Nhà vua ấy, ngay từ lúc lên ngôi báu đã giao cho một viên đại thần cái
trọng trách sưu tầm dưới các bầu trời xa lạ những tinh hoa rải rác trong
vũ trụ và những triết lý của cuộc đời. Ý cửu trùng muốn thu nhập những
cái hay ở đời để dựng một nguyên tắc trị dân.
Ba mươi năm trời đã qua, vị thanh niên anh tuấn nấy, chờ đợi tóc đã điểm
bạc. Lễ khánh thọ ngũ tuần đã cử hành long trọng trong Hoàng cung. Lúc
ấy quan đại thần cũng về với đoàn lạc đà, bốn vó trắng bụi đàng xa, và
trên lưng chất hơn nghìn sách quý mà vị đại thần đã có công kết tập.
"Trẫm đã nhiều tuổi rồi, tinh hoa của trời đất nhiều đến thế. Trẫm làm
sao xem hết. Khanh mang về rút ngắn lại cho trẫm đủ thời giờ xem."
Ðoàn lạc đà lại chở những pho sách đi và mười năm sau nữa, bộ sách rút
ngắn lại còn năm trăm quyển được dâng lên ngự lãm:
Nhà vua vuốt chòm râu bạc phau ngần ngại phán:
"Hãy còn nhiều quá. Tuổi trẫm đã lớn, đọc sao cho kịp. Khanh chịu khó về
gạn lọc một lần nữa những tư tưởng huyền diệu trong ấy".
Viên đại thần tận trung không hề nghĩ đến số năm tháng đã tàn tạ trên
đầu, lui về một nơi u tịch kết tinh kho tư tưởng.
Sau năm năm triền miên, với bao nhiêu tinh hoa và tư tưởng cổ kim đông
tây, viên quan già nua mừng rỡ khi thấy kết quả: năm trăm cuốn dồn lại
chỉ còn một pho sách dầy. Một pho sách đầy chứa tất cả triết lý của muôn
cuộc đời!
Cuốc sách dầy ấy, một buổi sớm được mang vào ngự lãm. Nhưng nhà vua đã
nằm yên trên giường bệnh, chung quanh ngự y chầu chực.
Vừa mở mắt nhìn vị đại thần tận tâm và cuốn sách quý giá. Một nụ cười
nhàn nhạt nở trên môi vua như ánh hoàng hôn.
Vua thở ra một giọng yếu nhỏ, viên đại thần quỳ xuống lắng tai đón lấy:
"Trẫm yếu lắm, một trang sách còn chưa thể xem được huống là cả cuốn...
Song trước khi nhắm mắt, trẫm háo hức muốn biết qua những tư tưởng gì,
những triết lý gì, đã chi phối cả đời người, đã điều khiển cả một vân
mệnh... Khanh khá rút ngay quyển sách này thành một câu hay vài chữ cho
trẫm xem kịp và đủ sức hiểu..."
Nét mặt viên đại thần trở nên trầm ngâm và hai mắt già nheo lại. Tử thần
đã chờn vờn đâu đó. Các ngự y cúi đầu trước số mệnh. Nhà vua nằm yên
khắc khoải chờ. Thời gian như ngừng hẳn lại. Không khí trở nên nặng nề
và nghiêm trọng. Vàng son nội điện tự nhiên cũng hóa rầu rĩ. Mọi người
chăm chú và kính cẩn nhìn viên đại thần đang lặng lẽ đem cuộc đời thu
vào một câu. Sau một hồi suy nghĩ, viên đại thần từ từ bước đến bên án.
Cả bộ Văn phòng tứ bảo hình như run khi bàn tay già đưa ra.
Bàn tay kính cẩn nâng cây bút, và nhẹ nhàng vạch trên mảnh hoa tiên
những nét buồn lung linh. Mọi người đều ngó theo. Thần chết lúc ấy đã
chập chờn đầu long sàng. Ðã mấy lần nhắm mở. Vua mới cất được mấy tiếng
cuối cùng: "SANH LÃO BỆNH TỬ".
Một đời người luống qua vô ích
Chỉ kết liễu trong ân hận
Nguồn: www.quangduc.com
