suy nghĩ một cách chính xác, đúng đắn.
3) Chánh ngữ: nói
lời chân thực đúng đắn dễ nghe, có lợi ích.
4) Chánh nghiệp: làm những việc chân chính như
không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm.v.v...
5) Chánh mạng: sinh sống bằng những nghiệp chân
chính, lương thiện.
6) Chánh tinh tấn:
nỗ lực chính đáng, siêng làm việc thiện.
7) Chánh niệm: nghĩ nhớ chân chánh, luôn luôn
tỉnh táo cảnh giác từng việc nhỏ.
8) Chánh định:
tập trung tư tưởng một cách chân chính, không để ngoại vật chi phối làm
rối loạn tâm trí.
Tám Chánh đạo này liên quan đến
các Pháp như sau:
Chánh kiến dẫn đầu, bao gồm:
trạch pháp, như ý túc, tuệ căn, tuệ lực và trạch pháp giác chi. Chánh tư
duy bao gồm ba loại tâm là viễn ly, tham sân và hại. Chánh ngữ bao gồm
ba loại thiện về thân. Chánh mạng bao hàm thiểu dục, tri túc. Chánh tinh
tấn bao hàm 4 chánh cần tấn căn, tấn lực và tinh tấn giác chi. Chánh
niệm bao gồm 4 niệm xứ, niệm căn, niệm lực và niệm giác chi. Chánh định
bao hàm 4 loại: định có tầm, có tứ, định tâm, định căn, định lực và các
giác chi hỷ, khinh an, định, xả.
Tám chánh đạo cũng liên quan
mật thiết đến 3 vô lậu học như đoạn Kinh sau đây mô tả : Bất cứ chánh
ngữ nào, chánh nghiệp nào, chánh mạng nào cũng thuộc GIỚI UẨN. Bất cứ
chánh tinh tấn nào, chánh niệm nào, chánh định nào cũng đều thuộc ÐỊNH
UẨN. Bất cứ chánh kiến nào, chánh tư duy nào cũng đều thuộc về TUỆ UẨN.
Bản luận nêu ví dụ: Ðịnh ví như người trông thấy hoa đẹp mà tự mình
không hái được. Tinh tấn ví như người bạn đưa lưng ra cho người ấy đứng
lên. Niệm ví như người đứng gần đưa vai làm điểm tựa nhờ vậy mà ngươi ấy
hái được hoa. Nghĩa là tinh tấn và niệm là những yếu tố giúp sức rất đắc
lực cho Ðịnh.
Ðể làm sáng tỏ ý nghĩa của cả 4
Chân lý, luận chủ đưa ra ví dụ: Khổ ví như gánh nặng, Tập ví như người
mang gánh nặng, Diệt như gánh nặng cần đặt xuống, Ðạo như phương tiện
đặt gánh nặng. Hoặc: Khổ như chứng bệnh. Tập là nguyên nhân. Diệt như sự
cần hết bệnh. Ðạo như thuốc chữa bệnh. Theo ý nghĩa tuyệt đối, cả bốn
chân lý này cần được hiểu là trống rỗng vì không có người chịu khổ,
không có người tập khởi nên cái khổ, không có người chứng sự diệt khổ và
không có người đi trên đạo lộ đến diệt khổ. Do đó có khổ nhưng không có
người chịu khổ. Có sở tác nhưng không có người tạo tác. Có tịch diệt
nhưng không có người chứng đắc. Có đạo lộ nhưng không có người đi.
--- o0o
---
Mục Lục|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|7
|
8
|
9
|
10|
11|
12
|
13
--- o0o ---
|
Thư Mục Tác Giả |
--- o0o ---
Vi tính : Mỹ Hồ
Trình bày : Nhị Tường
Cập nhật
ngày: 01-05-2002
